ArchitectuurNL 04 2018 – pag. 19

ArchitectuurNL 04 2018 – pag. 19

Door: | 29-04-2021

Bij veel boerderijen in de Meierij van ’s-Hertogenbosch is het bedrijfsgedeelte vastgebouwd aan
het woonhuis. Vaak was er dan onvoldoende ruimte voor stalling, opslag en werkruimte en werd
naast de boerderij een schuur opgetrokken. Meestal uit bouwmaterialen die in de directe omgeving
voorhanden waren en in een stijl vergelijkbaar met de constructieve opbouw van de boerderij.
Die historische en ambachtelijke werkwijze koos architectenechtpaar Annemariken Hilberink
en Geert Bosch als uitgangspunt voor de bouw van een nieuwe schuur op hun erf. Het ontwerp
past bij het monumentale karakter van de boerderij waar ze wonen en werken. De schuur is
opgetrokken uit zeven honderdjarige eiken op hun eigen erf die gerooid moesten worden.
Aangevuld met negen eiken stammen van het landgoed De Wamberg aan de overkant van de weg,
was er voldoende hout beschikbaar voor het nieuwe bouwwerk.

Restauratie-aannemer
De schuur is gebouwd in samenwerking met restauratie-aannemer Zandenbouw uit Aarle-Rixtel.
De architecten kennen deze aannemer van verbouwingsprojecten van oude boerderijen en
monumenten die ze voor hun rekening namen. Het is een klein bedrijf met jonge vakmensen die
nog precies weten hoe je een houten gebint in elkaar moet zetten en ook andere oude technieken

beheersen.
Op het erf zijn met een mobiele zagerij
aan de hand van de tekeningen de bomen
ongedroogd verzaagd tot balkhout voor de
draagconstructie, de kap en het plankhout voor
de gevels. Hiervoor gebruikte de aannemer de
beste kernstukken uit de boom.
‘Voor de andere helft van de boomstam zijn we
op zoek gegaan naar manieren om dit minder
duurzame hout toch te kunnen gebruiken’, zegt
Geert Bosch. ‘Balken met bastdelen verwerkten
we tot lamellen in de stalling en als glaslatten
voor het glas van de werkplaats. De schors is
op de kopse kant van de schuur meegestort in
het beton om het gebouw op te laten gaan in
de boomrijke omgeving. De spintplanken zijn
als bekisting gebruikt om de afdruk van het
verse hout te bewaren.’

De korte stukken eiken zijn gekloofd tot schaliën en als dakspanen op het dak verwerkt. Was dit
niet gedaan, dan was het materiaal waarschijnlijk als haardhout in de kachel verdwenen. ‘Door de
ruwheid van het gekloofde hout en de wind die er vrij spel heeft, zal de dakbedekking zeker dertig,
maar misschien zelfs wel vijftig jaar meegaan’, schat Bosch de levensduur in. ‘De laatste resten zijn
als brandhout opgestapeld tegen de noordwand van de schuur waarvoor we nissen ontwierpen.’

Dwarsdeelschuren
Voor de vorm van het gebouw liet Hilberinkbosch zich inspireren door de zogenoemde
dwarsdeelschuren uit de omgeving. Het gebouw telt drie ruimtes: een open stalling voor
voertuigen, een berging en een werkplaats annex vergaderruimte voor het kantoor. Boven de
berging bevindt zich een verdiepingsvloer die in open verbinding met de werkplaats staat. De
werkplaats is volgens de architecten zo geslaagd, dat hij meestal als vergaderruimte gebruikt
wordt.
De afmetingen van de schuur zijn bepaald door de plek waar voorheen versleten bouwsels
stonden. We wilden de nieuwe schuur op de plek van de oude terugbouwen omdat de omringende
bomen zich al naar dat gebouw gezet hadden, zegt Annemariken Hilberink. ‘De kenmerkende
dakvorm – een asymmetrische kap – is voornamelijk bepaald doordat we de zolder goed bruikbaar
wilden maken.’
De dwarsdeelschuur is opgebouwd uit vier ankerbalkgebinten die onderling verbonden zijn door
gebintplaten waarop de sporenkap rust. De kap is asymmetrisch van opbouw met een steil en een
flauw dakvlak. ‘Oude boerderijen’, weet Bosch, ‘zijn ook opgebouwd uit gebinten met staanders
en dekbalken. Je zet er een paar op een rij en verbindt ze onderling met lange balken, de

1. Naast de boerderij waarin Annemariken
Hilberink en Geert Bosch wonen en werken
bouwden ze een schuur met eiken van eigen erf
en direct omgeving. 2. De korte stukken eiken
zijn gekloofd tot schaliën en als dakspanen
op het dak verwerkt. Door de ruwheid van
het gekloofde hout en de wind die er vrij spel
heeft, zal de dakbedekking zeker dertig jaar
meegaan. 3. De balken en het timmerhout is
niet overal even recht of netjes glad geschuurd.
4. Hilberinkbosch architecten zochten naar
manieren om het minder gave hout toch te
kunnen gebruiken. Zo zijn balken met bastdelen
verwerkten tot glaslatten voor het glas van de
werkplaats.

2

3 4

19 ArchitectuurNLTekst Peter de Winter Fotografie René de Wit, Peter de Winter en Hilberinkbosch

Oude technieken

18-19-20_16eikenschuur.indd 19 27-08-18 15:09

Gerelateerd