ArchitectuurNL 03 2019 – pag. 43

ArchitectuurNL 03 2019 – pag. 43

Door: | 29-04-2021

De stad heeft de toekomst, daar is iedereen in de architectuurwereld het
inmiddels over eens. Veelzeggend is dat de Internationale Architectuur
Biënnale Rotterdam al vijftien jaar over stedenbouw gaat. Na de eerste
editie in 2003 met als thema Mobiliteit volgden The Flood (over de
relatie water-stedenbouw), Power (over de krachten die de hedendaagse
stad vormen), Open City (sociale duurzaamheid), Making City, Urban
by Nature (steden bouwen met natuur) en The Next Economy, een
zoektocht naar een betere ‘balans tussen systeem en individu, rijk en
arm, jong en oud, duurzaamheid en groei’. Tel de titels bij elkaar op, en
het lijkt duidelijk wat Nederland te doen staat: we moeten de overgang
bewerkstelligen van een lineaire naar een circulaire economie, van
stoken op aardgas naar groene energie, van een verzorgingsstaat naar
een ‘participatiemaatschappij’. Maar die toekomst is niet evident, zien
stedenbouwkundigen Rients Dijkstra en Emile Revier.

Toekomstplannen niet laten stranden
‘Jij zegt dat iedereen het heeft over inclusiviteit, het klimaat en de
kringloopgedachte, maar toch gaat het in de politiek momenteel
vooral over geld’, zegt Dijkstra. Het is de week voor de provinciale
verkiezingen op 20 maart. De grote winnaar zal Forum voor Democratie
van Thierry Baudet worden, die kiezers trekt met zijn schets van een
weinig inclusieve samenleving en zijn uitspraak dat ‘totaal nutteloze’
klimaatplannen Nederland zeker 1000 miljard euro gaan kosten. ‘Zo gaat
het ook met de toekomst van de stad. Ontwerpers weten wat ze willen,
maar gaan we die plannen ook maken? Kunnen we mensen uitleggen dat
je daarvoor bepaalde dingen moet opgeven, of veranderen? Het is niet
interessant om een visie te schetsen waar je niet kunt komen; dan is het
een gratuit verhaal.’ Maar hoe kom je daar dan wel?
Het interview met Dijkstra en bureaupartner Emile Revier vindt

plaats in het kantoor van PosadMaxwan in Den Haag, bovenin het
bedrijfsverzamelgebouw BINK36. Het bureau is vorig jaar ontstaan uit
de fusie tussen Dijkstra’s bedrijf Maxwan architects+urbanists en Posad
spatial strategies. Ze vonden elkaar in hun interesse voor stedelijke
vraagstukken, veelal rondom mobiliteit en gezondheid. Posad werkte
onder meer aan onderzoek naar ruimtelijke effecten voor Smart Mobility,
visies voor gezonde verstedelijking, de gebiedsvisie voor de TU Delft
en de omgevingsvisie voor Rotterdam. Maxwan maakte masterplannen
voor Leidsche Rijn, Leiden Centraal Station, Rotterdam CS en voor
stadsuitbreidingen in Londen en Moskou. Dijkstra was tussen 2012 en
2016 Rijksadviseur voor Infrastructuur en Stad en is sinds 2015 hoogleraar
Stedenbouw aan de TU Delft, waar hij onder meer onderzoek doet naar
de invloed van zelfrijdende auto’s op de stedelijke omgeving.

Smart mobility
Hij pakt zijn laptop en toont een powerpointpresentatie die hij pas heeft
gegeven, met plaatjes van de hypermoderne Robocar. ‘De bijeenkomst
ging over de toekomst van de stad, ik vertelde over de evolutie van
de zelfrijdende auto; een onderwerp dat een belangrijke rol speelt in
het debat. Maar dat debat wordt nu gemaakt door de mensen uit de
autoindustrie, de softwareontwikkelaars: zij hebben een business case,
een product dat ze aan de man willen brengen. Wat het vooralsnog
oplevert, is autoshows met futuristische bolides, die over 30 jaar met 130
kilometer per uur rondrijden, als we de fabrikant moeten geloven. Maar
het zegt niets over de stad; de zelfrijdende auto is hooguit een metafoor
voor de beoogde verbetering: de toepassing van nieuwe techniek. Waar
het mij om gaat: welke kwaliteit kun je de stad met zo’n uitvinding geven,
hoe kun je onze leefruimte beter en prettiger maken?’
‘De stad van de toekomst is in elk geval een stad die bijdraagt aan een
goede gezondheid’, beaamt Revier. ‘Als de invloed van een nieuw product
op de gezondheid negatief is, moet je het weren, als het positief is, kun
je het in je plannen betrekken.’ Het bureau combineert daarbij strategie
met ontwerp en (ontwerpend) onderzoek. ‘Het ontwerp kun je zien als
een maanlander, de strategie als de raket, het vehikel om het ontwerp
op de plek te krijgen waar het kan landen’, legt hij uit. ‘Want het idee
van de zelfrijdende auto is leuk, maar ik kan het niet aanbieden aan de
wethouder; er is zeker vijftien jaar nodig om het voor te bereiden, met
slimme regelgeving, nieuwe parkeeroplossingen, heringerichte straten …’

Posad-
Maxwan:
‘Make
Space
Great
Again’

4

1-3. Mobiliteitshubs voor Strandeiland in IJburg, ontwikkeld samen met Arcadis
en Deloitte. Deze kleinschalige hubs stimuleren een prettige leefomgeving
en ontmoetingen tussen de bewoners. De hubs passen bovendien binnen
de hoge duurzaamheidsambitie van de gemeente Amsterdam voor het
eiland. 4. Stedenbouwkundigen Han Dijk, Emile Revier en Rients Dijkstra van
PosadMaxwan, op het dak van hun kantoor in bedrijfsverzamelgebouw BINK36,
in de Binckhorst in Den Haag • Foto Willem de Kam.

43 ArchitectuurNL

42-43-44-45-46-47_stedenbouwposadmaxwan.indd 43 06-06-19 10:15

Gerelateerd