Stoelencollectie Richard Hutten

Design, Exposities

Stoelencollectie Richard Hutten

Door: Jeroen Junte | 25-04-2018

Richard Hutten ontwerpt niet alleen stoelen, maar verzamelt ze ook, door aankoop en ruil met bevriende ontwerpers. Hij beschikt inmiddels over een stoelencollectie waar menig museum jaloers op is; van unieke prototypes tot bestsellers, van afstudeerwerken tot iconen. Het Gemeentemuseum in Den Haag toont deze zomer in de expositie Zit! een deel van deze collectie. Aanleiding genoeg voor een gesprek met Hutten over het ontwerpen van stoelen.

Richard Hutten en zijn fascinatie voor stoelen

Het is moeilijker om een goede stoel ontwerpen dan een wolkenkrabber. Dat zei Mies van der Rohe niet voor niets.’ Met dit antwoord vat ontwerper Richard Hutten (1967) zijn fascinatie voor de stoel samen. Hutten ontwierp de meest uiteenlopende producten: tafels, lampen, vloerkleden, een klok, drinkbekers en richtte winkels, hotels en musea in. Maar het meest van alles ontwierp hij stoelen. ‘Na mode heeft de mens de meest fysieke relatie met een stoel. De stoel is een verlengstuk van ons lichaam. Net als het bed, maar daar valt weer geen eer aan te behalen als ontwerper. De stoel is alomtegenwoordig, geen woonhuis, geen kantoor, zelfs geen straat of plein kan zonder. De functie lijkt eenvoudig, een stoel moet prettig zitten. Het moet de kont en rug ondersteunen. Maar de ontwerpvraag is veel complexer dan dat. Je moet er ook op kunnen leunen, hij mag niet omvallen of doorzakken. Je moet hem kunnen verplaatsen of soms zelfs kunnen stapelen.’ Tegelijkertijd zijn de ontwerpkeuzes legio, aldus Hutten. Welke materiaal kies je? Welke vorm of productietechniek? Een gecompliceerde constructie of juist een heldere vorm? Wat mag een stoel kosten? Omdat de stoel zo dicht bij ons staat, moet hij ook een goede uitstraling hebben. Dat kan vriendelijk zijn, of juist stoer. ‘Een stoel moet een uitspraak doen. Er zijn ook zo veel stoelen ontworpen, het is de uitdaging daar iets aan toe te voegen.’

Humoristische twist

 Als een stoel een delicate mix is van vakkundige vormgeving, technische innovatie, zitcomfort en uiterlijke schoonheid, samengebald in een weerspiegeling van de tijdgeest, dan kan deze zelfs uitgroeien tot een icoon. Neem de buismeubels van Mies van der Rohe en Marcel Breuer, die de maakbare toekomst van het machinetijdperk inluidden met hun industriële uitstraling. Of de Panton Chair, in 1967 de eerste stoel uit één stuk plastic van de innovatieve Deense ontwerper Verner Panton. Huttens favoriete stoel? ‘De roodblauwe van Rietveld, de eerste moderne stoel. Dit radicale ontwerp is voor mij het startpunt van design.’ In 1991 is het Richard Hutten die met zijn No Sign of Design ingaat tegen het dan dominante Italiaanse design met zijn expressieve vormen of het gelikte minimalisme uit Scandinavië. Zijn tafels en stoelen zijn nuchter, speels en vaak met humoristische twist. Geen wonder dat hij meteen na zijn afstuderen werd opgepikt door ontwerpplatform Droog Design, dat deze eigenschappen tot dogma verhief.

Creëeren van mogelijkheden

‘Het ontwerpen van een functionele en maakbare stoel is een enorme puzzel. Maar dat hoef je er niet aan af te zien. Een stoel moet zich niet opdringen en toch herkenbaar zijn.’ Aanvankelijk maakte Hutten zijn meubels in zijn eigen studio in de Rotterdamse havens. Inmiddels werkt hij voor grote meubelfabrikanten met zeer uiteenlopende collecties: de expressieve Italiaanse producent Moroso, het degelijke Offecct uit Zweden, het avontuurlijke Lensvelt, Artifort. Gispen, Moooi, de lijst is lang. ‘Ik los geen problemen op maar ik creëer mogelijkheden. Ik zoek de grenzen op van mijn vak. Hoever kun je hout buigen? Hoe sterk is een bepaalde kunststof. Dat deden ontwerpers als Eames ook al in de jaren vijftig, die toen experimenteerden met kunststof. Of Rietveld die nadacht over hoe je een stoel kon maken van één plaat staal. Een ontwerper hoort te onderzoeken.’ Hutten vergt het uiterste van zijn opdrachtgevers maar levert naar eigen zeggen vervolgens ook een bijzonder eindproduct ‘De ontwerper is de vader van een stoel maar de fabrikant is de moeder. Je hebt elkaar nodig. Als ik hetzelfde ontwerp bij twee verschillende fabrikanten zou aanbieden, krijg je toch twee verschillende stoelen.’

Ruilen van stoelen met bevriende ontwerpers

Al tijdens zijn studie aan de Design Academy Eindhoven begin jaren negentig koopt Hutten stoelen, of hij ruilt ze met bevriende ontwerpers. De Rotterdamse ontwerper beschikt inmiddels over een stoelencollectie waar menig museum jaloers op is; van unieke prototypes tot de bestsellers, van afstudeerwerken tot de iconen. ‘Toen ik begin jaren negentig een Voddenstoel ruilde met Tejo Remy besefte ik mij voor het eerst dat ik een verzameling aan het aanleggen was.’ In het Gemeentemuseum Den Haag zijn deze zomer meer dan honderd exemplaren uit Huttens stoelencollectie te zien op de expositie Zit!. Naast bijvoorbeeld de Voddenstoel zijn er ook klassieke ontwerpen van Hutten zelf te zien. ‘Ik heb verschillende redenen om een stoel te willen hebben.

Vlinderstoel Arne Jacobsen

De Vlinderstoel van Arne Jacobsen heb ik puur gekocht om te bestuderen hoe deze is gemaakt. Hoe dik is het hout? Hoe zwaar zijn de poten? Verder heb ik er niks mee.’ Dan zijn er nog de vele collegiale vrienden van wie hij om emotionele redenen een stoel wil. ‘Ik vind ruilen nog altijd het allerleukste.’ Maar meestal is het een ‘intuïtieve keuze voor gewoon een goed ding’. Hutten ontwierp zijn Berlage stoel speciaal voor het Gemeentemuseum; ook voor het Zuiderzeemuseum, het Centraal Museum en het Stedelijk Museum ontwierp hij stoelen. ‘Ik ben de enige ontwerper wiens stoelen in het museumrestaurant én op een sokkel op zaal staan. Behalve dan de stoel voor het Stedelijk, die is door alle perikelen rond de verbouwing en de wisselende directeuren nooit in productie genomen.’ Maar als hij moet kiezen wat hem de meeste voldoening geeft – een bestseller of een aankoop door een museum – heeft een duidelijke voorkeur: ‘Ik ontwerp cultuurgoed dus museale erkenning is voor mij belangrijk.’

Richard Huttens Top 5

Table Chair – eigen beheer (1990)
Onder de noemer No sign of design studeert Hutten af met een serie archetypische meubels, waarvan de Table Chair een humoristische is. ‘Feitelijk zijn het twee tafels. De eerste is een tafel op zithoogte; eigenlijk een soort krukje waar je op kunt zitten. Daar staat een hoge tafel met een hap er uit naast, waardoor deze tafel een rug- en armleuning wordt. Het is een speels ontwerp, omdat de gebruiker heel veel keuzemogelijkheden heeft.’ 

Centraal Museum Stoel – Gispen (1997) Voor het restaurant in het Centraal Museum ontwierp Hutten een stoel. ‘De Koningsblauwe uitvoering werd uitgekozen als de stoel waarop Prins Willem-Alexander het ja-woord gaf aan zijn Máxima. De stoel is later ook aangekocht door de Kentucky Fried Chicken om de hoek van mijn studio. Lachen, toch.’

This Chair – Lensvelt (2004) De meest verkochte stoel uit zijn oeuvre. ‘Het is ook de meest comfortabele stoel door de flexibele kuip. De stoel is stapelbaar en vederlicht maar ook ijzersterk. En hij is heel betaalbaar. Stoelen hebben namelijk een raar omgekeerd economisch principe: hoe goedkoper hij is, hoe belangrijker het is dat je er lekker op zit.’

Sexy Relaxy – eigen beheer (2005) Misschien wel Huttens bekendste ontwerp. De stoel zit alleen prettig als je de benen licht uit elkaar zet, wat juist ongemakkelijk voelt. ‘Ik heb me laten inspireren door de befaamde scene uit de film Basic Instinct waarin Sharon Stone haar benen over elkaar slaat tijdens een politieverhoor waarbij er ruim zicht is op haar kruis.’

Satellite Chair – Offecct (2015) ‘Een stoel met drie poten is een van de grote uitdagingen voor ontwerpers. Met het tafelblad voor een laptop of tablet is de stoel ontworpen voor het digitale tijdperk. De vorm van de zitting is geïnspireerd de cirkel die architecten tekenen voor een stoel. De cirkel is de meest elegante vorm. Het geeft geen richting aan en heeft geen begin of einde.’
ZIT! Richard Hutten. Gemeentemuseum Den Haag, t/m 19 augustus 2018.

Dit artikel is gepubliceerd in ArchitectuurNL nummer 2 van 2018

Gerelateerd

Tags: , ,

    Schrijf een reactie