ArchitectuurNL 04 2019 – pag. 20

ArchitectuurNL 04 2019 – pag. 20

Door: | 29-04-2021

gebruikten ze kalkhennep en stro, de gebruikte
lijm en verf zijn vrij van toxische stoffen en
in de constructie zit geen staal en beton,
uitgezonderd de betonnen drijfbak.
Glasl werkte net als Smeele met een
houten skeletbouwconstructie, natuurlijk
isolatiemateriaal en houten gevelelementen.
Wel heeft hij een stalen balk gebruikt om
een grote ruimte met vide te overspannen.
‘Duurzaam bouwen is voor mij allereerst een
aangename ruimte maken die op de lange
termijn bruikbaar is’, legt hij uit. ‘Door die grote
open ruimte te maken, komt er nu ook daglicht
in de kelder en konden we daar een goede
leefruimte maken waar je nauwelijks kunstlicht
nodig hebt.’
Bourdrez’ boot heeft een gevel van accoya,
isolatie van houtvezel en een cradle-to-
cradle-gecertificeerd glazen balkonhek met
afsluitstrips van gerecycled rubber. Ook hij
had uiteindelijk een stalen spant nodig voor
de stabiliteit van zijn splitlevelwoning, en hij
bekent dat hij ook een busje PUR-schuim heeft
gebruikt. Blij is hij vooral met de leemstuc
binnenwanden. ‘Ik wilde laten zien dat het geen
geitenwollensokkenmateriaal is; je kunt het

heel goed strak en modern maken. Het is leuk
om te zien dat vijf andere bewoners het nu ook
hebben gebruikt.’

Elitair
Een punt van kritiek dat klinkt nu de wijk
voltooid is, is dat Schoonschip met zijn
hoogopgeleide creatieve bewoners elitair is.
Bourdrez: ‘Een woonark is natuurlijk decadent;
het is een weinig efficiënte manier van bouwen,
en de vierkante meterprijs ligt hoger dan de
€ 1200//m2 die geldt voor sociale woningbouw.
Maar om tot vernieuwing te komen, moet je ook
geld investeren. Zo hebben we voor de accu
die nodig is voor het smartgrid flink bijgelegd
bovenop de subsidie.’ Smeele: ‘Ik denk dat dat
wel een ontwikkeling is die elders navolging zal
krijgen.’
Het bouwen an sich is volgens Bourdrez niet
direct opschaalbaar. ‘Je hebt te maken met
een andere locatie, andere grondprijzen, een
andere stedenbouwkundige situatie. Je kunt
dit wijkje hooguit in Amsterdam een paar keer
kopiëren.’ Wat volgens hem wel opschaalbaar
is: de manier van denken en het gebruik van
duurzame producten. ‘Nu is onze economie

gericht op snel en goedkoop, wij richten ons op
de lange termijn. Minder kopen, maar bewust
en kwalitatief hoogwaardig. Leemstuc is twee
keer zo duur als gips, dus dan moet je kiezen.
Ik heb besloten om het wel te doen. Mijn geld
was op, dus heb ik de geplande inbouwkasten
uit de begroting van de aannemer gehaald. Die
ga ik zelf klussen, voor nu heb ik op marktplaats
een stel Lundia-kasten gekocht.’

Bewustwording en geluk
Bourdrez denkt dat er ook potentie schuilt in de
manier waarop de bewonersgroep het project
tot stand heeft gebracht. ‘Dat is zo anders dan
een vastgoedbelegger die iets bouwt en het
op de markt gooit. Wij hebben alle beslissingen
zodanig overwogen dat iedereen nu tevreden
is. Dat voel je ook als je hier bent, dat geluk.
En dat willen mensen dan ook. Maar daarvoor
moet je dat proces doormaken; daarin zit de
bewustwording.’ De collectieve ruimte die
de bewoners hebben gebouwd, kan een rol
spelen bij het overdragen van al deze kennis,
denkt Smeele. ‘We krijgen veel aanvragen voor
lezingen en workshops over ons project, die
willen we daar straks gaan organiseren.’

Schoonschip
is a prototypical
resilient city neighborhood co-developed by Space
and Matter. Consisting of 46 floating households,
it pushes the current boundaries of circularity,
community governance and resilient urban
development. The community will share a blockchain-
based smart-grid through which they can trade solar
energy.

Each floating villa plugs into a central jetty which
contains the technical infrastructure, creating a
smart network of dwellings (see page 2).

A group of around 140 like-minded
people organized themselves and
created the most sustainable
neighborhood in the world

By origin, Space and Matter
is an architecture office, but we
do much more than just designing
buildings…

Space
and M

atter
is an

office
for

conce
pt dev

elopm
ent an

d arch
itectu

re.

In 2013, Space8Matter transformed a polluted
post-industrial wasteland into a creative eco-hub.
De Ceuvel hosts sixteen discarded houseboats, retrofitted
to offer workspace to creative and cleantech
enterprises. Surrounding the workspaces there
is a lush garden of plants, selected for their
soil-cleaning (phytoremediation) properties.

De Ceuvel served as perfect playground for all circular
innovations. All lessons learned about circularity and
resilient urban development became part of Schoonschip.

The Schoonschip community initiated
a mobility hub around the corner.
E-cars and e-bikes can be shared
from now on.

check it out on
google street view:
Johan van Hasseltkade 306,
1032 LP Amsterdam

Everything we do is always
focused on improving the
built environment and
promoting a cohesive society.

In total 500 photovoltaic solar panels
produce energy for the whole community.
Every household has a battery
in which energy can be stored.

water system
sewage

the central jetty contains the
technical infrastructure and
connects all the houseboats.

smart grid

All house boats are connected
to a communal smart grid.
This smart grid makes possible
to trade energy efficiently
amongst the households.

a small scale treatment unit in which raw
materials (nutrients such as phosphate)
and energy (biogas) can be recovered from
black waste water (waste water coming
from toilets and possibly food grinders).

Community

Smart jetty

Sm
ar

t
gr

id

mobil
ity hu

b

In 2010 the initiators of Schoonschip approached
us to help them realizing their dream; building the
most sustainable (floating) neighborhood in the
world! In several workshops we collaboratively
designed an ‘open’ urban plan with a super
ambitious sustainability concept. With the
Schoonschip community we managed to find
a plot of water to realize the neighborhood.
After eight years of dreaming, drawing, permits
and planning we welcomed the first floating
houses in December 2018.

20ArchitectuurNL Tekst Kirsten Hannema Fotografie Isabel Nabuurs

16-17-18-19-20_schoonschip.indd 20 09-08-19 12:22

Gerelateerd