ArchitectuurNL 03 2019 – pag. 7

ArchitectuurNL 03 2019 – pag. 7

Door: | 29-04-2021

architecten. Hij verkocht zijn aandelen om
als zelfstandig architect verder te gaan. Met
twee specialismen: rolstoelarchitectuur en
woonarken.

Verplicht nummer
Vroeger was toegankelijk ontwerpen voor hem
een verplicht nummer vanuit het Bouwbesluit.
Hij zag het Handboek Toegankelijkheid eerder
als last dan als iets belangrijks. ‘Niet uit onwil,
maar puur omdat ik geen idee had van wat
leven met een beperking inhield.’ Daarover
is hij fundamenteel anders gaan denken. ‘Bij
woningaanpassing voor mensen met een
beperking, zijn de slaapkamer en de badkamer
twee belangrijke ruimtes. Dat zijn een soort
machines die 100 procent moeten werken. In
die ruimtes wordt de zorg verleend en ben
je vaak met zorgverleners. Alles moet dus
kloppen. Vaak zien die ruimtes eruit als een
ziekenhuiskamers, praktisch en functioneel,
maar ook kil en weinig smaakvol. De kunst
is die ziekenhuissfeer te beperken door
vormgeving en slimme meubels. Daarnaast
wil ik de rest van de woning lostrekken van
de zorg. Wel functioneel, maar aansluitend op
iemands persoonlijke smaak, behoeftes en
levenssfeer.’

Pure winst
Een mooi voorbeeld is het appartement dat
Ed. Bijman in 2012 transformeerde voor een
jonge vrouw. Zij is nog veel meer dan hijzelf
gekluisterd aan een rolstoel. Hij maakte
van de standaard driekamerwoning een
appartement met twee grote ruimtes, waarin

verschillende functies zijn toegesneden op
de (on)mogelijkheden en zorgbehoeftes van
de vrouw. Het resultaat is dat de bewoonster
door Bijmans ruimtelijke ingrepen in plaats
van tien keer per dag nu slechts drie keer
per dag externe zorg nodig heeft. ‘En dat is
pure winst in zelfstandigheid en welbevinden.
Daarnaast scheelt het jaar in, jaar uit flink in de
zorgkosten.’
Al met al kostte de verbouwing destijds 60.000
euro. Een kwart is betaald via de WMO. De rest
werd uit privé vermogen gefinancierd.

Jongeren met Duchenne
Momenteel werk Bijman voor Stichting
GewoonWonen aan vier appartementen
voor jongeren met de ziekte van Duchenne,
een spierziekte. Tegenwoordig is de
levensverwachting van deze mensen rond
de 35 jaar en willen ze, net als alle andere
jongeren, op een gegeven moment het huis uit.
‘Ze hebben hoe dan ook dagelijks hulp op
afroep nodig, maar je kunt wel proberen een
woning te ontwerpen die ze een zo zelfstandig
mogelijk leven geeft. Om te ontdekken wat
die jongeren willen, ben ik met ze in gesprek
gegaan. Waar ze absoluut niet van gediend
zijn, is dat hun woning eruit gaat ziet als een
veredeld zorghotel.’
Dat snapt hij heel goed, maar tegelijkertijd
heb je het over jongeren die in een complexe
elektrische rolstoel zitten met een draaicirkel
van 1.80m plus. ‘Je hebt dus veel meer ruimte
nodig, maar vastgoed is duur en dus moet je
iets bedenken om binnen beperkte ruimte
zelfstandig wonen toch mogelijk te maken.’

Dubbel grondgebruik
De vraag is volgens hem hoe je een
woonfunctie binnen de relatief beperkte ruimte
toch kunt optimaliseren. De oplossing vond
hij in dubbel grondgebruik. Door toepassing
van dat principe kon hij het percentage
woonoppervlak vergroten. ‘Wat een badkamer
is, kan op een ander moment slaapkamer zijn
en wat een slaapkamer is, kan op een ander
moment een woonkamer zijn.’
Bijman werkte zijn ontwerp uit in een concreet
plan dat Rijksbouwmeester Floris Alkemade
heeft omarmd. ‘Hij schrijft een aanbevelingsbrief
om fondsen te verwerven die nodig zijn om het
plan te realiseren.’

Verschillende potjes
De extra fondsen zijn volgens Bijman hard nodig
omdat de verschillende financiële potjes waaruit
de zorg nu betaald wordt – Wmo, Wlz, Zvw en
Jeugdwet – niet met elkaar communiceren.
Als je door aanpassingen bezuinigt op het ene
potje, komt dat niet vanzelf beschikbaar voor het
andere potje. Hoe goed een ontwerp ook is. Dat
is volgens hem het mankement van hoe de zorg
bij ons geregeld is.
Het plan is het Duchenne-project zorgvuldig
te gaan monitoren om helder te krijgen
hoeveel er door meer zelfstandigheid van de
jongeren bespaard gaat worden op zorgkosten.
‘Tegelijkertijd gaan we in kaart brengen hoeveel
het zelfstandig wonen bijdraagt aan het gevoel
van welbevinden en daarmee de kwaliteit van
leven van de jongeren. Uiteindelijk gaat het me
als architect om het helpen realiseren van die
immateriële waarde.’

De bewoonster heeft in plaats van 10 nu 3 keer per dag externe zorg nodig

7 ArchitectuurNLTekst Peter de Winter Fotografie Kees Hummel

NIEUWE WEGEN

06-07_edbijman.indd 7 06-06-19 10:11

Gerelateerd