ArchitectuurNL 01 2018 – pag. 27

ArchitectuurNL 01 2018 – pag. 27

Door: | 29-04-2021

Op zoek naar
het onverwachte

Wat begon als een interieuropdracht, mondde uit in de nieuwbouw van een publieke

kunstruimte: EENWERK. Een bijna deconstructivistische invulling nabij het Amsterdamse

Vondelpark. In samenspel met zijn opdrachtgevers ontwierp architect Barend Koolhaas

een gebouw vol onverwachte ruimtes en gebruiksmogelijkheden. Het speelse,

geïmproviseerde karakter van dit project typeert zijn ontwerphouding.

Kan architectuur nog verrassen? Met de
computertechnieken van tegenwoordig maak
je artist’s impressions die vooraf laten zien
hoe de ruimte wordt, in precies geformuleerde
programma’s worden de functies vastgelegd
en met behulp van Excel sheets de benodigde
vierkante meters bepaald. Architect Barend
Koolhaas en zijn opdrachtgevers besloten om
het anders aan te pakken. Zich open stellend
voor spontane ingevingen, ontwikkelden ze al
doende het plan voor kunstruimte EENWERK
aan de Amsterdamse Koninginneweg.

Escher
Ingeklemd tussen de kantoorvilla’s en
herenhuizen springt het moderne ontwerp
er uit, en brengt spanning in de straat. De
gevel volgt weliswaar de klassieke opbouw
met een plint, middendeel en kroonlijst,
maar onderscheidt zich van de bakstenen
buurpanden door de grote glazen puien en
stroken van basalt, die schuin naar achter
weglopen. Het interieur ademt eenzelfde
losse sfeer, met verrassende zichtlijnen
en vides. Tussen de nieuwbouw en het
naastgelegen (gerenoveerde) pand is een grote
doorbraak gemaakt. De opening biedt zicht
op een indrukwekkende trappartij, die wordt
weerspiegeld in een schuin geplaatste glazen
binnenwand; een Escherachtig beeld.
De naam EENWERK zegt het al: in dit gebouw
wordt telkens één werk getoond. Het eerste
was de African-American Flag van kunstenaar
David Hammons, daarna waren ‘Remember Me’

van de Britse kunstenaar en filmmaker Steve
McQueen en ‘This Way Brouwn’ van Stanley
Brouwn te zien. Permanent werk is er van
de landschapsarchitect Piet Oudolf (ontwerp
minituin), fotograaf Rineke Dijkstra (portret
Julius Vermeulen), Tariq Heijboer (grafisch
ontwerp), Tomas Dulfer (film van 1 minuut
over het bouwproces) en Barend Koolhaas,
de architect van EENWERK. Niet zomaar een
galerie dus, maar een plek waar verschillende
disciplines elkaar ontmoeten.

Informeel ontwerpproces
De drie en een halve verdiepingen verschillen
in hoogte en de in manier waarop het licht
toetreedt: via de gevel, van boven en door
reflectie. Hierdoor ontstaan er verschillende
mogelijkheden om de ruimtes te gebruiken
voor kunstprojecten. Bezoekers kunnen er
kunst zien, maar ook debatten en performances
bijwonen. In de toekomst zal er ook aandacht
zijn voor mode, vormgeving en poëzie.
Bijzonder is ook dat deze openbare kunstruimte
een particulier initiatief betreft. Het project
begon in 2014 als een verbouwing, van
het pand met aangebouwde garage dat
initiatiefnemer Julius Vermeulen en zijn partner,
ontwerper Irma Boom, hadden gekocht, in
eerste instantie om haar kantoor – in het
naastgelegen pand – uit te breiden. ‘Op het
moment dat Julius Vermeulen mij belde, was
hij het oude pand al aan het strippen’, vertelt
Koolhaas. ‘De bedoeling was om boven Irma
Boom Office een bibliotheek op te richten.

De vraag was: kun je meedenken met onze
ideeën, we willen op een aantal plekken muren
doorbreken en een plan voor de oude garage.’
De architect maakte allereerst een aantal
studiemaquettes, die een interessante dialoog
op gang brachten. ‘Irma zei dat het haar
een mooi idee leek om een groentetuin op
het dak aan te leggen, waarop ik zei: haal
de dakpannen eraf en maak een kas op de
garage. Julius vertelde dat hij fantaseerde
over een eigen galerie. Toen bleek dat
we volgens het bestemmingsplan hoger
konden bouwen, zagen we een kans om met
nieuwbouw die droom werkelijkheid te laten
worden. Zo verkenden we met zijn drieën de
mogelijkheden, van het programma tot de
ruimtelijke verbindingen. Dat zoekende proces,
het vrije en informele karakter, maakt dit project
zo boeiend voor mij als ontwerper.’

PAREL

27 ArchitectuurNL

26-27-28-29-30_eenwerkbrandkoolhaas.indd 27 05-02-18 11:07

Gerelateerd