ArchitectuurNL 01 2016 – pag. 7

ArchitectuurNL 01 2016 – pag. 7

Door: | 29-04-2021

Collectief
Particulier

Ouders die een rij groepswoningen laten bouwen voor hun studerende kinderen

(De Blaarkoppen, Utrecht), een vriendengroep die een oude school laat verbouwen

tot energiezuinige appartementen voor jonge gezinnen (Ons Dorp, Amsterdam),

senioren die een voormalige bibliotheek transformeren in levensloopbestendige

woningen (Power, Amersfoort). Collectief Particulier Opdrachtgeverschap ziet

er steeds anders uit. De initiatiefnemers komen ook steeds uit een andere hoek:

architecten, toekomstige bewoners, woningcorporaties. Het doel blijft hetzelfde:

een huis als een maatpak, voor een gunstige prijs.

De gemeente Amsterdam bood in 2012 via
een tender aan: voormalige school (plus
schoolplein) aan de Elisabeth Wolffstraat in
Amsterdam. Tien bevriende stellen vormen
de CPO ‘Ons Dorp Amsterdam’ en schrijven
zich in. Drie jaar later is de 100 jaar oude
school getransformeerd in 10 duurzame en
hypermoderne gezinsappartementen, in
oppervlakte variërend van 90 tot 170 m2.

Selectie
Dat klinkt eenvoudig, dat was het natuurlijk
niet. In het geval van Ons Dorp selecteerde
de gemeente op basis van een Plan van
Aanpak. Duurzaamheid was een belangrijk
selectiecriterium. Er schreven zich destijds
27 groepen in. Een flink aantal ondanks het
beroerde tijdstip: achteraf het hoogtepunt van
crisis.
De initiatiefnemers van Ons Dorp gingen na
de uitverkiezing in zee met CASA architecten,
vooral omdat dat bureau al veel ervaring
had met CPO (onder meer de Vrijburcht
op IJburg). Die ervaring met bouwen en
samenwerken zat ook in de zelfbouwgroep:
één van de deelnemers werkt bij een
woningcorporatie, twee deelnemers zitten in
de architectuur. ‘Kennis van bouwprocessen

en overlegstructuren helpt om hier goed uit te
komen’, is de overtuiging van Willem van Gils
en Ramon Scharff van CASA. De zelfbouwers
hadden zich georganiseerd in commissies,
overlegden volgens hele strakke regels en
zo lukte het om binnen planning en kosten
te blijven, zegt Marjolein Cazemier, één van
de deelnemers in een onlangs verschenen
publicatie over het project.
De architecten maakten een zeer gedetailleerd
bestek, waarin badkamers, sanitair,
aansluitpunten etc. volledig waren uitgewerkt.
Dat zorgde, ondanks dat elke badkamer
ook qua materiaalgebruik anders is, voor
een flinke besparing door te profiteren van
inkoopkortingen. ‘Bij de keukens lukte dat
helaas niet. De deelnemers moesten in korte
tijd enorm veel beslissen, voor de keukens
wilden ze graag meer tijd nemen.’

Entresols
Groot voordeel bij dit pand was de enorme
hoogte van de ruimtes, zegt Van Gils. ‘De
voormalige klaslokalen waren 4.80 meter hoog.
Door die hoogte kun je natuurlijk veel meer
bvo realiseren, maar het was wel ingewikkeld.
Door voor massief houten, kruislings verlijmde
vloeren te kiezen hadden we net voldoende

hoogte om entresols in te bouwen.’ Het
ontwerp was op alle fronten ingewikkeld, zegt
Van Gils: ‘De warmtepompen pasten nét op de
entresol, de buitenisolatie is verstopt achter
steenstrips.’
De school was de afgelopen eeuw behoorlijk
‘dichtgebouwd’ en verpest: de architecten
brachten de oorspronkelijke ruime entrees met
raampjes weer terug en kozen voor kozijnen
die lijken op de oorspronkelijke schuiframen
van zo’n gebouw ‘nu met tripleglas en dubbele
kierdichting’. Het was een hele puzzel om de
bestaande ramen goed te integreren in de
achterliggende woningen, die alle tien een
volstrekt andere plattegrond hebben. Aan de
achterkant mocht welstandtechnisch wat meer.
‘Er zijn mensen met een balkon van 7,5 meter
breed en twee meter diep. Er zijn dakterrassen
van 50 m², dat lukt je alleen als je het in CPO
doet, bij een ontwikkelaar lukt dat niet.’

Veel animo
Willem van Gils omschrijft deze manier van
werken als ‘heel erg bevredigend. Omdat je
rechtstreeks te maken hebt met de mensen
die er gaan wonen en het contact intensief is.
Maar het is ook spannend: je werkt wel met hún
portemonnee.’

CPO

7 ArchitectuurNLTekst Anka van Voorthuijsen

06-07-08-09-10-11_cpo.indd 7 01-02-16 14:11

Gerelateerd