ArchitectuurNL 05 2016 – pag. 52

ArchitectuurNL 05 2016 – pag. 52

Door: | 29-04-2021

Wederopbouw Mostar
De afgelopen jaren maakte Mačkić naam met Mortal Cities & Forgotten
Monuments, een diepgravend onderzoek naar de wederopbouw Mostar,
een stad in Bosnië-Herzegovina die tijdens de Burgeroorlog van 1992-
1995 voor zeventig procent was verwoest en nu hevig verdeeld is.
Tijdens deze oorlog vluchtte Mačkić met haar familie naar Nederland.
In 2013 reisde ze terug naar Mostar voor een onderzoek naar de rol
van architectuur in de wederopbouw van deze stad. De verwoeste
brug in Mostar bijvoorbeeld was ooit een logistiek én een symbolisch
knooppunt; het verbond twee stadsdelen en was tevens de plek waar
alle jongemannen – Kroaten, Moslims en andere bevolkingsgroepen –
vanaf doken om hun mannelijkheid te bewijzen. ‘De verwoeste brug is
na de oorlog minutieus nagebouwd, waarbij alle verwijzingen naar de
recente en beladen geschiedenis van die plek zijn uitgewist. Maar een
stad heeft niet één geschiedenis maar kent een rijk en gelaagd historisch
verhaal. Alleen als die gelaagdheid in de wederopbouw tot uitdrukking
komt, kan architectuur een werkelijk verbinding tussen mensen maken.’
Daarom maakte Mačkić een nieuw ontwerp voor de wederopbouw van

Mostar en zijn brug, waarin de recente geschiedenis niet wordt ontkend
maar juist wordt belicht. ‘Op de grens tussen de twee stadsdelen komt
een monument dat tegelijkertijd ook gebruikt kan worden. Het is een
tribune waar mensen kunnen zitten en jongeren stapsgewijs kunnen
leren duiken door telkens van een hogere trede te duiken. Dit monument
is er voor alle bewoners van Mostar, omdat het niet is gericht op één
bepaalde religie of bevolkingsgroep, maar juist een eeuwenoude traditie
als uitgangspunt neemt die past bij de ziel van stad.’ Dit onderzoek
verbeeldde ze in een prachtig boek dat werd onderscheiden als Best
Verzorgde Boek 2014 en met een Dutch Design Award 2015 (categorie
Design Research).

Integreren en verbinden door architectuur
Mortal Cities & Forgotten Monuments zal zich in de komende jaren
nog verder ontwikkelen. Mačkić: ‘Dit is zelfs pas het begin! Er zijn
zoveel plekken die zijn verwoest door oorlog. We worden er niet graag
mee geconfronteerd, maar voor vele mensen is het de dagelijkse
realiteit. Architectuur zal daar een enorm belangrijke rol spelen bij
de wederopbouw. Maar hoe zorg je dan dat die architectuur niet is
gebaseerd op religie, nationalisme of een specifieke taal maar juist
op verbindende krachten? En hoe kunnen daarbij ook de donkere
aspecten van de geschiedenis zichtbaar blijven?’ Het project is in
de samenwerking met Beijaert verbreed tot een onderzoek naar
‘inclusieve architectuur’ die een collectieve identiteit versterkt, zonder
daarbij de geschiedenis te verdoezelen. ‘Dit is ook van toepassing
op steden in West-Europa die door een veranderende demografische
samenstelling steeds verder segregeren’, vertelt Mačkić. ‘Wij zijn nu in
gesprek met de Rijksdienst voor cultureel erfgoed in Zweden over de
rol die architectuur en cultureel erfgoed kan spelen bij de integratie van
verschillende bevolkingsgroepen. Moet dat erfgoed worden aangepast

5 7

6

52ArchitectuurNL

48-49-50-51-52-53_platform.indd 52 10-10-16 15:55

Gerelateerd