ArchitectuurNL 03 2017 – pag. 26

ArchitectuurNL 03 2017 – pag. 26

Door: | 29-04-2021

4

5

Voor de renovatie werd diederendirrix
architectuur & stedenbouw gekozen. Net zo
als de medewerkers van de Ploeg werden
geraadpleegd over voorzieningen in het
gebouw, zijn ook de werknemers van Bruns
nauw bij beslissingen over de inrichting
betrokken.

Ruimtewerking
Uiterlijk lijkt er nauwelijks iets aan de fabriek
veranderd. Het gebouw staat er vooral een
stuk frisser bij. Op basis van kleuronderzoek
zijn de subtiele grijsnuances in de stalen
kozijnen en het cement putz op de betonplaten
teruggebracht. De luifel is vrijwel geheel
gereconstrueerd en het eerste generatie
Thermopane isolatieglas is vervangen door dun
dubbel restauratieglas.
De belangrijkste ingreep van diederendirrix
is het herstel van de ruimtelijkheid. De latere
kalksteen inbouwwanden zijn verwijderd, zodat
de vrije plattegrond gebruikt kan worden als
open werkplaats. Een nieuwe ‘productiestraat’
volgt de oorspronkelijke oost-west
georiënteerde productielijn van het weefproces.

De verlaagde plafonds zijn weggehaald
waardoor de imposante ruimte en de
onbehandelde sheddaken weer in het zicht zijn.
Alleen bij de koudebrug tussen de aansluiting
van betonnen sheddaken op de glaspuien is
nieuwe beplating aangebracht. Opnieuw is veel
aandacht uitgegaan naar modern technisch
vernuft. Als een industrieel kunstwerk hangt de
nieuwe luchtinstallatie vrij in de ruimte, slechts
bevestigd aan het hergebruikte ophangsysteem
in de schaaldaken. De rest van de installaties
is in de kanalen onder de vloer weggewerkt.
De oorspronkelijke, demontabele wanden
van Pascoliet, met dubbelglas, isolerende
blokjes zachtboard en een eternietafdekking,
lees asbest, konden alleen behouden blijven
in de voormalige opzichterskamer. Ook het
Steambloc stond bol van de asbest. Delen
ervan zijn hergebruikt op een plek waar ze het
nieuwe productieproces niet in de weg staan.

Kantoortuin en showrooms
Het voorstel van diederendirrix om de
kantoorruimte een centrale plek in het gebouw
te geven en niet, zoals binnen het bedrijf de
voorkeur genoot, langs de glazen noordzijde,
heeft belangrijke ruimtelijke consequenties.
De voormalige opzichterskamer kijkt uit over
deze centrale kantoortuin, eronder zijn nieuwe
concentratieruimtes ingericht. De balie is
verplaatst naar de centrale kern, die opnieuw is
opgebouwd, nu met getint glas, dat zowel het
secretariaat enige mate van privacy biedt als
een mooi doorzicht naar de tuin.
In de showroom zijn twee presentatieruimtes
ingebouwd. Om de nieuwe ruimtes te markeren
is een opvallende, noord-zuid georiënteerde
scheidingswand aangebracht. Bruns heeft
hiervoor een jonge regionale ontwerper van
naam aangetrokken, Aart van Asseldonk.
Samen met de architect ontwierp hij een fors
raster van diagonaal geplaatst bekistinghout
dat in de verschillende ruimtes van gedaante
wisselt, dan weer bekleed met mos, ingericht
als kastenwand of voorzien van doorkijkjes
naar het atelier. Een houten klok wijst de
werknemers op het verstrijken van de tijd.
Ook de indrukwekkende houten lampen in de
kantine aan de noordzijde zijn uitgevoerd in de
herkenbare stijl van Van Asseldonk.

Tuinen van Mien Ruys
Het terreinontwerp van Mien Ruys was
grotendeels ingegeven door haar idealistische
doelen: de arbeiders in contact laten komen
met de natuur en een aangenaam werkklimaat

creëren in de fabriek door zicht op het groen.
In antwoord op de architectuur is de aanleg
strak en formeel rondom de fabriek met
architectonisch opgebouwde plantenvakken,
verwant aan het idioom van De Stijl. Verderop
is het park meer organisch en landschappelijk.
Via een slingerpad tussen solitaire bomen in
glooiende gazons gingen de fabrieksarbeiders
destijds te voet of met de fiets naar hun werk.
Een fabriek op een ruim terrein met een mooie
aanleg was niet alleen ingegeven door de
wens van de directie voor een inspirerende
omgeving voor de arbeiders, al vatte Mien
Ruys haar ontwerp wel zo op. De Ploeg
vond dat ‘de industrie die verantwoordelijk
is voor zoveel lelijkheid in de wereld moet
trachten een positieve factor ten opzichte
van het landschap te zijn’ en wilde met de
landschapsverzorging een deel van de functie
van de landgoedbezitter overnemen.
Bruns heeft zich ook ontfermd over de
bijzondere groenaanleg. Het renovatieplan
is opgesteld door het nog altijd werkzame
Bureau Mien Ruys. Helaas is het archief van
Mien Ruys jaren geleden volledig door brand
verwoest. Wat rest zijn enkele foto’s van vlak
na de aanleg en een tekening uit 1959 met de
terreinsituatie. Hieruit blijkt dat de indeling ook
een pragmatische kant had; er was voorzien in
een bluswatervijver en een vuilwaterbassin.

Met hart en ziel
Bruns ziet de vestiging in het rijksmonument
van een wereldberoemde architect, eigenlijk
net als de Ploeg, als een bekrachtiging van
hun internationale status als technisch creatief
bedrijf. De showroom vervult daarbij de
functie die de Ploeg ook voor ogen had: een
bezoekerscentrum waar naast eigen creaties
ook tentoonstellingen worden ingericht. Er valt
eigenlijk maar een belangrijke conclusie te
trekken. De oorspronkelijke fabriek is met hart
en ziel gerenoveerd in de geest van de Ploeg
en met respect voor de hand van Rietveld.

De site www.rietveldbergeijk.nl geeft meer
informatie over het themajaar en de diverse
activiteiten in Bergeijk.

Projectgegevens
Opdrachtgever: Bruns. Architect: diederendirrix
architectuur & stedenbouw. Interieurontwerp:
Aart van Asseldonk. Tuinarchitect: Bureau Mien
Ruys. Vloeroppervlakte: 8.000 m2. Programma:
Bedrijfs- en expositieruimte. Uitvoering: 2015-
2016.

26ArchitectuurNL Tekst Mascha van Damme

24-25-26-27_ploegbergeijk.indd 26 12-06-17 14:44

Gerelateerd