ArchitectuurNL 03 2018 – pag. 67

ArchitectuurNL 03 2018 – pag. 67

Door: | 29-04-2021

Architectuur- en designprijzen zijn er genoeg, maar niet een ervan biedt woonarken en

-schepen het podium dat ze verdienen. En dat terwijl waterwoningen een vast onderdeel

zijn van onze leefomgeving met exemplaren die niet onderdoen voor een vrijstaande villa.

De Woonboot-van-het-Jaarverkiezing laat zien hoe mooi wonen op het water zijn kan.

Dit jaar waren er drie genomineerden. De hoogste eer was weggelegd voor woonschip

Johanna, een verbouwde Kempenaar. Woonark De Barn won de publieksprijs en woonark

WAVE uit Amsterdam-Noord viel net buiten de prijzen.

Ontwerpers en bouwers van waterwoningen
hebben op een heel bijzondere manier te
maken met het weer en de wisseling der
seizoenen – wind, water, ijs en (getijden-)
beweging – niet alleen wat beleving betreft,
maar ook als het gaat om technische installaties
en energievoorziening. Vaak is het woekeren
met ruimte, regels en budget. Desondanks
worden er elk jaar opnieuw drijvende
paleisjes opgeleverd, slim ontworpen en goed
vormgegeven.
Dit jaar kwam de breedte van het begrip
‘woonboot’ goed tot uitdrukking. De
inzendingen varieerden van een drie
verdiepingen tellende watervilla tot een
varende recreatiewoning. Opvallend was dat
maar liefst tien van de dertien inzenders hun
woonboot voorzagen van infraroodpanelen,
lage-temperatuurverwarming, een
warmtepomp, zonnepanelen en andere
duurzame oplossingen. In veel gevallen was de
waterwoning zelfs energieneutraal of leverde
meer energie dan nodig voor eigen gebruik.
Nieuwe woonbootbewoners lijken alvast te
laten zien hoe ‘van het gas af’ werkt in de
praktijk.

Nautische details
Het ontwerp van het winnende woonschip
Johanna is van de hand van ANA architecten.

Johanna
is de mooiste

De transformatie van Kempenaar tot varend
woonschip is uitgevoerd door werf Moed en
Van Gulpen in Harlingen. Niet iedereen aan
boord van de Johanna was meteen enthousiast
over het wonen op een woonboot. De belofte
aan de kinderen was daarom dat het een écht
huis moest worden, zonder scheepse details
als slaapkooien met laddertjes, kruip-door-sluip-
doorgangetjes en patrijspoorten. Toch komen
jachtbouw en woningbouw prachtig samen in
dit voormalige vrachtschip. Door de conventies
overboord te gooien en van het schip een huis
te maken waar je van kop tot kont doorheen
kunt kijken en waar alle woonniveaus met
elkaar in verbinding staan, hebben de nautische
aspecten juist de aandacht gekregen die ze
verdienen.
Vanuit de hal onder het stuurhuis word je
bijvoorbeeld verrast door de vorm en omvang
van het voormalige laadruim, en vallen de
ronde patrijspoorten in het moderne interieur
extra op, net als de zeeg van het schip. Die
ronde doorbuiging is bijna heilig: toen een paar
schippers na het inkorten van het schip (zodat
het op de ligplaats in IJburg zou passen) van
mening waren dat de zeeg niet meer mooi
was, heeft de eigenaar opdracht gegeven die
te corrigeren. Ook een klein stukje klinknagels
met trap van de oude laadvloer laat nog wat
van het vrachtschip zien. Dat ‘ontschepen’

is dus – wat de jury betreft gelukkig! – niet
helemaal gelukt.
Als het gaat om duurzaamheid geeft de oude
Johanna het goede voorbeeld. Haar stalen
huid en vele ramen zijn degelijk geïsoleerd,
waardoor het water op een lage temperatuur
door een warmtepomp (met als bron
luchtventilatoren op het voordek) verwarmd kan
worden. Het energieverbruik wordt vervolgens
op de smartphone gemonitord, zodat ook het
gedrag groener wordt. Daardoor scoort het
varende woonschip op alle criteria hoog – en
het heeft nog iets extra’s: eigenzinnigheid.

WOONBOOT 2017

67 ArchitectuurNL

67-68-69_woonboot.indd 67 07-06-18 10:09

Gerelateerd