ArchitectuurNL 01 2019 – pag. 59

ArchitectuurNL 01 2019 – pag. 59

Door: | 29-04-2021

Kunstenaar Marjan Teeuwen maakt grootschalige, architectonische installaties in gebouwen
die daarna worden gesloopt. Terwijl de schil intact blijft, wordt de binnenkant gestript en brengt
ze planmatig verwoestingen aan om de ruimte een andere vorm te geven: vloeren worden in
verschillende posities scheef gezet of hangen loodrecht naar beneden en wanden worden deels
of volledig weggeslagen volgens een gedegen constructierapport. In de nieuw gecreëerde
ruimte maakt ze vervolgens stapelingen met het overgebleven sloopmateriaal, dat zorgvuldig is
gesorteerd op soort en kleur. Het resultaat is een overweldigend architectonisch beeld dat een
wonderlijk tegengestelde schoonheid van opbouw-orde-verfijning-stilte en verwoesting-
chaosweerbarstigheid-lawaai in zich draagt.

Veilige constructie
Voor elk van haar Verwoest Huis-projecten formeert Teeuwen als een heuse architect een
bouwteam om zich heen, bestaande uit de eigenaar, gemeenteambtenaren, een constructeur en
een aannemer. ‘Met mijn vaste aannemer bespreek ik de veranderingen die ik wil aanbrengen,
die daarna een rapport laat opstellen door een constructeur. Daar is veel overtuigingskracht voor
nodig, want veel constructeurs zijn te puriteins en kunnen de vrijheid van de kunst niet begrijpen,’

zegt Teeuwen. Gemiddeld is 7 tot 11 ton staal
nodig om de nieuwe architectonische structuur
veilig te stellen. Daarnaast is er een publieks-
en brandvergunning nodig om de installatie
voor publiek toegankelijk te maken en een
omgevingsvergunning. Teeuwen: ‘Vaak een
langdurig proces, waar veel werk en tijd in
gaat zitten. Ook de financiële investering is
vergelijkbaar met een ingrijpende verbouwing:
gemiddeld kost een Verwoest Huis 150 duizend
euro, dat door opdrachtgever, subsidiegevers
en sponsoren wordt betaald.’

Afbraakkunst
Tot nu toe realiseerde Teeuwen diverse
installaties in afbraakwoningen. Driemaal
werkte ze samen met woningcorporaties,
respectievelijk in Amsterdam-Slotervaart,
Rotterdam-Zuid en Amsterdam-Noord. In 2015
maakte ze in samenwerking met Museum
De Lakenhal in Leiden een installatie in vier
panden, waarvan twee uit het begin van de
17eeew, die moesten wijken voor de uitbreiding
van het museum. Maar ook buiten Nederland is
Teeuwen actief: op uitnodiging van Museum
Center Krasnoyarsk in Rusland (Siberië)
bouwde ze in 2009 een installatie in een
communale, houten woning waarmee ze de
Grand Prix van de Biënnale van Krasnoyarsk
won. In haar installatie in een gebombardeerd
familiehuis in Gaza (2016/2017) is behalve de
binnenkant, voor het eerst ook de buitenkant
belangrijk. Voor 2019 staat in samenwerking
met Bruce Silverstein Gallery uit New York een
project in het Franse Arles op de planning. De

foto’s zullen zomer 2019 op het internationaal fotofestival Les Rencontres d’Arles te zien zijn.

Sloopsculpturen
Naast de installaties in de Verwoest Huis-serie maakt Teeuwen ook autonome, gestapelde
sculpturen van sloopmateriaal. ‘Hiervoor gebruik ik overgebleven materiaal van de verwoeste

1. Verwoest Huis Leiden 1. De ruïnesculptuur in
vier woonhuizen, die moesten wijken voor de
uitbreiding van Museum de Lakenhal in Leiden,
refereert aan verwoesting-lawaai en opbouw-
stilte (2016). 2. Verwoest Huis Krasnoyarsk 1. In
een groot Russisch houten huis sloeg Teeuwen
grote openingen in de wanden, plafonds en
vloeren, waardoor een niet-perfecte, zwarte
cirkel ontstond (2010). 3. Verwoest Huis Piet
Mondriaanstraat 1. Met grootschalige ingrepen in
vier appartementen transformeerde Teeuwen het
dode en aangetaste flatgebouw uit de jaren ’60
van De Alliantie naar een helder, minimalistisch
beeld (2011). 4. Verwoest Huis Gaza 7 in een
gebombardeerd Palestijns familiehuis, waarvan
alleen de architectonische structuur resteerde
(2017).

2

3

4

59 ArchitectuurNL

Sloopafval

58-59-60-61_marjanteeuwen.indd 59 21-01-19 16:05

Gerelateerd