ArchitectuurNL 03 2019 – pag. 15

ArchitectuurNL 03 2019 – pag. 15

Door: | 29-04-2021

Dichtbij elkaar,
maximale privacy

Met meerdere generaties dichtbij elkaar wonen komt

terug van (bijna) weg geweest. Van een aangebouwde

studio voor ouders die ver weg wonen en vaak op de

kinderen passen, tot een losse mantelzorg-unit in de

achtertuin. Een enkele architect kreeg al opdracht om een

meergeneratiehuis op maat te ontwerpen. De essentie:

‘Dichtbij elkaar en toch maximale privacy.’

De opdrachtgevers die Lilith van Assem (bureau
Lilith Ronner van Hooijdonk) benaderden
wisten heel goed wat ze wilden, zegt Van
Assem. ‘Geen gemeenschappelijke ruimtes,
voordeuren zo ver mogelijk uit elkaar, geen
doorgangen binnendoor naar elkaars huis.
Zo min mogelijk inkijk in elkaars woning: ze
hoefden van elkaar niet te weten wie er uitsliep,
nog laat wakker was of tv zat te kijken. Omdat
ze toch al heel dicht bij elkaar woonden, wilden
ze allebei zoveel mogelijk privacy.’
Het driegeneratiehuis dat Lilith Ronner van
Hooijdonk ontwierpen voor Michiel Heidenrijk,
zijn gezin en zijn ouders was een prachtige
opdracht, kijkt Van Assem terug. ‘Als architect
vind ik het al interessant en leuk om voor een
particulier te ontwerpen omdat het zo specifiek
is. In dit geval werd de opgave uitgebreider,
omdat je iets ontwerpt voor drie generaties. En
het was weliswaar een particuliere opdracht, de
vraag past wel in een maatschappelijk bredere
context en is interessant om over na te denken.’

Langer thuis wonen
De rijksbouwmeester, woningcorporaties,
de Branchevereniging van Nederlandse
Architectenbureaus, gemeenten en
projectontwikkelaars: veel partijen zijn op

een of andere manier betrokken (geweest) bij
onderzoek naar hoe ouderen langer in hun
eigen huis kunnen blijven wonen. Architect
Christel Smeets nam een paar jaar geleden
het initiatief om samen met BNA-onderzoek in
bestaande wijken van Breda te inventariseren
en bekijken hoe mensen langer thuis zouden
kunnen wonen. Het ging om bestaande
woningtypes als een portiekflat, rijtjeswoning
en twee-onder-een-kapper. De website www.
langerthuisineigenhuis.com is daar het resultaat
van. ‘Het onderwerp blijft actueel. Nederland
staat vol met gezinswoningen terwijl er meer
behoefte is aan woonruimte voor een- en
tweepersoonshuishoudens.’ Senioren zijn
terughoudend om een te groot beroep op hun
kinderen te doen, vermoedt Smeets. ‘Onderling
willen ze wel meer met elkaar doen.’ Ook daar
zitten mogelijkheden, ziet zij: ‘Bouwen om een
patio, een hofje. Dan zie je heel snel of de
gordijnen wel of niet open gaan.’

Ontwerpen voor specifieke
doelgroepen
Het fenomeen is terug van (bijna) weg
geweest, zegt architect Auguste van Oppen.
Door de naoorlogse aanbodgestuurde
vastgoedontwikkeling, is het ontwerpen voor

hele specifieke doelgroepen wat verloren
gegaan in Nederland. ‘Maar op boerenerven
wonen generaties al eeuwenlang vlakbij elkaar
en daar gebeurt het ook nog steeds. Nu zie
je ook andere vormen op andere plekken
ontstaan, maar het staat allemaal nog in de
kinderschoenen.’ Van Oppen: ‘We zijn een
beetje teruggekomen van de verzorgingsstaat
en de grote taak die de overheid qua zorg naar
zich toe heeft getrokken. En er is natuurlijk ook
veel kritiek op verzorgingshuizen.’ Van Oppen
woont sinds een jaar met zijn schoonouders,
vrouw en kinderen in een zelf ontworpen
meergeneratiehuis in Amsterdam-Noord. ‘Is
zo’n idee opschaalbaar? Hoeveel kinderen
leggen lange afstanden af om hun ouders te
ondersteunen en andersom? Het zou schelen
in zorgkosten, in files. Het is interessant om
breder over na te denken.’

Prefab zorg-units
Nieuw ontworpen meergeneratiehuizen zijn
in Nederland nog op de vingers van één hand
te tellen. Prefab zorg-units en zorgwoningen
die in de achtertuin van een woning kunnen
worden geplaatst, blijken al wel een gat in de
markt te vullen. Peter Veldhuijzen, directeur
van PasAan (‘thuiswonen met zorg’) schat dat
er al ruim 3500 van zulke kangoeroewoningen
in achtertuinen staan. ‘Een tuin van 80 m2 is al
groot genoeg.’ PasAan levert een standaard
model van 6 bij 9 meter, opgebouwd uit een
stalen frame, gefundeerd op beton. ‘Dit is echt
geen chaletje.’ In principe zijn de woningen
tijdelijk en verplaatsbaar. De buitengevel kan
elke gewenste uitstraling krijgen.
Is dat niet een mooie opgave voor architecten,
dit is toch een soort tiny house? Veldhuijzen: ‘Ik
heb er weleens met architecten over gepraat,
maar hier zien ze niks in. Een tiny house is
natuurlijk een leuk dingetje, hier gaat het
vooral om functionaliteit. Esthetica komt pas
helemaal achteraan. We werken nauw samen
met ergotherapeuten bij het ontwerp en de
inrichting. Je moet hier echt van binnen naar

NIEUWE WOONVORMEN

15 ArchitectuurNL

14-15-16-17-18-19_meergeneratiewoningen.indd 15 06-06-19 10:12

Gerelateerd