ArchitectuurNL 01 2019 – pag. 60

ArchitectuurNL 01 2019 – pag. 60

Door: | 29-04-2021

huizen, maar ook uit bouwcontainers op straat
of bij afvalsorteerbedrijven haal ik bouwafval.’
Asfalt, gipsplaten, kabels, metalen strips,
stenen, verbrand hout, schroten, plaatwerk,
geplette computers, lamellen, huisraad, buizen
en tegels archiveert of stapelt ze keurig tot
sculpturen. De grote diversiteit aan gebruikte
materialen levert minimalistische stillevens op
met een rijke stofuitdrukking in wit, zwart of
zwart/wit, die de basis vormen voor autonome
fotowerken. Tot voor kort maakte Teeuwen haar
Archief-werken in haar atelier, uit het zicht van
het publiek. Onder andere vijf installaties van
9,5 x 5 meter voor de Tijdelijke Rechtbank in
Amsterdam. Fotoafdrukken op ware grootte
zijn daarna in de rechtszalen gemonteerd.
Sommige werken in de Archiefserie maakte
Teeuwen in een museum. Met haar meeste
recente installatie in het stadhuis van Heerlen,
zet zij echter een andere koers in.

Archief Stadhuis Heerlen
In het iconische stadhuis van architect Frits
Peutz (1942) realiseerde Teeuwen in opdracht
van het Heerlense kunstevenement CityLiv
in 2018 een monumentale sculptuur. Anders
dan bij haar eerdere Archief-werken gaat de
sculptuur in Stadhuis Heerlen een duidelijke
relatie aan met gebouwde omgeving. Zo zijn de

sloopmaterialen waarmee de sculptuur is
opgebouwd voor 99,9 procent afkomstig uit het
belendende inmiddels afgebroken stadskantoor
(in 1958 gebouwd als V&D naar ontwerp van
Peutz).
‘Tijdens de rondgang langs twee door CityLiv
geselecteerde gebouwen, koos ik meteen voor
het stadhuis, zonder het andere gebouw gezien
te hebben,’ aldus Teeuwen. ‘Peutz is een
eigenzinnige architect, traditioneel geworteld
maar met een authentieke beeldtaal die goed
aansluit bij de mijne. Ook houden we allebei
van kolommen en zuilen.’
Centrum van de sculpturale installatie is de
enige rechthoekige kolom te midden van de
karakteristieke, paddenstoelvormige
kolommen in het gebouw. Teeuwen breidde de
rechthoekige eenling in de hal uit met vier uit
sloopmateriaal opgetrokken kolommen met
krachtige abstracte vormen van rond naar
rechthoekig, uitstekend of juist naar binnen
groeiend. Het geheel vormt een harmonische,
minimalistische sculptuur met onverwachte
bewegingen en tegenstrijdige lijnen die 10
meter hoog doorloopt tot onder het plafond
van de eerste verdieping. ‘Peutz heeft de hal
ontworpen als expositieruimte. De installatie
staat hier dus helemaal op zijn plek en versterkt
zijn architectonisch ontwerp.’

Plastic tent
In de sculptuur is 11 tot 12 ton sloopmateriaal
verwerkt, waaronder vier soorten gipsplaat, vijf
soorten systeemplafonds, diverse soorten
spaanplaat, keukenkastjes, stenen dorpels,
plinten en traptreden. Het strippen, snijden en
zagen gebeurde in het voormalige stadkantoor.
‘Mijn technische man maakte de constructie
onder toezicht van een constructeur. De kern
van iedere kolom bestaat uit een constructie
van vier verticale balken. Iedere balk wordt om
de 30 cm voorzien van horizontaal uitstekende
triplexplaatjes, die onzichtbaar het gestapelde
sloopmateriaal vasthouden,’ legt Teeuwen uit.
‘Alles ligt los op elkaar. Door het gewicht van
het bovengelegen materiaal verschuift er niets
en behoudt de kolom zijn vorm.’ De bouw van
het kunstwerk nam tien weken in beslag en
gebeurde onder het belangstellende oog van
ambtenaren en bezoekers van het stadhuis.
‘De gemeente Heerlen was al die tijd onze
gastheer. Zij vond het belangrijk dat de
geschiedenis van het oude stadskantoor
voortleeft in het kunstwerk. Om de overlast van
stof te beperken, hebben we er een plastic
tent omheen geplaatst.’ De sculptuur heeft een
semipermanent karakter en blijft twee jaar
staan tot architect Francine Houben van
Mecanoo Architects het stadhuis gaat
renoveren. Op dit moment vinden gesprekken
plaats met Francine Houben en de gemeente
over de realisatie van een permanent
kunstwerk in het door Mecanoo te bouwen
nieuwe stadskantoor. Teeuwen: ‘Het hiervoor
benodigde sloopmateriaal heb ik al veilig
gesteld.’

5. Archief Rechtbank 5. Voor de Tijdelijke Rechtbank Amsterdam bouwde Teeuwen met sloopafval vijf
installaties van 9,5 x 5 meter in haar atelier. De foto’s hiervan op ware grootte zijn in de rechtszalen
gemonteerd (2016). 6 en 7. Archief Stadhuis Heerlen. De sculpturale installatie in Heerlen is op locatie
gebouwd met sloopmateriaal van het aanpalende stadskantoor (2018).

5 6

60ArchitectuurNL Tekst Emy Vesseur Beeld Marjan Teeuwen

58-59-60-61_marjanteeuwen.indd 60 21-01-19 16:05

Gerelateerd