ArchitectuurNL 01 2018 – pag. 37

ArchitectuurNL 01 2018 – pag. 37

Door: | 29-04-2021

Siegrid Siderius is voorzitter van Lichtontwerp Nederland. Bij het ontwerpen van een gebouw
zou, naast een architect en een constructeur ook standaard een professionele lichtontwerper
betrokken moeten worden, bepleit zij. ‘In de Verenigde Staten, in het Verre Oosten, maar ook in
Engeland en Duitsland is lichtontwerp al jaren een volwassen discipline.’ In het buitenland is het
gebruikelijk om bij de uitvraag ook het lichtontwerp apart te benoemen en daar is dan ook budget
voor. Nederlandse opdrachtgevers reserveren zelden geld voor het ontwerpen van een lichtplan,
zegt Siderius. Als een architect het belangrijk vindt, fi nanciert die het soms zelf uit z’n eigen
ontwerpvergoeding. ‘Het vak bevindt zich hier nog in de marge. Het komt aan de orde tijdens de
studie, maar beperkt. Bij de TU Delft maken ze er nu een begin mee, heel mooi. Maar voor een
masteropleiding lichtontwerp moet je naar het buitenland.’

Professionele ontwerpers
Siderius studeerde zelf aan de kunstacademie en werkt nu ruim 10 jaar als lichtontwerper bij
ingenieursbureau Arup. Zij schat dat er hooguit 30 professionele lichtontwerpers in Nederland
werkzaam zijn. ‘Daarmee bedoel ik dus deskundigen die alleen betaald krijgen voor hun adviezen
op dit gebied en daar een boterham mee kunnen verdienen. Dat zijn dus geen mensen die ook

producten verkopen.’ Met een aantal collega
lichtontwerpers heeft Siderius nu Lichtontwerp
Nederland opgezet. Doel? Bewustwording.
Een professionaliseringsslag in de omgang met
daglicht en kunstlicht tijdens de ontwerpfase
van gebouwen zodat de kwaliteit toeneemt.
Siderius: ‘We zorgen in Nederland dat de
verlichting in een gebouw aan de NEN-12464
voldoet. Maar dat is een technische norm die
betekent dat je genoeg licht hebt om je taken
te kunnen verrichten en, bij wijze van spreken,
de traptreden goed te zien. Je kunt met een
lux-meter eenvoudig controleren of het niveau
van verlichting aan die technische eisen
voldoet, maar dat zegt niets over de kwaliteit.
Een goed lichtontwerp gaat verder en heeft
een enorme toegevoegde waarde voor een
gebouw. Het complementeert de vorm, het
programma en de kleuren. Het ondersteunt en
versterkt de architectuur.’

Oriëntatie en prestatie
Architecten snappen uiteraard heel goed hoe
belangrijk licht is, benadrukt ze. ‘Natuurlijk
houden ze daar rekening mee in hun ontwerp:
met daglichttoetreding en de oriëntatie van een
gebouw. Maar veel opdrachtgevers denken
bij verlichting vooral aan voldoende lux of
aan decoratie, aan de armaturen.’ Als je een
kwalitatief goed lichtontwerp wilt realiseren
moet verlichting integraal en in een vroeg
stadium mee worden ontworpen, betoogt ze.
‘Er zit nu een vreemde knip bij veel gebouwen.
Het gaat over installaties, de techniek, versus
de architectuur, de vormgeving van de

verlichting. Een lichtontwerper pakt al die zaken bij elkaar, voorkomt dat er overlap is en zorgt dat
het totaal eff ectiever is.’
De impact van goed licht is groot, stellen de initiatiefnemers van Lichtontwerp Nederland. Licht
beïnvloedt gedrag, dat wordt bijvoorbeeld gebruikt in de retail, bij de verkoop van producten. Het
speelt een grote rol bij oriëntatie en veiligheid: mensen lopen altijd naar het licht toe. Maar licht

1-3. Holland Casino Rotterdam, architects iCrave
• Foto’s Eric Laignel. 4 en 5. Station Arnhem
Centraal, UNStudio • Foto’s Hufton+Crow (4)
en Ronald Tilleman (5). Van alle in dit artikel
getoonde projecten is het lichtontwerp gemaakt
door Arup.

2

3 4

5

37 ArchitectuurNL

LICHTONTWERP

36-37-38-39_lichtontwerp.indd 37 05-02-18 13:47

Gerelateerd