ArchitectuurNL 03 2019 – pag. 28

ArchitectuurNL 03 2019 – pag. 28

Door: | 29-04-2021

berekende voor Mevrouw Meijer dat transformatie 10 tot 30 procent minder kost dan nieuwbouw.
Tot slot benadrukt ze dat renoveren als je het totaalplaatje bekijkt duurzamer is, want ‘circulariteit
begint met hergebruik’.

Waardebepaling bestaande scholen
Maar hoe overtuig je de gemeente en de gebruikers van een school ‘met een kapotte CV en
stinkende wc’s’ – als er eenmaal gesproken wordt over nieuwbouw, wordt het onderhoud
doorgaans uitgesteld – dat ze ‘een parel in handen hebben die alleen nog opgepoetst hoeft te
worden’, zoals Kempinga het verwoordt.
Dat gaat als volgt. Als een school speelt met de gedachte aan (ver)bouwen, probeert ze ‘er tussen
te komen, wat is niet eenvoudig in het conservatieve scholenbouwwereldje, maar er zijn witte
raven.’ Zo meldde ze zich vijf jaar geleden op een discussieavond over de toekomst van Schalkwijk
in het Haarlemse architectuurcentrum, waar ze de wethouder benaderde met de vraag of ze hem
mocht helpen met toekomstplannen voor de veertien basisscholen in deze naoorlogse wijk. Hij gaf
haar opdracht om een inventarisatie te maken van de bestaande gebouwen, waarvan er drie een
flinke opknapbeurt behoefden; een daarvan was De Molenwiek.
Om te bepalen hoe en wat mogelijk is, zet Mevrouw Meijer ontwerpend onderzoek in. Samen met
de school, de gemeente, de buurt en de daar aanwezige corporaties brengt ze de opgave ‘over
de volle breedte’ in kaart; het schoolplein en park zijn even belangrijk als het schoolgebouw. ‘Zo
komen wij tot een specifiek programma van eisen en wensen.’ Vervolgens maakt haar calculator
een kostenberekening, waarbij de opties sloop-nieuwbouw, renoveren en niets doen – inclusief
energiekosten – op een rij worden gezet, voor nu en over dertig jaar. ‘Dat geeft inzicht in het feit
dat een gebouw hoe dan ook geld kost, en in het aandeel van bouw- en energiekosten.’ Daarna
laat ze een schetsontwerp maken door drie verschillende architecten, die nog niet eerder een
school hebben gebouwd. Ze wil de ‘standaardisatie’ binnen de scholenbouw doorbreken en
( jonge) ontwerpers die bij Europese aanbestedingen geen kans maken – alleen bureaus die al
scholen gebouwd hebben komen voor deze opdrachten in aanmerking – een kans geven om
deze markt te betreden. Dat dit tot verfrissende ideeën kan leiden, zien we in Vlaanderen, waar
dit soort opgaven via het systeem van de Open Oproep worden vergeven, en de renovatie van
scholen inmiddels een vlucht heeft genomen. Tot slot bespreekt Kempinga de ontwerpen met
de opdrachtgever – in dit geval de Stichting Spaarnesant, het bestuursorgaan van het openbaar
onderwijs in Haarlem – die uiteindelijk zelf beslist of en welk plan hij wil realiseren.

Molenwiek: uitbreiding en renovatie
Met de oplevering van de gerenoveerde Molenwiek, gerealiseerd door Korth Tielens, heeft
Kempinga tastbaar bewijs in handen dat haar aanpak werkt. Aan het park is een kloeke vijfkantige
aanbouw rond een patio verrezen, uitgevoerd in een groen-grijze baksteen, die fraai kleurt bij de
bomen. De nieuwe lokalen hebben enorme schuifpuien met op de verdieping Franse balkons,
die het gebouw het karakter van een openluchtschool geven. Een tweede uitbreiding aan de

4. Een uitbreiding aan de straatzijde omvat
de nieuwe hoofdentree van De Molenwiek,
uitgevoerd in geglazuurde mokkakleurige
bakstenen • Foto’s Peter Tijhuis. 5. Schets van
de oorspronkelijke architect van De Molenwiek,
Wiek Röling (1975), met o.a. een praathuis
en een amfitheater in het park. Die laatste
was voor Korth Tielens de inspiratie voor de
vijfhoekige uitbreiding. 6. Plattegrond 1975. 7.
Plattegrond 2018, met uitbreiding aan park en bij
hoofdentree.

4

5

6

7

28

26-27-28-29-30-31_mevrouwmeijer.indd 28 06-06-19 10:13

Gerelateerd