ArchitectuurNL 04 2016 – pag. 7

ArchitectuurNL 04 2016 – pag. 7

Door: | 29-04-2021

Herkenbaar baken
Een statement, dat wilde architect Arno Kolen maken met renovatieproject Zuringhof

in de Tilburgse wijk Wandelbos. Als een appartementengebouw een grote verandering

ondergaat naar Nul-op-de-Meter dan mag dat aan de buitenzijde zichtbaar zijn, is zijn

mening. ‘Eenzijdige wijken uit de jaren 60 en 70 zijn er genoeg. Deze buurten hebben

ankerpunten nodig, herkenbare bakens die bijdragen aan de leefbaarheid.’

Renovatieproject Zuringhof is gerealiseerd
door GreenCore, een samenwerkingsverband
van negen Tilburgse bedrijven gericht
op de verduurzaming van de bestaande
woningvoorraad. Eén van de partners binnen
GreenCore is De Vierde Toren dat op zijn beurt
weer een samenwerkingsverband is van zes
architecten en stedenbouwkundige bureaus.
Van den Hout & Kolen architecten uit Tilburg,
het bureau van architect Arno Kolen, is één van
de zes partners binnen de Vierde Toren, maar
zijn bureau opereert ook zelfstandig.
‘Door de omgeving te veranderen verander
je de beleving van een wijk’, legt architect
Arno Kolen uit. Bij de renovatie van Zuringhof
wilde hij dat bereiken door zowel energetisch
als fysiek iets unieks te creëren. ‘Dat we
tegenwoordig bij woningrenovatie nog
steeds naar label A of B streven, is een
achterhaald principe. We moeten af van onze
afhankelijkheid van fossiele brandstoffen
en gebouwen realiseren die in hun eigen
energiebehoeften kunnen voorzien. Ook bij
renovatieprojecten.’

Eigen identiteit
Kolen weet echter ook dat we nu in een
transitiefase zitten. ‘Het verduurzamen van
de oudere woningvoorraad kost tijd, maar als
we nu geen extra stappen zetten, kijken we
over tien jaar met spijt terug. Nul-op-de-Meter
(NoM) en toekomstbestendigheid horen de
uitgangspunten te zijn. Daarbij volstaat het niet
om alleen naar de energetische aspecten te
kijken.
Vooral buurten uit de jaren 60 en 70 hebben
volgens hem ankerpunten nodig. ‘Kenmerkend
voor deze bouwperiode is de eenzijdigheid:
uniforme straten en een winkelcentrum als

kloppend hart. Maar winkelcentra hebben
niet meer de aantrekkingskracht van vroeger
waardoor wijken behoefte hebben aan
nieuwe bijzondere elementen, vormen die
de maatschappelijke verandering in wijken
symboliseren.’
In Wandelbos deed de mogelijkheid zich voor
om zo’n nieuw aanzien te creëren. ‘We konden
een statement maken door een compact
appartementencomplex te renoveren en een
eigen identiteit te geven. Het resultaat is in mijn
ogen een uniek gebouw. Ik verwacht dat het
de omgeving en de leefbaarheid positief gaat
beïnvloeden.’

De kleur van zuring
Conventioneel is de metamorfose die Zuringhof
onder zijn handen onderging allesbehalve te
noemen, zelfs al koos Kolen voor beproefde
technische oplossingen om te voldoen aan
het NoM-principe zoals een warmtepomp,
pv-panelen, een luchtventilatiesysteem met
warmteterugwinning, kunststof raamkozijnen
met drievoudig glas. Meer bijzonder is dat er
een hoogwaardig gevelisolatiesysteem met een
maximale dikte van 30 cm aan de buitenzijde
van de gevel is aangebracht.
‘Dat gaf ons de mogelijkheid de nodige
expressie aan het gebouw te geven. Bovendien
oogt de gevel vriendelijker door de diepere
neggen die zo ontstonden.’ Toch zal de
voorbijganger het eerst de opvallende groene
kleur en de compositie van ronde vormen
zien. ‘De kleur refereert aan zuring, het kruid,
waaraan Zuringhof haar naam ontleent.
Daarnaast zijn de woningen gepositioneerd
in een mooie parkachtige omgeving. Door het
gebouw daarbij te laten aansluiten ontstaat een
uniform geheel’, verklaart Kolen zijn keuze.

Beschermd als een schildpad
Behalve de kleur veranderde Kolen de vorm van
het gebouw. ‘Het is aaibaar geworden doordat we
de hardheid van de oorspronkelijke architectuur
doorbraken. Bakstenen lenen zich goed voor een
hoekige structuur, maar nu we de vrijheid hadden
om een totaal andere look te realiseren, hebben
we die ook genomen. De afgeronde vormen
verzachten de aanblik van Zuringhof.’
Het vereenvoudigde de zoektocht naar het
juiste materiaal echter niet. ‘In eerste instantie
keken we naar stucwerk, maar dat blijft toch
redelijk kwetsbaar en beschadigt snel. De
keuze viel uiteindelijk op Sto-Ecoshapes omdat
we daarmee een hele nieuwe huid konden
creëren, een bescherming zoals een schildpad
die heeft. De flexibiliteit van de prefab
stucvormen – waardoor de gevelbekleding
driedimensionaal te vormen is en rond ‘gezet’
kan worden – vonden we erg mooi.’
Een andere uitdaging waar Kolen mee werd
geconfronteerd, was het repeterende patroon
dat hij wilde gebruiken. ‘Dan stuit je op vragen
als: welke afmetingen gebruik je? Eén richting of
meerdere? Hoe ervaar je een patroon van grote
afstand? Dat was een hele ontdekkingstocht,
omdat Sto-Ecoshapes nog niet eerder op deze
wijze zijn toegepast. En dat gold ook voor de
groene kleur. Deze is tweeledig; drieledig als
je de voeg meerekent. Bovendien geeft de
textuur extra kleurnuances. We hebben daarom
een aantal modellen laten maken om onszelf,
de opdrachtgever en de welstandscommissie
te overtuigen. Zij toonden zich echter heel
welwillend, zowel ten aanzien van de renovatie
als het gebruik van nieuwe materialen. Ook de
welstandscommissie vond bijvoorbeeld dat een
omgeving prikkelender mag zijn en dat het soms
goed is om je nek uit te steken.’

7 ArchitectuurNLTekst Peter de Winter Fotografie Ronald Tilleman

SAMENWERKING

06-07_zuringhof.indd 7 22-08-16 16:28

Gerelateerd