ArchitectuurNL 04 2016 – pag. 25

ArchitectuurNL 04 2016 – pag. 25

Door: | 29-04-2021

Steigerarchitectuur
Aan de Cas Oorthuyskade op IJburg is een buitendijkse thuishaven met 34 ligplaatsen

voor zelfstandig varende woonschepen gebouwd. Evenwijdig aan de kade ligt een 340

meter lange drijvende steiger met op de kop een golfbreker naar het open Markermeer.

Haaks op deze steiger liggen vingerpieren die toegang geven tot de schepen. De twee

entreegebouwen naar de haven zijn ontworpen door Hund Falk Architecten.

Het gaat bij de thuishaven aan de Cas
Oorthuyskade volgens architect Floris Hund om
een bijzondere locatie vlakbij de binnenstad
van Amsterdam. De keuze voor zelfstandig
varende woonschepen is bewust gemaakt.
Woonarken passen minder goed bij het
karakter van het Amsterdamse havengebied.
De ligging van de thuishaven in het buitendijkse
gebied noemt hij uniek. Vanaf de steiger
kunnen grote (zeil-)schepen rechtstreeks het
Markermeer op varen en via de sluizen het
IJsselmeer. Toch ligt de haven op slechts tien
tramminuten van het centrum van de stad.

Open of gesloten
De betonnen steiger ligt los van de kade
omdat dat een primaire waterkering is en
de stalen beschoeiing nergens aangetast
of doorbroken mag worden. Een betonnen
aanlanding die bestaat uit een trap en een
hellingbaan verschaft toegang tot de stalen
brug die op zijn beurt de kade met entrees
verbindt. Alle schepen hebben een volledige
aansluiting op water, riool, elektra, telefoon en
glasvezel. De elektra, glasvezel en telefoon
gaan via de meterkasten in het entreegebouw
naar de steiger. Water en riool hebben eigen
mantelbuizen en lopen rechtstreeks naar de
individuele aansluitpunten in de steiger.
De entreegebouwen bestaan uit een open
staalconstructie waarin de meterkasten,
fietsenstalling en de postkasten zijn opgenomen.
De gebouwtjes zijn eenduidig in hun opzet, maar
afhankelijk van de kijkrichting lijken ze open of
gesloten. Door het draaien van de zon ontstaat
er een schaduwspel dat de staalconstructie er
steeds anders uit laat zien. ’s Avonds zijn ze van
binnenuit verlicht en werpen ze hun schijnsel als
gedimde lantaarns over water en kade.

Loopafstand
Architect Floris Hund legt uit dat er twee
gebouwtjes nodig waren om de maximale
loopafstand (lengte steiger 340 m) naar een
woonschip binnen de perken te houden. Een
transparante loopbrug verbindt de gebouwtjes
met het vaste land. De vloer bestaat uit
geperforeerde roosters en zorgt ervoor dat het
water overal zichtbaar blijft. Het gesloten dak
zorgt voor beschutting. Een luie trap verbindt
het gebouwtje met de lager gelegen steiger.
De traplift naast de trap maakt de steiger
ook toegankelijk voor mindervalide mensen.
De loopplank naar de drijvende steigers
is scharnierend bevestigd zodat het water
probleemloos kan stijgen of zakken.
Op diverse plaatsen in de steiger zijn een soort
pleintjes opgenomen. Achterliggend idee is dat
de woonbootbewoners de pleintjes in de loop
van de tijd als een soort gemeenschappelijke
ruimte in bezit gaan nemen en, net als de
rest van de steiger, gaan vol zetten met
buitenmeubilair en potten met planten.
Hund zegt dat de bewoners op dat vlak niet in
een architectonisch keurslijf geperst worden.
Dat past volgens hem ook niet bij de aard van
de bewoners. Mijn taak, zegt hij, stopt bij de
vormgeving van de steiger en de gebouwtjes.

Maritieme kleuren
Hund Falk koos voor grijsgroen voor het ene,
en grijsblauw voor het andere gebouwtje omdat
deze maritieme kleuren goed passen bij een
aanlegplek voor woonschepen en de locatie.
Wie er oog voor heeft, kan zien dat water
afhankelijk van lichtval en zichthoek blauwgrijs
of blauwgroen is.
De huisjes zelf zijn geschilderd. ‘Moffelen had
ook gekund, maar zou naar mijn gevoel een

veel te strak resultaat opleveren’, zegt Hund.
‘Het is hier geen jachthaven voor polyester
scheepjes, maar een thuishaven voor robuuste
woonschepen. Aan de romp en opbouw is
een leven lang onderhoud en oplappen af
te lezen en daaraan wilde ik refereren. Als
ze onverhoopt beschadigen, dan kunnen de
bewoners ze zonder schuren bijwerken. Dat
komt mooi uit want de afdeling waterbeheer
verbiedt schuren boven het oppervlaktewater.’

Gated community
In de entreegebouwtjes is een afsluitbaar
hekwerk opgenomen. Dit hekwerk is integraal
onderdeel van het ontwerp. Hund koos voor
een zo open mogelijke stripstalen invulling. Dit
materiaal geeft meer dan voldoende stevigheid
en biedt toch een maximaal doorzicht. De
poort ligt enigszins terug zodat de postkasten
altijd bereikbaar blijven en ook de ruimte voor
de poort overdekt is. De poort is elektrisch
bedienbaar vanuit de schepen, of ter plaatse
om eenvoudig met fiets of boodschappen te
passeren. ‘Ondanks een hek met een slot aan
beide kanten van de steiger zou ik het toch
geen gated community willen noemen, zegt
Hund. ‘De schepen liggen voor iedereen te kijk
en dat blijft zo. Met het slot op het hek kunnen
we op een eenvoudige manier de veiligheid en
privacy van de bewoners waarborgen.’

Projectgegevens
Architect: Hund Falk Architecten. Opdrachtgever:
Ontwikkelingscombinatie Cas Oorthuyskade
v.o.f. Constructeur: Bouwadviesbureau Strackee.
Hoofdaannemer: Benecke Waterwonen.
Ligplaatsen: 34 schepen. Oplevering: april 2016.

25 ArchitectuurNLTekst Peter de Winter Fotografie Luuk Kramer en Floris Hund

PAREL

24-25_ijburgsteiger.indd 25 23-08-16 08:20

Gerelateerd