ArchitectuurNL 02 2019 – pag. 23

ArchitectuurNL 02 2019 – pag. 23

Door: | 29-04-2021

Dynamische stad in
industriële kathedraal
Achter het station in Tilburg is een voormalige locomotiefwerkplaats getransformeerd tot

de nieuwe bibliotheek, naar ontwerp van CIVIC Architects, Braaksma & Roos architecten,

Inside Outside en Arup. Vanaf het moment dat de deuren van de LocHal begin 2019

openden zit het tjokvol, met studenten, kinderen, senioren, scholieren, congresgangers.

Dat de ontwerpers de hal open hebben weten te houden is dé grote prestatie van

dit project. Gigantische gordijnen maken het mogelijk ruimtes tijdelijk af te kunnen

schermen, heel praktisch met zo veel verschillende gebruikers en activiteiten.

Wat maakt een goede bibliotheek? Moet
je dat meten aan het aantal bezoekers, de
hoeveelheid uitgeleende boeken, of kun je
beter kijken naar de – positieve – posts op
social media? Architect Ingrid van der Heijden
van CIVIC Architects, dat samen met Braaksma
& Roos architecten, Inside Outside en Arup
de nieuwe bibliotheek van Tilburg ontwierp,
gevestigd in de voormalige locomotiefhal
achter het station, stelde zichzelf een specifiek
doel: het project zou geslaagd zijn op het
moment dat er weer bruidsparen zouden
komen; het leegstaande pand uit 1932, een
industriële kathedraal van (draad)glas en staal,
was voor de verbouwing een geliefde locatie
voor trouwfotografie.

Nieuwe relevantie bibliotheek
Het zegt veel over de rol van de bibliotheek
anno 2019: die is veel meer dan een
bewaarplaats voor boeken, wat het oud-
Griekse woord letterlijk betekent. Papieren
boeken worden immers steeds minder
gelezen, en cd’s en dvd’s zijn dankzij diensten
als YouTube, Netflix en Spotify min of meer
overbodig geworden. Informatie over wat
dan ook kun je tegenwoordig op internet
opzoeken, wat de vraag oproept waarom je
überhaupt nog naar de bieb zou gaan. Tegelijk
zorgt de voortschrijdende digitalisering, samen
met de ontkerkelijking, voor een gemis aan

fysieke ontmoetingsplekken. Steeds meer
kerken en publieke gebouwen – postkantoren,
stadskantoren, warenhuizen – sluiten hun
deuren, maar ook gewone kantoren krimpen in
door het groeiende aantal flex- en thuiswerkers.
Steeds meer van onze tijd brengen we door
in de eindeloos uitdijende digitale wereld; we
worden 24 uur per dag overspoeld door apps,
beelden en nieuwsberichten, waarbij de vraag
is wat waar is en wat niet, hoe we dit alles
moeten duiden, en of we ooit nog een moment
van werkelijke rust terugvinden. Zo bezien is
de bibliotheek relevanter dan ooit: als kerk,
kenniscentrum en stadsforum.
De gemeente Tilburg heeft dat goed begrepen.
Ze besloot om de verstofte bibliotheek aan het
Koningsplein niet op te doeken, maar juist uit te
breiden met de kunstuitleen, co-werkplekken,
een leescafé en een restaurant, en deze in
het hart van de spoorzone te plaatsen, het
voormalige rangeerterrein ten noorden van
het spoor, dat herontwikkeld wordt tot een
nieuw stuk stad. Het blijkt een meesterzet: de
LocHal, zoals het gebouw voortaan heet, zit
vanaf het moment dat de deuren begin dit jaar
open gingen tjokvol, met studenten, kinderen,
senioren, scholieren, congresgangers. Ze
komen er om te studeren, spelen en werken,
voor een krantje met een kop koffie, om mee
te doen aan workshops en tentoonstellingen
te bekijken, al kun je er ook gewoon in een

luie stoel neerploffen om te genieten van de
grandioze ruimte.

Weldadige leegte
Onder de dubbele kap boven de kraanbaan
met de twee kranen, waaraan vroeger
locomotieven hingen, hebben de architecten
een kleine stad gebouwd rond een gigantische
tribunetrap, die associaties op roept met het
Piazza di Spagna in Rome. Vanaf het leescafé
op de begane grond loop je over de brede
zittreden, met aan weerszijden de vloeren
met de boekenkasten, langs de werkruimtes
van Seats2meet helemaal naar boven, waar je
rustige studieruimtes vindt rond de hangende
tuin in het midden. Kers op de taart is het
glazen stadsbalkon dat de architecten aan de
voorgevel toevoegden, van waaruit je rondom
uitkijkt over het spoor en de binnenstad. Maar
het mooiste is de weldadige leegte die dit
gebouw biedt, in een stad en een levenssfeer
die steeds voller wordt.
Die kwaliteit lijkt evident – de lege hal
stond er immers al – maar is dat niet. Want
aanvankelijk was de gemeente van plan om
het gebouw te slopen, samen met de andere
bestaande panden in de spoorzone, en er
nieuwbouw te realiseren. ‘Gelukkig’ sloeg in
2008 de economische crisis toe, waardoor
dat plan onhaalbaar werd, en de industriële
gebouwen een tweede leven werd gegund.

TransformaTie

23 ArchitectuurNL

22-23-24-25-26-27_lochal.indd 23 27-03-19 15:26

Gerelateerd