ArchitectuurNL 05 2016 – pag. 21

ArchitectuurNL 05 2016 – pag. 21

Door: | 29-04-2021

Het was een onooglijke steeg, het wordt zonder
twijfel een enorme toeristische trekpleister.
De Beurspassage tussen de Nieuwendijk
en het Damrak ondergaat momenteel een
metamorfose. Met een vloer van terrazzo-werk,
een plafond van glasmozaïek en tegeltableaus
met ingebakken bladgoud langs de wanden
verandert de viezige doorgang in een bijna
hallucinerend totaalkunstwerk, dat in december
voor iedereen te zien is. Het wordt het
grootste kunstwerk van Amsterdam, volgens
opdrachtgever Bouwinvest. ‘Een klassieke
passage, maar dan helemaal van deze tijd.’ Titel
van het werk: Amsterdam Oersoep (afb. 1-3).

Voor de eeuwigheid
Het kunstwerk is een hommage aan de

Amsterdamse grachten en laat de geschiedenis van die grachten zien, in duizenden glimmende
steentjes en tegels. Het idee en ontwerp komen uit de koker van drie kunstenaars: Hans van
Bentem, Iris Roskam en Arno Coenen; de laatste twee zijn als kunstenaarsduo ook bekend van
het kleurrijke ‘Hoorn des Overvloeds’, in de Rotterdamse Markthal. Aanvankelijk wilde Bouwinvest
in de Amsterdamse passage alleen een kunstwerk aan de muur. Dat zou een gemiste kans zijn,
stelde Jeroen Everaert van het Rotterdamse kunstadviesbureau Mothership, dat in de beginfase
bij de plannen was betrokken en een pitch organiseerde, die door Roskam, Bentem en Coenen
werd gewonnen. Everaert: ‘Kunst kan een immens grote pr-waarde aan een ruimte meegeven.
Bezoekers komen deze passage bekijken, bezoeken de winkels, maken foto’s, plaatsen die op
social media en dat trekt weer nieuwe mensen die het werk willen zien én ook klandizie voor de
winkels zijn.’ Bouwinvest liet zich overtuigen en de drie kunstenaars ontwikkelden hun ideeën.
‘We zijn alle drie dol op keramiek’, zegt Iris Roskam. ‘Het is een mooi traditioneel materiaal en het
is echt voor de eeuwigheid. Weersbestendig, kleurvast. Vroeger moest alles met de hand worden
beschilderd en zou zo’n ontwerp veel te arbeidsintensief en kostbaar worden. Nu ontwerpen
we op de computer, en álles, zelfs goudluster, kan op die tegels worden geprint. Je kunt het zo
gek maken als je wilt.’ De passage krijgt behalve de tableaus ook nog door Bentem ontworpen
goudkleurige kroonluchters die zijn samengesteld uit fietsonderdelen. ‘Fantastisch, helemaal over
the top’ karakteriseert Solke Pasveer van MaatwerkTegels uit Utrecht, dat de tegels leverde voor
het ontwerp. ‘Dit is echt voor de eeuwigheid. Gezeefdrukt goud, een dun laagje ingebakken, dit
gaat nooit meer weg.’ Ook Roskam is lyrisch over het voorlopige resultaat, dat eind 2016 klaar moet
zijn. ‘In de Markthal stond het materiaal al vast dat we moesten gebruiken. Aluminium panelen, die
door ze te bakken een soort emaillen uitstraling hebben. Ook mooi, maar echt tegelwerk is toch
heel iets anders. Al die kleuren, allemaal hand geglazuurd, hand gezaagd. Hier zit zoveel liefde én
vakmanschap in, dit heeft zo’n rijke uitstraling. Alles kan met keramiek, je kunt het tegenwoordig zo
gek maken als je wilt. Ik zeg: meer, meer, meer!’

Onbegrensde mogelijkheden
Pasveer van MaatwerkTegels signaleert een revival: veel architecten kloppen bij hem aan omdat
ze speciale tegels willen gebruiken in hun ontwerpen. ‘Tegels hebben een lange levensduur, ze
zijn gemakkelijk in onderhoud en esthetisch zijn de mogelijkheden onbegrensd’, verklaart hij de
populariteit. De hang naar duurzaamheid correspondeert goed met de kwaliteit van tegelwerk: ‘Een
antieke tegel van Delftsblauw is nog steeds geen Delfts grauw. Er kunnen stukken vanaf zijn, maar
de kleur is nog steeds perfect. Ingebakken decoraties zijn absoluut uv-bestendig en tegen alle
heftige schoonmaakmiddelen bestand.’ Aan zo’n geglazuurde en gebakken tegel hecht bovendien
niets, dus bijvoorbeeld vuil en graffiti kunnen eenvoudig worden verwijderd. Nieuwe technieken,
waarbij kleurpigment (gemalen glas) via een transfervel op een tegel wordt overgebracht en daarna
wordt mee gebakken op hoge temperatuur, maken het mogelijk om per tegel een uniek ontwerp te
maken, zonder dat er kostbaar handschilderwerk aan te pas komt.
Het bedrijf van Pasveer levert veel halffabricaten (transfers) aan keramisten en andere bedrijven,

2

3
Foto Kees Hummel

21 ArchitectuurNL

tegeltableaus

20-21-22-23-24-25_tegeltableaus.indd 21 10-10-16 15:47

Gerelateerd