ArchitectuurNL 05 2016 – pag. 64

ArchitectuurNL 05 2016 – pag. 64

Door: | 29-04-2021

vlaggetje

64ArchitectuurNL Tekst ?? Fotografie ??

Stepping Stone Stedenbouw
in Scheveningen Haven
Eric Vreedenburgh – Archipelontwerpers

Toen Archipelontwerpers het eerste penthouse boven op een
pakhuis in de haven van Scheveningen ontwierp, werd hun vaak
de vraag gesteld welke ‘halvegare’ nu in deze desolate
vissershaven zou willen wonen. Nu, twee decennia later, is
deze haven de meest gewilde woonlocatie van Den Haag en
heeft Archipelontwerpers Het Kaviaarhuis net opgeleverd en
samen met de Architektenkombinatie Bos Hofman recentelijk
De Havenmeester. Deze projecten in de haven dienden voor
Archipelontwerpers als een proeftuin waarin geëxperimenteerd
kon worden met de Stepping Stone Strategie.

In 2005 verscheen het boek ‘Luchtgebonden bouwen’ (noot 1). De
publicatie is een pleidooi om in de steden de grond intensiever te
gebruiken en de monofunctionaliteit tegen te gaan. Door de platte
daken van woon- en kantoorgebouwen te gebruiken als ‘opgetilde
bouwgrond’ zou men de stad kunnen intensiveren. Luchtgebonden
bouwen was een commentaar op de verkwistende stedenbouw van de
monofunctionele VINEX wijkjes die toen zo populair werden ontwikkeld.
Maar zowel gemeentes, ontwikkelaars en architecten verdienden daar
goed aan, dus zoiets stop je niet met een boek. Daar heb je een crisis
voor nodig.

Niemand kon toen voorspellen dat het perspectief op de bouwopgave zo
snel zou kantelen. Transformatie is nu het toverwoord. Echter iedereen

weet dat zolang er steden en gebouwen gerealiseerd worden, deze
altijd door de tand des tijds zullen worden aangetast en objecten van
verandering zullen zijn. Hoewel transformeren en veranderingen eigen
zijn aan ‘leven’ heeft de westerse cultuur hier een moeizame relatie mee.
Liever wil men houden wat men heeft. Juist innovatie en het openstaan
voor een evolutie van cultureel maatschappelijke waarden zijn bij
uitstek pijlers van de westerse samenleving die tot een rijke diversiteit
van het leefmilieu leiden. En natuurlijk sluit dit het zorgzaam omgaan
met het erfgoed niet uit. Het neutraliseren van deze houding is een
gegarandeerd recept voor het creëren van monoculturen. Hoewel het
niet is uit te sluiten, is er nog nooit een artikel verschenen van iemand
die een pleidooi hield voor het ontwikkelen van monoculturen voor de
woonomgeving (in tegenstelling tot het discours in de landbouw waar er
altijd voor- en tegenstanders zijn van monoculturen (noot 2).

In de landbouw worden monoculturen gedefinieerd door op hetzelfde
stuk grond altijd hetzelfde gewas te laten groeien. Doordat er geen
vruchtwisselingen plaatsvinden, kan men specialismen ver doorvoeren,
kunnen machines rendabeler ingezet worden en is de grond eenduidiger
te managen. Op korte termijn kan deze werkwijze, zoals gebruikelijk
in plantages, veel winst opleveren. Het nadeel van deze aanpak is dat
door het reduceren van de biodiversiteit de situatie heel afhankelijk
wordt van de oogst van een enkel soort en daarmee ook zeer kwetsbaar.
Monoculturen worden vaak beschreven als een overblijfsel uit een
verleden, echter het fenomeen is nog steeds actueel en manifesteert
zich in de vele domeinen van het menselijk handelen. Zo wordt er in
deze tijd gewezen op de kwetsbaarheid die wordt geïntroduceerd door
de softwaremonocultuur in de mondiale informatie-infrastructuur.

64-65-66-67-68-69_tabularasa.indd 64 10-10-16 16:03

Gerelateerd