ArchitectuurNL 02 2016 – pag. 42

ArchitectuurNL 02 2016 – pag. 42

Door: | 29-04-2021

pragmatische benadering, terwijl Alkemade
inzet op innovatie. ‘Ruim vijfhonderd partijen
hebben zich naar aanleiding van de open
oproep geregistreerd’, meldt hij tevreden.
‘We verwachten zeker een paar honderd
ingediende plannen. Ik geloof ook niet in een
overheid die met een heroïsch plan komt; dat
suggereert dat we al precies weten wat we
moeten doen, wat niet het geval is. Het gaat nu
allereerst om het stellen van de juiste vragen.
Duidelijk is dat de toestroom van asielzoekers
niet op zichzelf staat; we hebben te maken
met een veel grotere stroom van mensen
die voortdurend in en uit de stad trekken.
Vluchtelingen vang je niet op in tenten in een
weiland; dat geeft miserabele toestanden en
gaat voorbij aan de noodzaak aan integratie.’
Zoals architect Aravena het zegt: ‘tenten
zijn een snel antwoord op de behoefte aan
noodopvang, maar het is geld dat smelt.’

Maar wat is het alternatief? Alkemade: ‘De
essentie van deze prijsvraag is dat er heel
veel alternatieven worden aangedragen, en
dat we die toetsen op waar het vastloopt, met
elkaar vergelijken en zo mogelijk aan elkaar
koppelen.’ De prijsvraag richt zich zowel op het
herprogrammeren van leegstaande gebouwen
als nieuwbouw (in Nederland of in buitenlandse

opvanggebieden) en de huisvesting is bedoeld
voor een brede doelgroep. Alkemade: ‘Ook
expats, studenten en seizoenswerkers horen
daarbij’. Vloeroppervlakte en budget zijn
bewust niet gegeven, want ‘het gaat om dan
wel om goedkope woningen maar niet per se
om kleine; met dat uitgangspunt willen we een
mix van bewoners trekken.’ Het bouwbesluit
mag je negeren, als je kunt motiveren dat
dat de innovatie ten goede komt. In een paar
rondes worden zes plannen geselecteerd,
waarvan het COA er na de zomer een aantal als
pilots wil bouwen.

Comfort Cabins in Sociale Zaken
Eerder gaf de Rijksbouwmeester al een
opdracht aan architect Pieter Stoutjesdijk, die
in 2012 afstudeerde met een demontabele
noodwoning van computergefreesde
‘puzzelstukken’ voor slachtoffers van
de aardbeving die in 2010 Haïti trof [zie
ArchitectuurNL 04/2013]. Hij heeft een
soortgelijk product voor de Nederlandse
markt ontwikkeld; de eerste modelwoning is
nu te zien in het voormalige ministerie van
Sociale Zaken in Den Haag. De Comfort Cabin,
zoals het inbouwpakket heet, is een kubus
waarin een keuken, badkamer, bergruimte
en uitklapbaar bureau zijn opgenomen. Het

‘meubel’ is met enkel een inbussleutel in
elkaar te schroeven en wordt met behulp
van flexibele slangen aangesloten op het
bestaande waterleidingnetwerk en riool. Een
gas- en warmwateraansluiting (meestal niet
in kantoorpanden aanwezig) zijn overbodig;
koken gebeurt elektrisch en een boiler is
ingebouwd. Kosten: vanaf 9000 euro per
unit – een schijntje vergeleken met de 40.000
euro die een traditionele verbouwing van
kantoorruimte tot appartement al gauw kost. Zo
wordt herontwikkelen ineens interessant.

Structureel beleid
Want de Rijksgebouwendienst gaat het
pand niet zelf verbouwen. Het ministerie is
te koop gezet, waarbij de voorwaarde geldt
dat de koper, alvorens hij het gebouw mag
ombouwen tot particuliere huurwoningen,
eerst tien jaar woonruimte moet aanbieden aan
350 statushouders. Dit is het liberale beleid
dat de overheid voorstaat. ‘De bal ligt bij de
markt, bij lokale overheden’, erkent Alkemade.
Gemeentes moeten zich daarom actiever
opstellen. ‘Ze zouden binnen hun steden en
dorpen beter moeten kijken naar leegstand.
De discussie over huisvesting verloopt nu
moeizaam, ook doordat het beleid ad hoc
bepaald wordt. Als je daar structureel over
gaat nadenken, voor die brede groep mensen
die de stad in- en uitstromen, dan kan je
concreet met initiatieven van onderop en lokale
marktpartijen aan de slag. Veel ontwikkelaars
willen vooral nieuw bouwen, maar we bieden
deze locaties aan voor transformatie tot wonen.
Als je daar helder beleid voor hebt, dan krijg je

5. Comfort Cabin, Den Haag (2016) Prototype van de Comfort Cabin in het voormalige ministerie
van Sociale Zaken, Den Haag. Opdracht: Atelier Rijksbouwmeester, Ontwerp: Pieter Stoutjesdijk.
6. Paviljoen, Delft (2016) Ontwerp van architect Pieter Stoutjesdijk voor een paviljoen, vervaardigd
met dezelfde computergestuurde freestechniek als de Comfort Cabin. Een pilot wordt deze zomer
gerealiseerd op het terrein van de faculteit bouwkunde in Delft.

5 6

42ArchitectuurNL

40-41-42-43_vluchtelingen.indd 42 05-04-16 09:40

Gerelateerd