ArchitectuurNL 01 2019 – pag. 40

ArchitectuurNL 01 2019 – pag. 40

Door: | 29-04-2021

Bij
overname
van je
ontwerp
moet je
meteen
schriftelijk
duidelijk
maken dat
niet te
accepteren

Overname of inspiratie?
Het komt nogal eens voor dat architecten voortborduren op het werk van een andere architect.
Mag dat? Het korte antwoord is: Ja dat mag, tenzij het nieuwe werk te veel lijkt. Dat laatste is
subjectief. Maar er zijn omstandigheden waarin het antwoord: ‘ik heb me alleen door het werk
van architect A laten inspireren’, niet geloofwaardig is. Omdat er niet heel veel door architecten
geprocedeerd wordt, ben ik in wat oudere rechtspraak gedoken, die overigens nog steeds actueel
is. Ik vond daar een uitspraak uit 2005 die over ‘inspiratie’ gaat en over schetsontwerpen.

Schetsontwerp landhuis
Het gaat in deze zaak om een opdrachtgever die een huis wil laten bouwen. De woning wordt aan
het water gebouwd op een ronde kavel en dat moet in de stijl van een landhuis. Hij geeft aan een
drietal bouwbedrijven de opdracht om schetsontwerpen te maken. Eén van de drie schakelt daarbij
Architectenbureau Miggiels in. Deze maakt vrijblijvend een schetsontwerp. De opdrachtgever is
zeer enthousiast over zijn ontwerp maar vraagt vervolgens advies aan Vereniging Eigen Huis. De
bij VEH aangesloten adviseur, een bouwkundig teken- en adviesbureau, geeft aan Miggiels aan de
uitwerking van het ontwerp over te willen nemen. Daar gaat Miggiels niet mee akkoord en er wordt
geen overeenkomst gesloten. Desondanks geeft opdrachtgever opdracht aan het bouwkundig
teken- en adviesbureau. Dit bureau is goedkoper en krijgt daarom de opdracht tot het maken van
ontwerptekeningen en een bouwaanvraag wordt ingediend.
Miggiels heeft daarna een gesprek met de opdrachtgever en zegt hem dat zijn schetsontwerp niet
gebruikt mag worden. Nadat de bouwvergunning is verleend, sommeert Miggiels de opdrachtgever
om bij de bouw zijn auteursrecht te respecteren. Hem wordt een vergoeding voor het gebruik van
zijn schetsontwerp aangeboden, die hij afwijst. De opdrachtgever begint vervolgens met de bouw.

Kort geding
Partijen belanden dan voor de kortgedingrechter. Miggiels wil dat de opdrachtgever met zijn
vingers van zijn tekeningen afblijft. Deze zijn volgens Miggiels gekopieerd.
Een van de verweren van opdrachtgever is dat er sprake is van een schetsontwerp en dat dat niet
beschermd is. Alleen een uitgewerkt ontwerp zou auteursrechtelijk beschermd kunnen zijn. Verder
zou het definitief ontwerp in details verschillen en de stijl van een landhuis betreffen. Een stijl is niet
te beschermen.
Van het eerste verweer maakt de rechter meteen gehakt. Ook een ontwerp in schetsfase is
natuurlijk beschermd volgens de Auteurswet. Dat staat er nota bene ook nog eens uitdrukkelijk in.
Ontwerpen, schetsen en plastische werken, met betrekking tot de bouwkunde zijn werken die in
aanmerking komen voor auteursrechtelijke bescherming.
Daarnaast kijkt de rechter of er voldoende ruimte was voor het maken van creatieve keuzes.
Ondanks het feit dat de woning in de stijl van een landhuis moet worden opgetrokken, is dat
wel degelijk het geval. Waarbij met name genoemd worden de raampartijen, doorkijkjes en
andere details. De rechter ziet een sterke gelijkenis tussen het schetsontwerp van Miggiels en
de ontwerptekeningen. Sterker nog, de plattegronden passen vrijwel feilloos op elkaar en de
raampartijen en de doorkijkjes zijn op vrijwel exact dezelfde plaatsen ingetekend. Van het enkel
bouwen in landhuisstijl is dan ook geen sprake. De gelijkenis is ook geen toeval. Het adviesbureau
erkent dat het de beschikking heeft over het schetsontwerp van Miggiels.

Dwangsom en schikking
Miggiels wint de zaak glansrijk en de bouw op basis van zijn schetsontwerp wordt verboden, op
straffe van een dwangsom van € 5.000 voor iedere dag dat het verbod overtreden wordt. Dat
de bouw al is begonnen, maakt niet uit. Daarbij is vooral van belang dat Miggiels tijdig aan de bel
heeft getrokken. Ondanks het duidelijke verbod is de bouw nog 39 dagen doorgegaan. Een fikse
dwangsom is dan verschuldigd. Gevolg is dat de opdrachtgever niet anders kan dan met Miggiels
een schikking te bereiken en een aanzienlijk bedrag heeft moeten betalen om de woning te
kunnen laten afbouwen. Goedkoop is uiteindelijk duurkoop geworden.
Uit deze zaak blijkt dat, als je in de gaten hebt dat je werk wordt overgenomen, je meteen
schriftelijk duidelijk moet maken dat niet te accepteren.

RECHT VOLGENS RUBY

40ArchitectuurNL Tekst Ruby Nefkens, advocaat intellectueel eigendom, ICT, design, architectuur, kunst, media

40_ruby.indd 40 21-01-19 14:44

Gerelateerd