Advies & Architecten Rijksgebouwendienst

Ontwerp een eigentijds kantoor in een oud bankgebouw voor een nog niet bestaande organisatie. Dat was de opdracht die Marc van Roosmalen van de Rijksgebouwendienst kreeg in 2001. De nieuwe behuizing voor de Raad voor de Rechtspraak is inmiddels een feit en het resultaat mag er zijn. Een transparant en communicatief gebouw waarin heden en verleden samenkomen.


De Raad voor de Rechtspraak is in 2002 in het leven geroepen als een onafhankelijke organisatie die de gerechten informeert en adviseert, toezicht houdt en de financiële middelen verdeelt. In 2001 werd het voormalige bankgebouw van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (later ABN AMRO-Bank) in Den Haag aangekocht om er de toekomstige Raad te huisvesten. Het gebouw was in 1924 ontworpen door de gebroeders Van Nieukerken in een historiserende stijl op een van de fraaiste locaties in de stad, op de hoek van de Kneuterdijk met zicht op de Hofvijver. Refereerde de historiserende aankleding aan voorbije tijden, het casco was uiterst modern met een betonnen constructie van vloer tot dak. Ook andere elementen verraadden de bouwtijd, zoals het geavanceerde ventilatiesysteem.


Ei van Columbus
Het oorspronkelijke bankgebouw was samengesteld uit een groot centraal atrium met relatief weinig kantoorruimte eromheen. Aan Van Roosmalen de taak om meer kantoorruimte te creëren, zonder al te veel in te grijpen in de monumentale onderdelen. Naast kantoorruimte moest er veel vergaderruimte komen, aangezien de Raad hét centrale vergader- en adviescentrum zou worden voor de totale rechterlijke macht.
Dit leek aanvankelijk een onoplosbare opgave. De dwingende plattegrond nam te veel van de ruimte en de historische staat stond drastische ingrepen niet toe. Na heel wat hoofdbrekens, kwam Van Roosmalen met het ei van Columbus. Met het atrium als ruimtelijke verbinding kon de eigenheid van de verdiepingen behouden blijven en konden er drie nieuwe sferen ontstaan. De eerste wereld, de onderwereld, besloeg twee verdiepingen in het souterrain, waar de oorspronkelijke depotruimtes zoals kluizen en couponkamers nog bewaard waren. De monumentale wereld lag erboven, op de begane grond en de eerste verdieping. Dit waren de van oorsprong representatieve ruimtes van de bank. Ten slotte was er de bovenwereld. Deze besloeg de bovenste verdiepingen, waar zich de voormalige klerkenkamers en archiefzolders bevonden. Deze niet-representatieve ruimtes waren in de loop der jaren aan het zicht onttrokken door een plafond van gekleurd glas boven het atrium.
Tijdens de verbouwing werden deze drie werelden zorgvuldig vormgegeven en op elkaar aangesloten. Resultaat is een indrukwekkend en transparant gebouw dat historie en status respecteert.