Gebreide gevel

Gebreide gevel

Door: Redactie ArchitectuurNL | 08-01-2013

Architect Mariëtte Adriaanssen kreeg opdracht een gedateerde schoolvleugel in Tilburg tot een moderne leeromgeving te transformeren. Voor de nieuw te ontwerpen gevel zocht ze inspiratie in het plaatselijke textielmuseum. Daar stuitte ze op het architectonische breiwerk van Petra Vonk. Samen met haar bedacht ze een opvallende gevel die aansluit bij de textielgeschiedenis van de stad.

De anonieme laagbouwgevel van de school voor VAVO ligt naast de Fontys Hogeschool en tegenover het ijssportcentrum, aan de hoofdweg van campusgebied Stappegoor. Om op te boksen tegen de overheersende architectuur van de omliggende gebouwen, wilde Adriaanssen met de nieuwe gevel een statement maken. De schooldirectie ging akkoord en stelde extra budget beschikbaar. Adriaanssen: ‘Ik kom oorspronkelijk uit deze buurt en ken de textielgeschiedenis van Tilburg. Daar wilde ik iets mee doen.’ Op zoek naar inspiratie, zag ze in het Audax Textiel Museum de lace curtains van Studio Petra Vonk. ‘Petra is gespecialiseerd in de architectonische toepassing van textiel. Haar transparante breisels hebben een warme, tactiele uitstraling en verbeteren de akoestiek van gebouwen. Zoiets moet ook aan de buitenkant kunnen, dacht ik.’ Samen met Petra Vonk bedacht ze een nieuwe gevelbekleding van grof gebreide lappen in verschillende patronen, die zijn verwerkt in transparante kunstharsplaten. Om het breipatroon te laten doorlopen, besloot ze de hele gevel inclusief de ramen van de achterliggende leslokalen, van platen te voorzien.

Verstild effect

Terwijl Vonk zich verdiepte in het materiaal, de draadgrofheid en patronen, deed Adriaanssen onderzoek naar de kleur van het breiwerk en de invloed op het interieur. Uiteindelijk viel de keuze op wit. ‘Kleur beïnvloedt de ruimte permanent, wit doet de ruimte meer leven.’ De schooldirectie was bang dat lokalen met afgedekte ramen te claustrofobisch zouden worden. ‘Het wit gefilterde licht zorgt echter voor een prachtig verstild interieur, wat rust brengt in de klas en de concentratie van de leerlingen verhoogt.’ Een ander bijkomend voordeel was, dat de geplande zonneweringen door de permanente raambedekking niet meer nodig waren. In ieder lokaal bleef alleen de glazen deur naar buiten onbedekt. Hier staat het bureau van de docent, die als enige naar buiten kan kijken. Een simpel wit rolgordijn houdt de zon zo nodig tegen.

Projectgegevens

ArchitectAtelier Mariëtte Adriaanssen, Amsterdam
Ontwerp breiwerkStudio Petra Vonk, Amsterdam
Productie breiwerkBreifabriek De Reuver, Boven Leeuwen
Productie composietplatenHolland Composities, Lelystad
OpdrachtgeverHevo Den Bosch in opdracht van Onderwijsgroep Tilburg
AannemerDe Combi Brabocon, Tilburg
LocatieProfessor Gimbrèrelaan, Tilburg
TekstEmy Vesseur
FotografiePetra Vonk (exterieur) Rolf Bastiaanse( interieur)

Hightech

In totaal bedekken ongeveer 100 gevelplaten, verdeeld over drie rijen, 300m2 grijze buitenwand met aluminium kozijnen. Het breiwerk van de middelste platen die de ramen bedekken, is het meest open. Ondanks de witte kleur zijn de patronen op afstand goed zichtbaar. ‘Een grove draad geeft meer reliëf, dus meer reflectie van zonlicht,’ legt ontwerpster Petra Vonk uit. ‘Bovendien komt de witte draad tegen een grijze achtergrond het best tot zijn recht.’ Dichterbij geven onregelmatigheden in de patronen aan, dat het om een ambachtelijk kunstwerk gaat. Vonk: ‘Alles is gebreid bij breifabriek De Reuver, die normaal supporterssjaals en -mutsen breit. Zij hebben de computergestuurde breimachines, waarmee je breisels met hele grote gaten kunt maken.’ Omdat gebreid materiaal uitrekt, zijn de lappen van 1,5 bij 2,5 meter daarna op stoomtafels in de juiste afmetingen gefixeerd.

De productie van de composietplaten was een uiterst secuur, hightech proces. ‘In de composietfabriek zijn we dagen bezig geweest om de breisels op het juiste formaat, vlak en op zaagafstand van elkaar neer te leggen,’ zegt Vonk. De lappen bedekken zes tot zeven lagen glasvezel met daaroverheen een fleecelaag en een UV-filter. Vervolgens is het hele pakket met hars geïnjecteerd. Om een donkere verkleuring van de draad te voorkomen en de translucentie te verhogen, is een speciale lichte harskleur gebruikt. Tot slot zijn de uitgeharde platen op maat gezaagd.

Houtskelet

De buitenwand waar de gebreide platen aan bevestigd zijn, is een houtskelet. Adriaanssen: ‘De fundering kon geen gemetselde muur dragen. Bovendien moest de verbouwing van de hele school binnen vijf maanden klaar zijn. Houtskelet is dan een uitkomst.’ De wand is voorzien van een vochtwerende laag, waar met afstandshouders de gebreide gevelplaten op zijn aangebracht. Adriaanssen: ‘Op die manier kan er toch nog wat frisse lucht door de geopende ramen naar binnen komen. Verder heeft de school een goed ventilatiesysteem. De ramen zijn vooral bedoeld voor de lichttoetreding.’

De breipatronen van de gevel liet het duo later terugkomen in het schoolinterieur. ‘De glazen wanden tussen kantoren en atrium zouden te veel inkijk geven. Daar moest een oplossing voor komen,’ licht Adriaanssen toe. Door het glas deels mat te maken met een op het breipatroon geïnspireerde print, is de privacy vergroot en de eenheid van het ontwerp behouden. Ook werkt Petra Vonk nog aan een vilten wandbekleding in gevelpatroon om de akoestiek van vier kleine spreekkamers te verbeteren.

Gerelateerd

Tags:

    Schrijf een reactie

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.