ArchitectuurNL 03 2016 – pag. 47

ArchitectuurNL 03 2016 – pag. 47

Door: | 29-04-2021

en kenmerken in de werkomgeving met name cruciaal zijn om (kennis)
productiviteit te optimaliseren. Het blijkt bijvoorbeeld dat gebouwen
voldoende variatie moeten kunnen bieden om daarmee onder andere
levendigheid te brengen en voldoende keuzevrijheid aan te bieden. Wat
betreft healing environment is een verdieping gemaakt in samenhang
met de werking van de zintuigen en de basiskenmerken van de natuur.
De natuur is namelijk op alle fronten onze leermeester en een levend
voorbeeld van vitaliteit.

Tool
Binnen de kunde van het ontwerpen, blijkt het een kunst te zijn helder
met elkaar te communiceren over de gewenste belevingskwaliteit,
onze gevoelens daarover te uiten en goed te begrijpen wat we exact
bedoelen. Taal is niet alleen beperkt, maar woorden zijn bovendien multi-
interpretabel. Zo kan de ene persoon een authentieke houten schuur
als levendig beschrijven omdat hij de nervenstructuur van het hout als
levendig ervaart. Een tweede persoon echter kan de schuur ook als
levendig beschrijven, omdat de ruimte hem doet denken aan levendige
jeugdkampen die hij in dit soort schuren heeft meegemaakt. De twee
verschillende beoordelingen, noemen het zelfde woord dat echter
een geheel andere invulling heeft. Om deze reden biedt de tool de
mogelijkheden deze begrippen, die de basis vormen voor de nieuwbouw
of verbouw, te verdiepen. De focus is gericht op belevingskwaliteit zodat
de tool gebruikt kan worden voor zowel architectuur, interieur, maar ook
buitenomgevingen als stedelijke omgevingen en tuinen.
De tool geeft objectieve handvatten en brengt mensen bij elkaar waarbij
de architect zijn vrijheid behoudt. En vrijheid vormt de essentiële basis
voor een krachtig ontwerp.

Levenswerken
Eind 2014 promoveerde Iris Bakker aan de TU Delft op de effecten van
de fysieke omgeving op kennisproductiviteit. Zij heeft zich samen met
kleurschilder en architect Jan de Boon toegelegd op het ervaren van
de totaliteit door middel van de twaalf zintuigen. Met bovenstaande tool
ondersteunt zij architecten, ontwerpers en opdrachtgevers om tot de
beste ontwerpkeuzes te komen. Vanuit haar bureau Levenswerken geeft
zij huisvestingsadvies en biedt diverse cursussen aan.

7 8

Praktijkcase toepassing van de beoordelingsmethode
Voor de beoordeling van een bestaande vergaderzaal in een zorginstelling
is de beoordelingslijst met adjectieven toegepast. Gebruik wordt gemaakt
van de semantische differentiaal, een overzicht van waarden die met
tegenstellingen zijn benoemd ( bijvoorbeeld hard versus zacht) en voorzien
zijn van een schaalverdeling om de kwalitatieve impressie een kwantitatief
karakter te geven. De ervaring die de gebruikers met name hadden (zie een
deel van de totale beoordelingslijst) bestond uit het gevoel dat de ruimte
‘uit elkaar viel’ zonder te begrijpen waarom dat zo was. De (hier getoonde)
ingevulde beoordelingslijst die alleen het deel betreft met betrekking tot
de ruimtelijke verhoudingen en het ervaren van vorm, laat zien dat vooral
aspecten als disharmonisch, uit verhoudingen en verdeeld zijn, hoog scoren.
Door in de tool niet alleen de beleving globaal te benoemen en deze in een
vervolgstap te laten nuanceren en mensen tenslotte te ‘dwingen’ feitelijk te
kijken wat zich daadwerkelijk in een ruimte bevindt, kan verklaard worden
waarom mensen een bepaald gevoel hebben. Zo bleek in de betreffende
ruimte dat de interieurarchitect twee verschillend gekleurde banen tapijt
vanuit de gang door had gezet in de vergaderruimte. Het gevolg was dat
de ruimte disharmonisch, uit verhoudingen en verdeeld overkwam. Pas
bij de derde stap in het proces zagen de gebruikers dat het tapijt twee
verschillende kleuren had. Dit bleek de feitelijke oorzaak te zijn, waarom de
ruimte niet als een eenheid overkwam.

47 ArchitectuurNL

44-45-46-47_belevingswaarde.indd 47 13-06-16 14:24

Gerelateerd