ArchitectuurNL 01 2016 – pag. 8

ArchitectuurNL 01 2016 – pag. 8

Door: | 29-04-2021

12

13

Commercieel gezien heeft dit project
fantastisch uitgepakt, zegt Van Gils. Eén
van de zelfbouwers moest in verband met
een scheiding na de oplevering direct
verkopen: ‘die heeft veel winst gemaakt.’
Zeker in Amsterdam is de animo voor CPO-
projecten enorm. ‘Als de gemeente een
groepskavel aanbiedt is het heel normaal
dat er 50 zelfbouwgroepen op inschrijven.
Jammer genoeg wordt er in eerste instantie
geselecteerd op basis van loting, dat is ook
nogal frustrerend. Je kunt helemaal niet laten
zien wat je wilt en van plan bent, dat zorgt
nogal eens voor een kater.’

Senioren
Bij de ontwikkeling van een voormalige
bibliotheek in Amersfoort tot appartementen
voor senioren nam architect Jan Poolen (ZEEP
architects and urban designers) zelf het initiatief
voor ontwikkeling via CPO. ‘Ik had me met
succes tegen sloop van het gebouw verzet
en dacht: dan moet ik er misschien een plan
tegenover zetten en kijken of er een nieuwe
bestemming mogelijk is.’ Poolen kreeg contact
met een woongroep-in-wording, POWER
(Prettig Ouder Worden En Relativeren), die
geïnteresseerd was in wonen op die plek.
Samen met het BIZ! (Burger Initiatief
Zonnehof), werd een plan ingediend waar
nadrukkelijk ook de transformatie van de
openbare ruimte rondom de bibliotheek deel
van uitmaakte. Poolen: ‘De omgeving was erg
steenachtig en verrommeld. We wonnen de
tender, we hadden niet het hoogste bod, maar
wel het beste plan omdat het goed paste in de
hele gebiedsontwikkeling.’

Boekhuis aan de Zonnehof
De 23 woningen in wat Het Boekhuis gaat
heten, zijn inmiddels allemaal verkocht. ‘Toen
we ermee naar buiten kwamen waren er wel
200 gegadigden.’ De locatie van het gebouw,
aan de Zonnehof, is perfect voor ouderen,
zegt Poolen. ‘Vlakbij het station, vlakbij de
binnenstad en middenin wat straks een
‘pocketpark’ wordt.’ In het park staat ook het
Rietveldpaviljoen, dat ook weer een culturele
betekenis zou moeten krijgen.
De voormalige bibliotheek is gebouwd in de
stijl van de Bossche School: baksteen, hout,
beton en glas. De structuur van het pand
blijft gehandhaafd en de nieuwe schil wordt
opgebouwd van diezelfde materialen. ‘Als je oud
en nieuw naast elkaar legt zie je dat het familie
is, maar we maken toch iets totaal nieuws.’

Op deze manier werken is zeer intensief,
maar ook erg leuk, vindt Poolen. ‘Je hebt
als architect te maken met 23 zelfstandige
opdrachtgevers en dus 23 dossiers. En met een
bestaand gebouw. Je moet mensen de ruimte
geven, maar je kunt niet met z’n 23-en gaan
ontwerpen, dus je moet een balans vinden
tussen die twee.’ Zo is er één opdrachtgever
die gebogen ronde wanden wil. Poolen: ‘Daar
heb ik niks mee, gebogen wanden. Maar
binnen de plattegrond mogen ze van mij heel
veel, daar geef ik de ruimte. De buitenkant heb
ik gedaan. Je moet dienstbaar zijn zonder jezelf
weg te cijferen.’

Woningbouwvereniging
Bij CPO De Dappere Maurits (2010) was het
een woningbouwvereniging die het initiatief
nam voor een gezamenlijke aanpak. De
Key had twee opties in gedachten voor een
blok voormalige sociale huurwoningen in de
Dapperbuurt. Slopen en nieuwbouw, of eerst
renoveren en dan verkopen. Beide opties
waren niet rendabel, bleek uit onderzoek.
Uiteindelijk werd het blok in niet gerenoveerde
staat verkocht aan vijf particulieren.
Adviesbureau De Regie (gespecialiseerd in
CPO) begeleidde het proces. Drie bureaus
mochten een presentatie geven, de groep
toekomstige bewoners koos voor JAM*
architecten, Jeroen Mensink van JAM* ging met
de plattegronden aan de slag. ‘Wie waar zou
komen was aanvankelijk wel een issue, maar er
is geloot en iedereen was uiteindelijk tevreden.’

Individuele sessie
Mensink nodigde alle bewoners uit voor een
eerste persoonlijke gesprek op zijn kantoor.
‘Daar konden ze tijdens een individuele sessie
hun diepste woonwensen aan mij vertellen. Dan
hoeft niemand zich bezwaard te voelen. Ik heb
ervoor gezorgd dat al die individuele wensen
geland zijn in het ontwerp, dat het op elkaar en
het gebouw werd afgestemd.’ Mensink: ‘Hoe je
wilt wonen is erg persoonlijk. In een persoonlijk
gesprek is het makkelijker om je kwetsbaar op
te stellen dan in een groep die je nauwelijks
kent.’
Er zijn vijf compleet verschillende woningen
ontstaan, waarbij de één alles liet afwerken
door een aannemer en de ander veel zelf ging
klussen.
‘Doordat dit gebouw in ongerenoveerde
staat werd verkocht hebben de bewoners
het voor een mooie prijs kunnen kopen. Maar
je loopt daarbij natuurlijk wel de risico’s. Er

mankeerde van alles aan fundamenten en dak.
Maar als een ontwikkelaar dit had gekocht
en er woningen in had gemaakt was het voor
de huidige bewoners absoluut onbetaalbaar
geweest.’

8ArchitectuurNL

06-07-08-09-10-11_cpo.indd 8 01-02-16 14:11

Gerelateerd