ArchitectuurNL 03 2018 – pag. 15

ArchitectuurNL 03 2018 – pag. 15

Door: | 29-04-2021

De aanleiding om over een goed ontworpen uitvaartcentrum na

te denken, was voor Michiel Hofman van HofmanDujardin zeer

persoonlijk. In 2016 overleed een van zijn beste vrienden en

op de crematie viel hem op hoe ongemakkelijk een ceremonie

voor familie, vrienden en collega’s kan zijn. Die ervaring zette

hem aan tot het ontwerp van een uitvaartcentrum waarin de

gevoelens van de aanwezigen en de waarde van de overleden

persoon volledig tot hun recht komen.

‘Hoe is het mogelijk dat we tijdens ons leven
op de mooiste plekken komen en dat we bij
het afscheid zijn overgeleverd aan gedateerde
donkere en onpersoonlijke crematoria?’, vroeg
Michiel Hofman zichzelf af na de crematie. Het
was een non-ruimte: nergens daglicht en een
ronduit gedateerd interieur dat helemaal niet
bij het leven past. ‘Helaas ben je overgeleverd
aan dergelijke gebouwen omdat je in grote
haast moet beslissen waar de crematie zal
plaatsvinden en er bijna geen mooie plekken
bestaan waar je je op je gemak kunt voelen.’

Intiemer en persoonlijker
Vanaf dat moment stond het voor Michiel
Hofman vast dat het anders, beter, intiemer
en persoonlijker moest en kon. Vanuit zijn
ontwerpfilosofie Shaping intuition, gebaseerd
op natuurlijke behoeften van de mens, liet hij
zijn gedachten schetsenderwijs de vrije loop
en op papier begon wat hem voor ogen stond
langzaamaan vorm te krijgen. Vanaf de eerste
krabbels werkte hij toe naar het antwoord op
de vraag hoe je een ruimte kunt maken waar
de persoon die overleden is centraal staat en
waarin je tegelijkertijd als (grote) groep op een
intieme manier afscheid kunt nemen van die
ene persoon om wie je treurt.

‘Nu het ontwerp klaar is, ontdek ik hoe
eenvoudig het onderliggende idee is’, zegt
Hofman. ‘Door twee naar elkaar toe lopende
gebogen lijnen ontstaat een epicentrum in het
midden van het gebouw waar de kist staat. De
hele ruimte focust dus op de persoon van wie
je afscheid neemt en waaiert vervolgens uit
naar de natuur waar je zit met de groep; een
statisch epicentrum en een flow naar buiten.
Dat vind ik mooi omdat het voor mij de essentie
van de ceremonie bepaalt.’
Met een beetje fantasie kan je volgens Hofman
in de gebogen lijnen van het ontwerp ook de
dijen van een vrouw en dus de moederschoot
zien. ‘Uit die moederschoot ontsprong je en als
het leven voltooid is keer je er symbolisch in
terug. Dat maakt de cirkel rond. En net als de
geboorte een emotioneel, intiem moment is, is
het laatste afscheid dat ook.’

Digitale wand
Maar dat was stap één, vervolgt Hofman. Stap
twee is nadenken over hoe je de naastliggende
ruimtes intiem kunt maken en dan krijg je toch
een soort drietrapsraket. ‘De eerste ruimte
is de ontvangstruimte waar de mensen het
uitvaartcentrum binnenkomen. Die plek hebben
we warm en moody gemaakt. In plaats van

een ongemakkelijke ruimte waar je elkaar een
hand geeft, maar nauwelijks durft te spreken,
is dit een plek waar je op een digitale wand
herinneringen aan de overledene met elkaar
kunt delen. Je kunt er ook films laten zien en
muziek laten horen. Dus geen ongemakkelijk
moment, maar een plek waar je een mooi leven
deelt en gedenkt.’
In Hofmans ontwerpidee wordt met de digitale
wand van de ontvangstruimte dus niet gekozen
voor ongemak, beklemmende stilte en passief
afwachten, maar voor een digitale collage
van het leven waar je ook zonder te spreken
ervaringen kunt delen. ‘De geprojecteerde
beelden kan je eventueel samenvatten in één
beeld dat je na afloop verstuurt aan de gasten’,
vertelt Hofman. ‘Dat is waardevol omdat de
gasten dan in één beeld een gezamenlijke
herinnering aan een prachtig leven kunnen
delen.’

Nieuwe relaties
Na ontmoeten en delen volgt het afscheid en
hierna de derde ruimte waarin nieuwe relaties
worden gemaakt. ‘Daar zijn crematies namelijk
ook voor. Je ontmoet elkaar, neemt afscheid
en daar ontstaat een soort herstructurering
van alle sociale relaties. De persoon die je

Waardig
afscheid

In concept

15 ArchitectuurNLTekst Peter de Winter Beeld Vero Visuals en HofmanDujardin

14-15-16_crematorium.indd 15 11-06-18 12:59

Gerelateerd