Architecten: niet zielig, maar oplossingsgericht

Architecten: niet zielig, maar oplossingsgericht

Nieuws
Door: Redactie ArchitectuurNL | 15-05-2009

Het mag geen klaagzang worden, dat is de voorwaarde waarop vijf directeuren van Nederlandse architectenbureaus hun crisisverhaal willen vertellen. “Ja, opdrachten worden ingetrokken of getraineerd. Ja, er vallen ontslagen. Ja, een aanzienlijk deel van de architectenbureaus zal de crisis niet overleven. Maar nee, we willen en mogen niet zielig doen”, zegt Liesbeth van der Pol, Rijksbouwmeester en partner bij DOK Architecten in Amsterdam.

Crisis
Van der Pol zit aan de vergadertafel van het atelier van DOK Architectenen wordt vergezeld door Dana Ponec (Dana Ponec Architecten, 13 medewerkers), Harm Wassink (UN Studio, 90 medewerkers), Ron van Leeuwen (Kokon, 50 medewerkers) en Bart Mispelblom Beyer (Tangram Architekten, voor de crisis 35 en nu 20 medewerkers).

Alle vijf zijn ze directeur van een architectenbureau. Voor een substantieel deel zijn de architecten afhankelijk van ontwerpen voor nieuwbouwwoningen, juist de sector in de bouw die zo hard is getroffen. De kantoren van de vijf directeuren lijden onder de crisis, al zeggen ze dat liever dus niet.

Sombere tijden
Van der Pol heeft net de resultaten binnen van een onderzoek onder 600 Nederlandse architectenbureaus en de cijfers stemmen somber.
Een meerderheid van de geënquêteerde bureaus heeft last van serieuze dalingen van opdrachten en omzet. Bij ruim eenderde leidt dit tot ontslagen (zie kader). De Bond van Nederlandse Architecten becijferde begin dit jaar dat de branche voor de crisis 15.000 architecten, stedenbouwkundigen en bouwkundig adviseurs telde. Nu nog 10.000.

Van de vijf directeuren merkte Dana Ponec vorig jaar zomer als eerste de gevolgen van de crisis. Opeens waren haar opdrachtgevers bezorgd over de financiering, bezorgd over de toekomst. “Dat was in de jaren daarvoor geen issue”, zegt Ponec.

Fasen
Toch zegt het uitblijven van opdrachten niet alles, zegt Liesbeth van der Pol, de Rijksbouwmeester. Opdrachten in uitvoering kunnen door de projectontwikkelaar worden bevroren. Dat gaat zo, zegt zij, een architect is bij het hele bouwtraject betrokken, van het eerste ontwerp tot de details na de bouw. Bij omvangrijke klussen, zoals combinatieprojecten waar kantoren, winkels én woningen worden gebouwd, kan het traject wel drie tot vier jaar duren.

Normaal gesproken geeft de opdrachtgever voor elke fase in het traject apart toestemming om te beginnen. Nu krijgen architecten geen groen licht voor de volgende fase. Een architect kan de bouwtekeningen voor een nieuwbouwproject af hebben, maar als de ontwikkelaar niet voldoende woningen voorverkoopt, wordt het project uitgesteld. En juist de verkoop van nieuwbouwwoningen is door de crisis gekelderd.

Je houdt je team in een constante staat van paraatheid , zegt Liesbeth van der Pol. Een project kan immers doorgaan. Tot die tijd blijven de personeelskosten doordraaien, maar komt er geen geld binnen.

Uitlopers
Mispelblom Beyer van Tangram zit nog met een ander recessieprobleem. Doordat architecten in fases werken, gebeurt het regelmatig dat de architect maanden nadat de opdrachtgever heeft betaald nog werk moet uitvoeren, een soort naijleffect. Normaal gesproken zit dat in de begroting, maar nu de kasstroom is opgedroogd door vraaguitval en het reservepotje leeg is, kan Mispelblom Beyer niet genoeg architecten betalen om de uitlopers uit te voeren.

Bij mijn team komt stoom uit de oren, zegt hij. Ik heb werk voor 20, ik doe het noodgedwongen met 15, maar ik heb nu nog maar revenuen om 10 architecten te betalen. Voor de crisis werkte zijn bureau met 35 man. De meeste architecten aan tafel hebben de laatste maanden fors bezuinigd. Voor de crisis werkten bij DOK Architecten 60 man, nu 45.

Gezichtsbepalend
Ook bij Tangram zijn ontslagen gevallen. Dan komen de moeilijkste beslissingen, vervolgt hij. Behoud je de werknemer die 15 jaar lang loyaal heeft gewerkt? Of toch liever het jonge talent waar je geld en tijd in hebt geïnvesteerd en die over tien jaar gezichtsbepalend kan zijn?

Rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol wil dat veelbelovende architecten die worden ontslagen, met behoud van een uitkering aan de slag kunnen bij een denktank. Deze denktank zou moeten brainstormen over volkshuisvestingdilemma’s waar al jaren mee geworsteld wordt. De afgelopen jaren hebben architecten geprofiteerd van de enorme bouwproductie in Nederland, stelt Van der Pol. Maar die groei heeft ook een schaduwzijde: we hebben veel ruimte geconsumeerd waardoor Nederland is versnipperd.

Initiatief
“Het is geen werkgelegenheidsproject”, verduidelijkt Van der Pol. “Gezien de omvang van de ontslagen is dat onmogelijk. Het is vooral een manier om talentvolle architecten voor het vak te behouden.” De BNA is positief over het plan.

De gemeente Groningen heeft een soortgelijk initiatief. Daar wil de gemeentelijke dienst Ruimtelijke Ordening, die een personeelstekort heeft, overtollige werknemers van architectenbureaus tijdelijk inlijven.

Onderwerpen genoeg, zegt Van der Pol. Hoe kunnen groeigemeenten uitbreiden zonder verder in de weilanden op te rukken? Hoe moeten architecten omgaan met krimpgebieden? En hoe kunnen projectontwikkelaars in binnensteden betaalbare woningen bouwen ondanks peperdure bouwgrond?

Bron: NRC Next

     

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Ontvang iedere week het laatste nieuws en informatie op het gebied van architectuur in uw mailbox.

Gerelateerd

0 Reacties Schrijf een reactie

    Schrijf een reactie

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.