De Gids - Ontwerpen aan deze toekomst

Op 30 juni 2026 wordt tijdens de Dag van de Ontwerpkracht in Almere de publicatie ‘Gids – Ontwerpen aan onze toekomst’ gepresenteerd. In een samenwerking tussen Platform Ontwerp NL en het ARO programma zijn 100 ontwerpend onderzoeken uit het afgelopen decennium onderzocht en vertaald naar lessen voor opdrachtgevers en ontwerpers die aan de slag willen met de ruimtelijke opgaven van Nederland. Op 30 juni wordt het boek gepresenteerd en overhandigd aan Anne-Wil Min van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

De Gids – Ontwerpen aan onze toekomst biedt een verdiepende blik op wat ontwerpend onderzoek is, een instrument dat een lange traditie kent in het onderzoeken en verbeelden van mogelijke toekomsten voor de ruimtelijke inrichting op alle schaalniveaus. Deze gids laat zien welke types ontwerpend onderzoek er zijn en gaat in op de krachten en zwaktes aan de hand van praktijkvoorbeelden. Het benoemt de ‘how to’s’ om ontwerpend onderzoek in te zetten en in zes thematische essays delen verschillende auteurs inzichten uit de 100 ontwerpend onderzoeken die het verdienen om breed gedeeld te worden.

De uitgave is een eerste stap in het duiden van de kracht van ontwerpend onderzoek als instrument voor het verkennen van mogelijke toekomsten. Het wil beleidsmakers, publieke en private opdrachtgevers, het maatschappelijk middenveld, ontwerpbureaus, architectuurorganisaties en burgers inspireren en verleiden om zelf aan de slag te gaan met ontwerpend onderzoekt en dit vooral in samenwerking met elkaar te doen. De toekomst is immers wat we er in het heden van maken.

Het onderzoek naar ontwerpend onderzoek

De publicatie is het resultaat van twee parallelle reflectie- en onderzoekstrajecten: een traject dat ontwerpend onderzoek centraal stelt dat vanuit ‘het veld’ is geïnitieerd en een traject waarbij ontwerpend onderzoek dat door de rijksoverheid tot stand kwam centraal staat. Het traject Leren van het veld bestrijkt ontwerpend onderzoek uit de periode 2015-2025 waarbij de focus ligt op projecten die tot stand zijn gekomen vanuit de praktijk van ontwerpers zelf, via prijsvragen, lokale architectuurcentra, maatschappelijke organisaties, maar ook decentrale overheden. Dit traject werd uitgevoerd door een vijfkoppig onderzoeksteam ondersteund door een expertteam van zeven vertegenwoordigers van de partners van Platform Ontwerp NL.

Het reflectietraject vanuit het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp (ARO) had als opdracht de indrukwekkende rijkdom aan kennis, inzichten en ervaringen rondom ontwerpend onderzoek voor en met de rijksoverheid van de afgelopen vijf jaar te verzamelen, te analyseren en de betekenis ervan te duiden. Dit onderzoek kwam tot stand door twee curatoren, aangevuld met een divers samengesteld expertpanel, bestaande uit vertegenwoordigers van marktpartijen en overheden (landelijk, regionaal en lokaal) vanuit Nederland en België. Daarnaast onderzochten vijf studieteams, bestaande uit ontwerpbureaus en onderzoekers gelieerd aan kennisinstellingen, de cases.

Dag van de ontwerpkracht

Onder het thema ‘Pionieren 2.0 – ontwerpen aan een houdbare toekomst’ brengt de Dag van de ontwerpkracht evenement ontwerpers, beleidsmakers, opdrachtgevers en iedereen die nieuwsgierig is naar de betekenis van ontwerp samen rond de vraag hoe we Nederland toekomstbestendig vormgeven.