ArchitectuurNL 02 2018 – pag. 13

ArchitectuurNL 02 2018 – pag. 13

Door: | 29-04-2021

Michiel Hofman van HofmanDujardin vindt
dat loggia’s vaak donkere, moeilijk te isoleren
inpandige ruimtes zijn die de achterliggende
(woon-)ruimte onnodig verkleinen. Maar zijn
belangrijkste bezwaar tegen de inpandige
balkons is dat je door toepassing ervan het
sociale contact met de straat kwijtraakt. Een
loggia, meent Hofman, wordt in de praktijk vaak
weinig gebruikt en dus woont een bewoner
verder terug van de gevel waardoor er nauwelijks
een relatie met de straat meer is. Hij begon – met
de laadklep van een trailer in gedachten – al
schetsend te bedenken hoe een gevel op een
veel innovatievere manier te gebruiken is.

Aluminium frame
Als je het idee van een laadklep van een
trailer vertaalt naar een aluminium frame, krijg
je gevelopeningen die tegelijkertijd raam en
balkon zijn en zo de relatie van de bewoner
met de straat optimaal in stand houden, was de
eerste gedachtegang. Hofman kreeg octrooi op
het uitklapsysteem en door goede contacten
met de Nederlandse CEO van een fabrikant
van aluminium profielen kon er een prototype
gemaakt worden dat voor het eerst te zien was
tijdens de Bouwbeurs in 2005.
Die showcase bleef niet zonder gevolgen. Het
idee werd internationaal massaal opgepikt door

architectuurbladen en aanvragen van architecten
en projectontwikkelaars stroomden met soms
wel dertig per dag binnen. Het idee van een
interactieve gevel bleek dus een schot in de
roos. Toch zou het nog meer dan een decennium
duren voordat het Bloomframe® window in de
praktijk werd toegepast. Het uitklapbalkon beleeft
dezer dagen zijn primeur aan de gevel van een
appartementengebouw in Amsterdam en kwam
volgens Michiel Hofman tot stand door een goede
samenwerking tussen zijn bureau, producent
Kawneer France, Schipper Kozijnen en Bot Bouw.

Balkon, raam én machine
Het probleem bij de doorontwikkeling van het
Bloomframe® window was niet alleen dat het
product nog niet bestond, maar ook dat het wat
certificering betreft lastig is onder te brengen in
één categorie. Het frame is immers én balkon
én raam én machine. ‘Gevolg daarvan was
dat het gecertificeerd moest worden op alle
drie terreinen. Het is een hybride product dat
de mensen niet kennen en daar hebben de
vergunning verlenende instanties van onder
meer de gemeentes het knap lastig mee.’
Het raam/balkon wordt geproduceerd door
Kawneer France en voldoet inmiddels aan
alle eisen van het Bouwbesluit en wet- en
regelgeving. Zo presteert het qua isolatiewaarde
in dichtgeklapte toestand evengoed als een
normaal raam en kan je er in uitgeklapte toestand
een emmer water op leeggooien zonder dat er
een druppel naar binnenstroomt. Wat veiligheid
betreft, heeft een bewoner twee handen nodig
om het balkon te bedienen (deadman control).
Als onverhoopt de elektriciteit uitvalt, kan je het
balkon met een spindel handmatig inklappen en
als de winddruk te hoog is voor uitklappen, geeft
het balkon een signaal.
De gevelbouwer krijgt het balkon als een kant-
en-klaar product dat enkel nog gemonteerd moet
worden. In Amsterdam installeerde Schipper
Kozijnen het balkon, maar terwijl het installeren
echt geen rocket science is – inhijsen, afstellen,
schroeven en klaar – moesten de monteurs van
Schipper toch eerst door Kawneer in Frankrijk
getraind worden voordat ze in Amsterdam aan de
slag konden.

Argwaan
Hoewel internationaal gerenommeerde
architectenbureaus Hofman inmiddels
benaderden over de toepassing van het
uitklapbalkon en er belangstelling is uit heel
Europa, maar ook uit landen als Turkije,
Israël en Dubai, kijken constructeurs,

aannemers en gevelbouwers toch met de
nodige argwaan tegen toepassing van het
Bloomframe® window aan. Dat heeft volgens
de architect op de eerste plaats te maken
met de onbekendheid van de materie, maar
ook met onduidelijkheid op het vlak van wet-
en regelgeving, prijsvorming, garanties en
verwerkingsvoorschriften.
Om er toch een wereldwijd succes te maken,
wil Hofman per land de belangstelling peilen
bij twee tot drie installateurs en die in Frankrijk
laten opleiden en trainen door Kawneer. ‘Dan
krijgt zo’n installateur beschikking over de
juiste productinformatie, de wijze en kosten
van monteren en transport, maar ook over de
maximumprijs die hij voor het product mag
vragen. Dat geeft die installateurs een unieke
positie en gezien de grote belangstelling
voor het product kan dat een aantrekkelijke
meerwaarde voor zo’n bedrijf opleveren.’

Responsive architecture
Het project CPO De Hallen Noord in
Amsterdam omvat tien appartementen voor
negen families. Voor enkele partijen nam
HofmanDujardin ook het interieur voor zijn
rekening. Het Bloomframe® window werd aan
alle deelnemers aangeboden.
Hofman is niet alleen opgetogen over de eerste
toepassing in de praktijk. Hij noemt het balkon
ook een productidee dat naadloos aansluit
bij de filosofie achter responsive architecture
– architectuur en interieurs die reageren op
de behoefte van de mens. ‘Die manier van
ontwerpen heeft de toekomst’, is zijn overtuiging.
‘Door het appartement te laten voorzien van
een interactieve gevel heeft de bewoner de
beschikking over een buitenruimte die er
alleen is als hij dat wenst. De gevel van een
gebouw kan dus veranderen op basis van een
persoonlijke behoefte. Ik zie het al voor me. Een
zonnige zondagochtend in de stad en dan zie
je overal balkonnetjes uitklappen. Dat geeft een
ongekende dynamiek aan het gevelbeeld.’
Momenteel ziet hij dat steeds meer digitale
voorbeelden van responsive architecture op
het gebied van licht, geluid en lucht toegepast
worden toegepast in gebouwen, maar het
Bloomframe® window is in zijn ogen vooralsnog
het eerste analoge praktijkvoorbeeld van wat
responsive architecture voor een gebouw kan
zijn. ‘Dat het frame nu in Amsterdam hangt is
voor mij bovendien een metafoor geworden
voor het idee dat niets onmogelijk is. Niemand
maakt mij meer wijs dat iets niet kan in een
project.’

Het
Bloom­
frame
is voor
mij een
metafoor
voor Het
idee dat
niets
onmo ge lijk
is

13 ArchitectuurNLTekst Peter de Winter Fotografie HofmanDujardin

12-13_uitklapbalkon.indd 13 29-03-18 09:51

Gerelateerd