ArchitectuurNL 02 2018 – pag. 42

ArchitectuurNL 02 2018 – pag. 42

Door: | 29-04-2021

‘Architectuur is een metaforische taal die iedereen kan begrijpen. Een
deur sluit iets af, een drempel is een belemmering, een balkon een
uitzichtpunt. Je kunt ook sferen en gevoelens oproepen met architectuur.
Een lage, benauwde kelder of juist een open, lichte kamer met veel
ramen’, zegt kunstenaar/architect Carlijn Kingma (1991). De verhalen die
met architectuur worden verteld, gaan doorgaans over hoe de wereld
eruit ziet. Dat is de architectuur die wordt gerealiseerd in beton, staal,
glas en metaal. De architectuur van Kingma bestaat alleen op papier en is
gemaakt van niets anders dan gitzwarte inkt. ‘Ik gebruik architectuur om
te laten zien hoe de wereld er ook uit kan zien. Of hoe je met een andere,
fantasievolle blik naar de bestaande wereld kunt kijken.’
Kingma noemt zichzelf een ‘een cartograaf van denkwerelden’. Ze maakt
daarvoor gebruik van steeds hetzelfde medium: pentekeningen op papier.
Bij voorkeur werkt ze met een ouderwetse kroontjespen en Oost-Indische
inkt voor een diep en haarscherp zwart. Maar uit tijdgebrek pakt ze steeds
vaker de Rotring-pennen, hét tekeninstrument van de architect. Met fijne
streken bouwt ze daarmee een fictieve wereld vol associaties met de
realiteit. Haar tekeningen zijn vaak meer dan een meter hoog en breed.
Ondanks dit weidse formaat bestaan ze uit één samenhangende figuratie,
zorgvuldig opgebouwd uit levendige details. ‘Theorieën als de utopie, het
kapitalisme, de wetenschap of zelfs angst en hoop beschrijven we vaak alsof
het fysieke werelden zijn, die we herkennen en waar we doorheen kunnen
navigeren. Maar dat is natuurlijk niet zo. Want wat is dan dé politiek? Of hoe
manifesteert het kapitalisme zich nou precies? Met fantasierijke kaarten wil ik
deze abstracte en complexe maatschappelijke begrippen verbeelden.’

Kwantummechanica
Om herkenningspunten te genereren verwijst Kingma opzichtig naar
historische archetypes, zoals een kathedraal of een doolhof. Ook refereert

ze aan kunsthistorische iconen als Dante’s Inferno of de Het Laatste
Oordeel van Hiëronymus Bosch. De tekening The Babylonian Tower of
Modernity is een plattegrond van het kapitalisme. In het midden van de
inkttekening staat een interpretatie van de mythische Toren van Babel.
Hoe hoger in de toren, hoe groter de economische macht. Op de grond
staan de werktuigbouwkundigen, de motor van de productieketen. In de
top heeft zich een groepje bankiers verzameld die als poppenmeesters
iedereen aansturen. Links en rechts ervan zijn de twee politieke denkwijzen
over kapitalisme in twee landschappen verbeeld. De instabiliteit van het
kapitalistische systeem is verbeeld door een toren die onderstut wordt door
palen, ‘een manifestatie van architectuur als metaforische taal’, aldus Kingma.
Om wegwijs te worden in de rijke symboliek in haar werk gaat
elke tekening vergezeld van een audiotour en boek met uitleg en
detailtekeningen. ‘In mijn tekening van de Babylonian Tower maak je
als het ware een wandeling door het kapitalisme, met alle bijbehorende
uitwassen en zegeningen.’ Toch waakt ze ervoor een waardeoordeel te
geven. ‘Ondanks mijn linkse affiniteit oogt de rechterkant van de toren
namelijk veel welvarender en harmonieuzer. Er is niet één waarheid als
het om kapitalisme gaat. Ik wil dat mensen zelf ontdekken hoe ze de
werkelijkheid ervaren.’
Naast maatschappelijke vraagstukken is haar werk ook geïnspireerd
op persoonlijke fascinaties. Zo maakte ze een serie architectonische
tekeningen naar aanleiding van een Rome-reis; van haar woonplaats
Rotterdam maakte ze een kaart met alle monumenten. Meer literair is
Elio, or the House of Time and Space , een vierdimensionaal gebouw
dat is opgebouwd volgens principes van kwantummechanica. In een
Esscheriaanse kasteeltekening lopen welvende plafonds vloeiend over
in muren, gangen en balustraden De Italiaanse dichter Davide Perottoni
schreef een bijbehorend gedicht over Elio, een man die uit licht bestaat

42ArchitectuurNL

1 2

40-41-42-43-44-45_platform.indd 42 29-03-18 11:41

Gerelateerd