Studentenhuisvesting Keramus in Utrecht

Studentenhuisvesting Keramus in Utrecht

Door: Jacqueline Knudsen | 06-02-2019

In augustus 2018 konden 232 studenten hun intrek nemen in wooncomplex Keramus aan de Vaartsche Rijn in Utrecht. Het project is in 10 maanden gebouwd met modulaire units van Jan Snel. Dat met deze bouwmethode ook architectonisch eer te behalen valt, bewijst de Utrechtse architect Jillis Kinkel. Zijn ontwerp verwijst zowel naar het industriële verleden als naar de toekomst van de locatie. De keramische gevelbekleding refereert aan een tegelfabriek die hier ooit stond. De volumeopbouw en routing spelen in op de toekomst van de buurt Rotsoord. Dit dynamische gebied vlakbij het oude stadscentrum ontwikkelt zich van industriële zone naar een multifunctioneel gebied.

In vervolg op eerdere verbouwingsprojecten met dezelfde opdrachtgever, kreeg architect Jillis Kinkel (1980) opdracht voor het ontwerp van een nieuwbouwproject met 232 modulaire woonunits aan de Vaartsche Rijn in Utrecht. Kinkel: ‘Het is mijn grootste opdracht tot nu toe, en het fijne ervan vond ik dat ik bij het hele traject van ontwerp tot en met oplevering betrokken ben geweest. Van het eerste initiatief in september 2014 tot na de oplevering in augustus 2018 heb ik wekelijks aan deze opdracht gewerkt. Ik was aanspreekpunt voor de gemeente, huurders en de buurt, ik zat bij elke bouwvergadering en heb wel elf verschillende vergunningen ingediend. Omdat ik het meest op de hoogte van alles in en rond het project was kreeg ik een steeds grotere rol in het geheel. Zo heb ik na de bouwaanvraag het interieur van de kamers ontworpen, de terreininrichting begeleid en uiteindelijk zelfs de straatnaam Ravenoord bedacht. Best bijzonder in een tijd waarin de rol van de architect steeds kleiner wordt.’

Twee volumes op smal kavel

De locatie ligt in Rotsoord, een gebied dat de laatste jaren veel ontwikkelingen doormaakt. ‘De lange smalle kavel ligt tussen wooncomplex De Trip, dat nog gebouwd moest worden toen ik de opdracht kreeg, en de Pastoefabriek die nog op een nieuwe bestemming wachtte. Ik heb de kavel ingevuld met een lang gebouw dat aan de Briljantlaan zes lagen telt en richting Vaartsche Rijn afloopt tot drie lagen. Een kleiner gebouw van drie lagen presenteert zich aan het water als een pakhuisachtig volume, met een overstek aan de kade, die refereert aan de Pastoefabriek. De overstek maakt ruimte voor een looproute, binnenkort kan je langs het water helemaal naar station Vaartsche Rijn lopen.’

Programma

Naast 232 zelfstandige studentenwoningen en 900 m² creatieve bedrijvigheid in de plint, bevat het grote gebouw drie gemeenschappelijke dakterrassen, een inpandige gemeenschappelijke fietsenberging en een halfverdiepte parkeerkelder voor 14 auto’s. De entree naar de garage is aan de Briljantlaan en de plaatsen zijn bestemd voor de bedrijven in het complex.

Prefab woningen

De studentenwoningen bestaan uit prefab modulaire units met een buitenmaat van 3,2 x 7,7 m en een netto vloeroppervlakte van 21 m2. De units worden gebouwd door hoofdaannemer Jan Snel in Montfoort en per vrachtwagen naar de bouwlocatie gebracht. De productiesnelheid is hoog en bouwomstandigheden zijn geconditioneerd. Op sommige dagen werden 16 woningen per dag geplaatst, één woning per half uur. ‘De vensters zitten op vier verschillende posities, boven elkaar mogen nooit twee dezelfde zitten, om een gevarieerd gevelbeeld te krijgen. Dat is op 1 plek fout gegaan, maar hoewel ik bijna wekelijks op de bouw was, ging de bouw zo snel, dat dit niet meer terug te draaien was.’
De units zijn opgebouwd uit een stalen kooiconstructie met een betonvloer en houtskeletbouw wanden en plafond. Elke unit wordt door een luchtspouw gescheiden van een volgende unit, zowel aan de zijkanten als de onder- en bovenkant. Hierdoor hebben de woningen goede geluidsisolatie en minder contactgeluid.
De prefab units zijn demontabel gestapeld en kunnen hergebruikt worden.

Dakterrassen

Op elke verdieping liggen de appartementen ter weerszijden een middengang. Op de derde, vierde en vijfde verdieping is een gemeenschappelijk dakterras aan het einde van de gang, dat uitzicht bied richting stadscentrum.
Elke woning heeft een keukenblok en een eigen sanitaire unit met douche, wc en wastafel. De woningen worden gemeubileerd verhuurd, 100 aan exchange students van de Universiteit Utrecht en 132 aan andere studenten. Na voltooiing van hun studie moeten de bewoners binnen 1 jaar verhuizen.
Een EPC van nul bleek bij dit project niet haalbaar. Kinkel noemt twee hoofdredenen hiervoor: ‘Bij hoogbouw is er minder dak, waar PV-panelen op gelegd kunnen worden. Daarnaast heeft een project met louter eenpersoonsunits relatief veel installaties, per persoon is er een badkamer en keuken.’

Glas en keramiek

De begane grond is heel open met vliesgevels. Hierin zijn drie entrees naar de woningen, een gemeenschappelijke ruimte annex beheerdersruimte annex wasserette en vijf ruimtes die worden verhuurd aan creatieve bedrijven. De vliesgevel is ter plaatse van de fietsenberging beplakt met beeldmateriaal van arbeiders in Faïence- en tegelfabriek Westraven, die tot 1985 op deze locatie stond. ‘Door Westraven kwam ik op het idee de gevel in keramische tegels op te trekken. Daarbij zocht ik een moderne variant op reliëftegels van Westraven. Samen met Garantie Gevels en Aberson ontwikkelde ik twee mallen met een rilprofiel. Doordat de geglazuurde keramische Argeton tegels ook ondersteboven te bevestigen zijn, gaven twee mallen vier verschillende aanzichten van tegels.’

Aansluiting op omgeving

‘In het lange volume heb ik een poort gemaakt van 12 meter breed en 7,5 meter hoog. Het ligt in de lijn der verwachtingen dat binnen enkele jaren de gebouwen waarin nu restaurant LE:EN en een benzinepomp zitten, worden afgebroken en vervangen door nieuwbouw. Dan sluit de poort aan op een nieuwe openbare langzaam verkeersroute door Rotsoord’, legt Kinkel uit. ‘De poort breekt het lange volume en maakt het gebied doorwaadbaar.’ De poort, de overstek aan het water en drie dakterrassen zijn met hout bekleed. ‘Ik heb op deze plekken voor hout gekozen om een warme uitstraling te creëren in contrast met al het steen, aluminium en glas. Het frame van de plint en de aluminium dakrand geven het gebouw een industrieel karakter passend bij Rotsoord.’

Rotsoord in ontwikkeling

Het gebied Rotsoord, net ten zuiden van de oude binnenstad van Utrecht aan de Vaartsche Rijn, maakt een transformatie door van industriegebied naar een gebied met een functiemenging van woningbouw, horeca en creatieve en culturele functies. Er is een aangename combinatie van hergebruik en nieuwbouw.
Op de grens van Rotsoord en binnenstad is in 2016 het nieuwe tram- en treinstation Vaartsche Rijn, naar ontwerp van Paul van der Ree van StudioSK in gebruik genomen. Hiermee is de bereikbaarheid van Rotsoord vanuit de binnenstad en met de trein aanzienlijk verbeterd.
Tegenover het station volgt binnenkort de nieuwbouw van een low-budget hotel Moxy naar ontwerp van JHK architecten, ernaast blijft Tivoli De Helling bestaan, een popodium in een gebouw uit de jaren 80.

Trip, Watertoren en Pastoe / HKU

Het project De Trip, aan de noordzijde van Keramus, is ontworpen door VMX Architecten en bestaat uit drie nieuwbouwblokken met 1.500 m² commerciële ruimten en 255 huurappartementen voor starters. Er zijn plannen voor een voetbrug naar de Rivierenwijk, tussen de Trip en Keramus.
Aan de zuidkant van Keramus staat de watertoren aan de Vaartsche Rijn. Naar ontwerp van Sluijmer en Van Leeuwen architecten is deze in 2015 verbouwd tot vergaderruimte, werkruimtes voor zelfstandigen en restaurant WT Urban Kitchen in de top van de toren.
In de voormalige productiehallen van de Pastoefabriek zijn sinds 2016 de HKU Beeldende Kunst, creatieve startups en horeca gehuisvest. BiermanHenket heeft het masterplan voor de transformatie ontworpen en verschillende onderdelen van het plan uitgewerkt: de casco restauratie, duurzame installaties, de routing en de entreegebieden. Het gebied tussen de HKU, Keramus en de Briljantlaan wordt mogelijk over een jaar of drie herontwikkeld, nadat het huurcontract met de benzinepomphouder afloopt.

Dit artikel is gepubliceerd in ArchitectuurNL nummer 1 van 2019

Projectgegevens

Naam projectKeramus Utrecht
LocatieRavenoord 1-238, Rotsoord, Utrecht
Programma/functie232 zelfstandige studentenwoningen, 900 m² creatieve werkruimte, ondergronds parkeren (14 p.p.), gemeenschappelijke fietsenstalling, gemeenschappelijke huiskamer en een wasserette.
ArchitectenbureauJillis Kinkel architect, Utrecht
Gebruiker(s)232 studenten, 5 creatieve bedrijven
HoofdaannemerJan Snel, Montfoort
Adviseur constructiePeters & van Leeuwen, Gouda
Adviseur installatiesBogro, Oudewater
Adviseur bouwfysicaLBP|Sight, Nieuwegein
Leverancier(s)Producent keramische gevel: Argeton (Wienerberger) Görlitz (D) Leverancier keramische gevel: Garantie Gevels, Nootdorp / Aberson, Zwolle
Start bouwoktober 2017
Opleveringaugustus 2018
Bruto vloeroppervlakte9.200 m²
TekstJacqueline Knudsen
BeeldWalter Frisart / FOTOWERK, Jacqueline Knudsen, Jillis Kinkel

Gerelateerd

Tags: , , ,

    Schrijf een reactie

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.