ArchitectuurNL 01 2018 – pag. 7

ArchitectuurNL 01 2018 – pag. 7

Door: | 29-04-2021

Melvin Kaersenhout (studioMAEK): ‘Tonko en ik
vonden elkaar in onze manier van ontwerpen.
We zijn allebei klassiek geschoold en kunnen
nog detailleren. Dat zie je steeds minder omdat
heel wat architecten er nooit meer aan toe
komen. Vaak krijg je er gewoonweg de kans
niet voor om budgettaire redenen of omwille
van timing, terwijl in de details net de kwaliteit
van architectuur zit.’
De grote lijnen moeten goed zitten in het
ontwerpconcept, meent Tonko Leemhuis (NwA
Architecten), ‘maar als je dat niet doortrekt
tot in de details, doet dat afbreuk aan het
resultaat. Daarom is het ook zo belangrijk dat
een architect niet alleen ontwerpt, maar ook
opvolgt. En dan nog staat of valt geslaagde
architectuur met een goede opdrachtgever én
een team die het proces begrijpt en openstaat
voor transparante communicatie tijdens de
volledige duur van een project. Ons project
op Zeeburgereiland was op dat vlak een
schoolvoorbeeld.’
Volgens Leemhuis moeten alle betrokken
partijen een mooi gebouw als gezamenlijk
doel voor ogen hebben en daarbij openstaan
voor elkaars belangen en meedenken over
oplossingen voor problemen. ‘In de praktijk is
dit niet altijd even simpel, maar het concrete
voorbeeld van hoe de raamventilatie in dit
geval uiteindelijk toch discreet geïntegreerd
konden worden, bewijst dat het wel degelijk
kan. In het project van NwA was er op dat vlak
nu eenmaal ruimte voor productontwikkeling,
waar Melvin uiteindelijk heel ver ingegaan is.’

Heilige graal
Raamventilatie is mij al ruim tien jaar een
doorn in het oog, blikt Kaersenhout terug in
de tijd. ‘Je moet maar eens langs een wijk uit
de jaren zestig rijden. Roosters op glas kreeg
je niet mooi geïntegreerd. Tegenwoordig zijn
de mogelijkheden echter zo ruim dat het geen
probleem meer mag zijn om dit detail discreter
in de gevel te integreren. Alleen blijkt dit juist
in Nederland zodanig op praktische obstakels
te botsen, dat het bijna mijn heilige graal in het
detailleren is geworden.’

Kaersenhout beet inderdaad meermaals
zijn tanden stuk op de typisch Nederlandse
bouwwijze met behulp van een stelkozijn. Die
montagemethode waarbij het raam van buitenaf
tegen een aanslag gemonteerd wordt, stond tot
dusver een integratie van een ventilatierooster
in het raamkozijn in de weg. Na tien jaar vond
hij in Renson eindelijk een ventilatiepartner
die mee wou gaan in de ontwikkeling van een
oplossing voor het project op Zeeburgereiland.
Teamwork was hierbij het codewoord waarbij
Renson besefte dat het moest meedenken met
architecten, voorschrijvers en aannemers om
tot een aangepaste praktijkoplossing te komen.
Na een decennium frustratie krijgt Kaersenhout
eindelijk gehoor. Het punt is dat de markt maar
producten voorschrijft, maar dat geen enkele
leverancier tot dusver met een oplossing
kwam om ook bij het Isokorf bouwsysteem de
raamventilatie te integreren in het raam.

Isokorf als aanleiding
Het Isokorf bouwsysteem, dat bij het project
op Zeeburgereiland werd toegepast, was
rechtstreeks de aanleiding voor Renson om
met een projectoplossing voor raamventilatie
te komen. Leemhuis: ‘Wij wilden de onderkant
van de balkons sowieso gelijk uitgelijnd zien
met het plafond in de appartementen. Dit soort
architectuur vraagt nu eenmaal om de ‘banden’
die de balkons vormen te laten doorlopen. Maar
dan wil je ook de ventilatie bovenop het raam
verdekt kunnen uitvoeren. Zo is het verhaal van
de samenwerking met Renson begonnen.’
Kaersenhout: ‘Ik vroeg me altijd al af
waarom geen enkele ventilatieleverancier
een aangepast systeem kon ontwikkelen
net zoals een raamconstructeur doet voor
plaatsing van buitenaf. Je deed het met
wat er te koop was, want op de vraag naar
aangepaste mogelijkheden was het antwoord
steevast: nee!’ Het gevolg is dat architecten
gaan detailleren naar het aanbod, ook al is
dat niet de mooiste optie. Dat de meeste
kozijnenleveranciers uit België of Duitsland
komen, is ook al niet bevorderlijk voor een
specifiek Nederlandse bouwoplossing.

Heel minimaal
De oplossing die Renson ontwikkelde, ziet
er volgens Kaersenhout subtiel uit. Het
kozijn camoufleert het ventilatierooster
ofwel het kozijn ís het ventilatierooster én
omgekeerd. Het is heel minimaal en veel
mooier dan wanneer het rooster in het glas
ingewerkt zou zitten. Technisch gezien werd
het Invisivent raamrooster zo aangepast
voor de raamprofielen van Reynaers dat
het aanslagprofiel, dat anders bovenop het
raamkozijn zat, nu zit aan de bovenkant van
het ventilatierooster dat bovenop het raam
gemonteerd wordt. De raamprofielen werden
op hun beurt bovenaan voorzien van een flens
voor de montage van de Invisivent. En ook de
zijkanten van de raamprofielen werden net zo
hoog doorgetrokken als de Invisivent die er op
komt.
Uiteindelijk zijn we hiermee veel verder gegaan
dan oorspronkelijk voorzien was, maar dat
maakt me er niet minder gelukkig om’, zegt
Kaersenhout. ‘Eigenlijk is deze oplossing niet
eens zo ver gezocht’, vult Leemhuis aan. ‘Je
combineert gewoon twee producten in één
geheel. Het was enkel nog wachten op die
ene kleine aanpassing. Dat raamconstructeur
Schippers Kozijnen op het vlak van de garantie
voor het totaalpakket de kastanjes uit het vuur
haalde, bleek een doorslaggevende factor.’
Voor het Zeeburgereiland-project is het
ventilatierooster dus geïntegreerd in het kozijn,
met een aanslag rondom om tegen het houten
stelkozijn te kunnen monteren. ‘Voor aannemer
HSB was dat een belangrijk punt. Hij bestelt
een kant-en-klaar product waarvan hij op z’n
beide oren kan slapen dat het klopt en dat het
onder de garantieregeling valt’, zegt Leemhuis.
‘En zo kom je terug op het punt dat teamwork
onontbeerlijk is voor dit soort ontwikkelingen.
Alles hangt af van transparante communicatie
binnen het hele bouwteam. Daardoor kon
alles openlijk bediscussieerd worden en ging
iedereen mee in het verhaal. Ondanks de grote
esthetische bevoegdheid die wij als architecten
kregen, was ons dat in ons eentje nooit gelukt.’

1. De Zeebonk is een vijflaags gebouw met 35 huurappartementen op het Amsterdamse Zeeburgereiland. 2. Een ruime centrale corridor, waarin zich de
lift en het trappenhuis bevinden, ontsluit de woningen. 3. Door samenwerking tussen architecten en leveranciers is het Invisivent raamventilatierooster
van Renson geïntegreerd in de raamprofielen van Reynaers. 4. Horizontale banden van staand metselwerk lopen door in gevelvlak en balkons. De
hemelwaterafvoerleidingen zijn in de spouw opgenomen. 5. De raamprofielen zijn bovenaan voorzien van een flens voor de montage van de Invisivent.

7 ArchitectuurNLTekst Roel Berlaen Fotografie Marc Sourbron

SAMENWERKING

06-07_zeebonkofcoach.indd 7 05-02-18 15:54

Gerelateerd