ArchitectuurNL 05 2017 – pag. 44

ArchitectuurNL 05 2017 – pag. 44

Door: | 29-04-2021

‘Om dat helder te krijgen, organiseerden we verschillende workshops rond thema’s als culturele
verschillen, ruimtegebruik, maar ook geloof. Zo ontdekten we dat er behoefte bestond aan
gebedsruimtes, maar dat kon er maar één zijn omdat we beperkte ruimte hadden. Daar moet je
samen met de bewoners uit zien te komen en dat is een interessante puzzel. De opbrengst van al
dat vooroverleg is dat er een programma van eisen is ontstaan dat we heel goed in het gebouw
konden inpassen waardoor het gebouw echt van de gebruikers dus van de buurtbewoners is
geworden.’

Urban mining
De eerste stap in de strategie was dus inventariseren van de behoeftes in de wijk en bekijken of
de wijkbewoners een rol konden spelen in het transformatieproces. Stap twee was uitzoeken of
er binnen het beperkte budget mogelijkheden bestonden om de kosten van de transformatie te
drukken. Het team van Boersma ontdekte dat er vlak achter de school een aantal woonblokken
van Eigen Haard stonden die gesloopt zouden worden. Dat bracht het team op het idee van ‘urban
mining’.
In samenwerking met een aantal studenten Bouwkunde van de Hogeschool van Amsterdam zijn
de nog bruikbare bouwmaterialen in de te slopen panden geïnventariseerd, zoals kozijnen, wc-
potten en wasbakken. Dat ging in goede samenwerking met de Rotterdamse aannemer Oranje
die gespecialiseerd is in hergebruik van bouwmaterialen. Via de ‘urban mining’-route kwamen de
architecten ook op het pad van gebruikte kassen die in de gymzaal van de school verwerkt zijn als
losse werk- en spreekruimtes.
Lebo uit Amsterdam was uitvoerend aannemer. Dit bedrijf houdt kantoor in de wijk Slotervaart en
wilde jongeren uit de wijk die maar moeilijk aan een baan komen een kans op werk geven. De
jongeren zijn tijdens de transformatie door Lebo opgeleid in het aannemersvak en nu blijvend
betrokken bij het onderhoud van Ru Paré en ander vastgoed uit de buurt. Ook op dit vlak komt het
streven naar wederkerigheid van SW-SL in de aanpak van het projectteam naar voren.

Lameldeuren
De belangrijkste ingreep in het gebouw betreft de lameldeuren in de gymzaal. ‘De oorspronkelijke,
kleine ingang zat eerst aan de andere kant van het gebouw, maar paste niet bij het idee de school
te transformeren tot huiskamer voor de buurt. Daar kwam bij dat de opdrachtgever de commerciële
exploitatie van de gymzaal niet rond kreeg. Wij kwamen toen met het idee de hele wand van de
gymzaal met lameldeuren te openen en met een brede luie trap toegankelijk te maken. Achter in
de gymzaal hebben we voormalige kassen als kleine verhuurbare ruimtes op een onderbouw van
stalen HEA-profielen gezet en zo kregen we het financiële plaatje toch rond. Bovendien kon op
deze manier kon het schoolplein worden getransformeerd in een functionele publieke ruimte.’
Voor de hele transformatie was iets minder dan 6 ton beschikbaar. Meer dan de helft van dat
bedrag ging op aan achterstallig onderhoud, nieuwe dakbedekking, installatiewerk en plaatsing
van dubbel glas. Voor een krappe 3 ton is de transformatie uiteindelijk uitgevoerd, wat neerkomt op
een kleine 175 euro per vierkante meter.
‘Maar ook als we over een dubbel zo groot budget hadden kunnen beschikken, was onze
aanpak identiek geweest’, zegt Boersma. ‘Daar komt bij dat we dit project erg graag wilden
doen, dus hebben we niet op een uurtje meer of minder gekeken; dat is onze bijdrage als het om
wederkerigheid gaat. Waar het ons uiteindelijk om ging, was het leerproces van de transformatie
meenemen naar volgende projecten. Belangrijkste leerpunten voor ons waren onder meer het
‘urban mining’-project. Dat kan je als architect wel willen maar als je vervolgens bereikt dat ook een
Hogeschool er in mee wil gaan, dan kan je deze opvattingen én kennis direct breed delen. Wat
we hier geleerd hebben, is dat hergebruiken van bouwmateriaal dat al beschikbaar is het ‘nieuwe
normaal’ kan worden. Transformatie op zich gaat al over wat er is en als je daar voorhanden
bouwmaterialen aan kunt toevoegen, dan is dat enkel maar winst.’

Projectgegevens
Locatie: Chris Lebeaustraat Amsterdam Slotervaart. Programma: bedrijfsverzamelgebouw, theater,
restaurant, inloophuis. Opdrachtgever: Stichting Samen Ondernemen. Strategie en ontwerp: planB
/ Elisabeth Boersma en BETA / Marc van Asseldonk en Auguste van Oppen. Constructeur: Huibers
Constructieadvies. Landschapsarchitect: Dijk&co. Aannemer: LEBO. Uitvoering: 2014-16.

3 en 4. Om de behoeftes en verlangens van de
wijkbewoners helder te krijgen, organiseerden
architecten Elisabeth Boersma, Marc van
Asseldonk en Auguste van Oppen verschillende
workshops rond thema’s als culturele verschillen,
geloof en ruimtegebruik. 5. Bij mooi weer
kunnen de lameldeuren van de voormalige
gymzaal helemaal open. 6. De luie trap en de
overheaddeuren zijn het gezicht van het gebouw
naar de wijk. Door deze ingreep werd Ru Paré
een plek waar de wijkbewoners zich uitgenodigd
voelen en dat was uiteindelijk de bedoeling
achter de transformatie.

3

4

44ArchitectuurNL Tekst Peter de Winter Fotografie Marc Faasse

42-43-44-45_rupare.indd 44 09-10-17 15:55

Gerelateerd