ArchitectuurNL 03 2019 – pag. 26

ArchitectuurNL 03 2019 – pag. 26

Door: | 29-04-2021

Mevrouw Meijer
poetst parels op

In Haarlem is naar ontwerp van Korth Tielens de

verbouwing van basisschool De Molenwiek voltooid.

Het is het eerste grote bouwproject dat tot stand kwam

op initiatief van de stichting Mevrouw Meijer, die zich

inzet voor renovatie van naoorlogse schoolgebouwen,

als alternatief voor sloop-nieuwbouw. Dit project toont

waarom: ‘Het zijn parels, je hoeft ze alleen maar op te

poetsen.’

Een grijze blokkendoos van beton- en baksteen met paarse multiplex dakranden en een jaren-
zeventigbruin interieur; dat is basisschool De Molenwiek in het Haarlemse stadsdeel Schalkwijk.
Een typische naoorlogse school waarvan er zo’n vijfduizend in Nederland staan, zo gewoon dat
je bijna zou vergeten wat er bijzonder aan is. De locatie bijvoorbeeld, pal aan het ‘molenpark’ met
waterpartij, waar de bomen met het doorbreken van de lente vol in bloei staan. Verder beschikt de
school over een grote binnenplaats met moestuinen, brede speelgangen en lichte leslokalen met
grote schuifdeuren, waardoor de ruimtes onderling en aan de gang gekoppeld kunnen worden;
passend bij de ‘vrije’ filosofie van deze Daltonschool.

Circulariteit begint met hergebruik
Toch zijn we bij dit soort gebouwen geneigd om vooral te kijken naar wat er niet goed is, ziet
kunsthistoricus Wilma Kempinga. Ze ogen gedateerd, zijn bouwkundig vaak versleten door
intensief gebruik en energetisch zo lek als een mandje. Schoolbesturen zien sloop-nieuwbouw
als de logische optie om deze kwesties op te lossen, ook omdat de gebouwen na veertig jaar
boekhoudkundig zijn afgeschreven. Eeuwig zonde, vindt Kempinga, ‘want een plek als deze
– exemplarisch voor de naoorlogse scholenbouw – krijg je niet meer bij nieuwbouw. Meestal
gaat zo’n project gepaard met de fusie van twee of drie scholen, waarop de gemeente een
nieuwe randlocatie aanwijst om het oude terrein lucratief te herontwikkelen met woningen.
Zo’n nieuwbouwschool heet duurzaam, omdat hij energieneutraal is. ‘Maar er ontstaat een berg
sloopafval en je gebruikt veel nieuwe materialen, waarmee je een forse bijdrage levert aan de CO

2

uitstoot’, zegt Kempinga.
Met de door haar en architect Tjeerd Wessel opgerichte Stichting Mevrouw Meijer zet ze zich sinds
2009 in voor het alternatief: renovatie van deze panden. Er zijn daarvoor meerdere argumenten,
zoals de functionaliteit van de naoorlogse scholen met hun flexibele plattegronden en ruim
gedimensioneerde verkeersruimten. ‘Ook die krijg je met nieuwbouw niet terug, omdat de huidige
normen minder vierkante meter per kind voorschrijven’, weet Kempinga. Daarnaast wijst ze op de
historische waarde – ‘half Nederland ging in dit soort gebouwen naar school’ – de meerwaarde van
een school (en plein) voor de buurt, en het financiële voordeel. Bouwkostenadviesbureau Winket

1. Basisschool De Molenwiek, Haarlem is naar
ontwerp van architectenbureau Korth Tielens
uitgebreid met ruim 1100 m2. Aan het park is
een kloeke aanbouw rond een vijfhoekige patio
verrezen. 2. De locatie van De Molenwiek is
prachtig, pal aan het ‘molenpark’ met waterpartij.
3. De vijfkantige aanbouw is uitgevoerd in een
groen-grijze baksteen, die fraai kleurt bij de
bomen. De nieuwe lokalen hebben enorme
schuifpuien met op de verdieping Franse
balkons, die het gebouw het karakter van een
openluchtschool geven • Foto’s Peter Tijhuis.

renovatie scholen

26ArchitectuurNL

1

Tekst Kirsten Hannema

26-27-28-29-30-31_mevrouwmeijer.indd 26 06-06-19 10:13

Gerelateerd