ArchitectuurNL 02 2016 – pag. 15

ArchitectuurNL 02 2016 – pag. 15

Door: | 29-04-2021

Terug naar Dudok
De Stadsschouwburg Utrecht viert dit jaar het 75-jarig bestaan. Het gebouw – opgeleverd

in 1941 – heeft nog vrijwel de oorspronkelijke contouren. De locatie, in een bocht van de

singel pal aan het Zocherplantsoen, was perfect, oordeelde architect Willem Dudok toen

hij in 1937 deze plek uitkoos. Onlangs onderging het interieur voor de vijfde keer sinds de

oplevering een ingrijpende renovatie.

Bij de vorige verbouwing (2002) kreeg
de schouwburg een behoorlijk ‘flitsend’
interieur. Architectenbureau Monk ging
destijds helemaal mee met de heersende
tijdgeest (hoogconjunctuur) en gaf de
Utrechtse schouwburg feestelijke glamour:
een goudkleurige betegelde ontvangstbalie,
pauwblauw tapijt met een felgekleurd
blokkenpatroon aan de rand en knalrode
toiletten. Het ooit roemruchte restaurant
Esplanade werd in ere hersteld met de opening
van het trendy Zindering. De ‘crematoriumsfeer’
die Machiel Hopman van Monk-architecten
destijds naar eigen zeggen aantrof, werd met
veel elan en grootse gebaren verwijderd.

Glamour maakt plaats voor rust
En wat deed Ronnie Kuiper van Van Hoogevest
Architecten, die de verbouwing van afgelopen
jaar ontwierp? Kuiper maakte de vorige
ingreep weer zo goed als ongedaan. De
pauwblauwe vloerbedekking is verdwenen. De
glimmende goudkleurige balie is vervangen
door een neutraler object met vriendelijke,
afgeronde vormen. Prachtig Carrara marmer
en donker parket sieren de vloeren. Beige
gecapitonneerde wanden zijn teruggebracht in
de Zocher-foyer. De ticketbalie is terugverhuisd
naar de plek waar Dudok ’m ooit had bedacht,
net zoals de garderobe. De heftige blauwe
en rode aankleding van de grote zaal is
vervangen door zwarte vloerbedekking. ‘We
hebben gekozen voor rustiger kleurgebruik. De
bezoekers brengen al zoveel kleur binnen.’ Dat
leidt ertoe dat de aandacht vanzelf weer wordt
getrokken naar de prachtige kroonluchters
en staande lampen van Copier, de enorme
raampartijen met uitzicht op singel en park en
de mooie lichtinval in de foyers. Koven met

indirecte verlichting (die in het oorspronkelijk
ontwerp zaten) zijn weer terug. Het hele
gebouw ademt een grote vriendelijkheid, rust
en vanzelfsprekendheid. Kuiper heeft zich
terughoudend opgesteld in zijn aanpak, zegt
hij. ‘Deze schouwburg is uniek, zo elegant en
een beetje chic. Op zo’n gebouw moet je geen
stempel willen zetten.’

Oorspronkelijk ontwerp
‘We hebben steeds gekeken naar het
oorspronkelijke ontwerp van Dudok’, licht
Kuiper de gekozen aanpak toe. Door de
ingrepen nu, is op diverse plekken in het
gebouw meer zicht op de buitenwereld en
omgekeerd kunnen passanten op meer
plekken naar binnen kijken bij de schouwburg.
Het tekent het tijdsbeeld en het bijbehorende
verschil van inzicht over de plek van een
culturele instelling ten opzichte van de
buitenwereld, zegt Kuiper. Destijds ging je een
andere wereld in als je de schouwburg betrad.
Nu zijn ‘drempels’ uit den boze en laat een
culturele instelling graag aan iedereen zien dat
men welkom is.
Het architectenbureau had de beschikking over
enorm veel schetsen, foto’s en tekeningen.
Ook van de latere verbouwingen. Het bureau
renoveerde al vaker een ontwerp van deze
bouwmeester, onder meer het raadhuis van
Hilversum. ‘Ik analyseer het gebouw en vraag
me af waarom Dudok het zo ontworpen heeft.
Maar ik kruip ook in de huid van de gebruiker.
Het moet een goede match zijn.’

Beenruimte en zichtlijnen
Die gebruiker kan tevreden zijn. De capaciteit
van de grote (Douwe Egberts)zaal ging van 960
naar 850 stoelen: de nieuwe exemplaren zitten

comfortabeler, bieden meer beenruimte en
hebben zelfs een in de leuning weggewerkte
bekerhouder. Drankjes mogen anno 2016
mee de zaal in. De zichtlijnen zijn verbeterd,
technische voorzieningen die opvallend aan
de wanden hingen, zijn nu fraai weggewerkt
achter ‘plooien’ in de zijmuren. De akoestiek
van de zalen werd verbeterd en ook die in
de trappenhuizen, die van marmer en glas
zijn. Dat waren enorme galmbakken. Nu zijn
prettige ‘droge’ ruimtes. De Hekmanfoyer is
beter verhuurbaar gemaakt door een enorm
barmeubel te verwijderen. Bovendien is daar
een extra entree naar de DE-zaal gekomen.

Nieuwe dakconstructie
De Blauwe Zaal onderging een metamorfose.
De constructieve pilaren die daar altijd voor een
deel van het publiek goed zicht op het podium
ontnamen, zijn weg. Daar was wel een enorme
ingreep voor nodig. Het dak van de zaal ging er
tijdelijk af om een nieuwe constructie te maken.
Die zelfde Blauwe Zaal kreeg ook een nieuwe,
ruimere foyer, de Escher-foyer. Hier hangt nu
de Escher muurschildering met vissen, die
voorheen in Zindering te zien was. De tribune
van de Blauwe Zaal had een vaste tribune die
in een halfronde vorm om de speelvloer heen
liep. Nu is het een rechte, goed oplopende
tribune, die bovendien helemaal kan worden
weggeschoven, wat de functionaliteit en de
verhuurbaarheid vergroot. Daarmee heeft
Utrecht er een prachtige zaal bij, met een
enorme glazen wand en een weergaloos
uitzicht op de Dom én de ondergaande zon.

Zindering en Mevr. Dudok
Restaurant Zindering kreeg – ook niet
onbelangrijk voor het verdienmodel – een

15 ArchitectuurNL

RENOVATIE

14-15-16-17_schouwburgutrecht.indd 15 04-04-16 14:12

Gerelateerd