ArchitectuurNL 05 2017 – pag. 46

ArchitectuurNL 05 2017 – pag. 46

Door: | 29-04-2021

Het is zeer
de vraag
of er op
restau­
ratie­
werkzaam­
Heden wel
auteurs­
recHt rust

Duurovereenkomst Paleis het Loo
In augustus van dit jaar heeft zich in kort geding een heftige strijd afgespeeld bij de rechtbank
Gelderland. Het ging over de vraag welke architecten het Masterplan voor Paleis Het Loo mochten
uitwerken. Het betreft een grootschalige verbouwing, vernieuwing en restauratiewerkzaamheden.
Onder andere een uitbreiding van 5.000 m2 onder het basse-cour van het paleis.
Dit project met de waarde van 123 miljoen euro werd na een Europese aanbesteding gegund
aan KAAN architecten te Rotterdam. Voor de restauratiewerkzaamheden zou Van Hoogevest
architecten worden ingeschakeld.

De ‘huis’ onderhouds- en restauratiearchitect Van Asbeck Architecten en restauratieadviseurs,
hierna Van Asbeck, en de directeur de heer De Koning, protesteren hiertegen. Al 47 jaar worden
de werkzaamheden aan Paleis Het Loo verricht door Van Asbeck. Wijlen Baron van Asbeck
heeft in 1970 de eerste werkzaamheden aan het Paleis verricht en sindsdien zijn opvolgende
vennootschappen. De huidige directeur De Koning werkt al 40 jaar voor de Staat.
Inzet van het kort geding is dat de overeenkomst met Van Asbeck wordt gerespecteerd. Daarbij
wordt de Staat der Nederlanden, als eigenaar van het paleis, en de Stichting Paleis Het Loo, als
huurder en opdrachtgever ten aanzien van het Masterplan, voor de rechter gedaagd.

Van Asbeck gooit alles in de strijd en neemt ten eerste het standpunt in dat de Staat en Van Asbeck
een duurovereenkomst hebben gesloten die al 47 jaar loopt, waarin alle bouw-, onderhouds- en
restauratiewerkzaamheden door Van Asbeck worden uitgevoerd. In 2016 is nog voor een bedrag
van € 86.000 aan werkzaamheden verricht. Daar kon dus op gerekend worden. Die overeenkomst
is niet opgezegd. Er zou ten minste een opzegtermijn van drie jaar gehanteerd moeten worden.
Ten tweede menen Van Asbeck en De Koning dat er inbreuk op auteursrecht wordt gepleegd
als de opdracht door een derde wordt uitgevoerd. En last but not least dat dit inbreuk op
persoonlijkheidsrecht met zich meebrengt. Belangrijk hierbij is dat alle werktekeningen, zo’n
1.750, en het hele archief door Van Asbeck geschonken is aan de Staat. Deze heeft het in beheer
gegeven bij Paleis Het Loo, die dit ook mag exploiteren voor exposities en dergelijke. Van Asbeck
heeft het auteursrecht op het werkarchief uitdrukkelijk behouden. De nieuwe architecten kregen
zonder toestemming van Van Asbeck toegang tot dit archief.

De rechter wijst alle vorderingen af. Er is geen sprake van een duurovereenkomst tussen Van
Asbeck en de Staat omdat er opeenvolgende ‘Van Asbeck’ vennootschappen zijn geweest. De
laatste vennootschap werkt sinds 2013 voor de Staat, waarbij steeds losse opdrachten werden
gegeven. Er is dus geen langdurige overeenkomst van 47 jaar.
Maar ook als er wel sprake zou zijn geweest van een duurovereenkomst wil dit niet zeggen dat
deze niet beëindigd kan worden. Dat de Staat het onderhoud en beheer van de gebouwen bij
Paleis Het Loo zou neerleggen is al drie jaar bekend. Er waren dus voldoende zwaarwegende
redenen om een overeenkomst, zo die er was, te beëindigen. Dit was dus ook aan Van Asbeck
bekend en daarop had de vennootschap zich kunnen voorbereiden. Van Asbeck heeft ook niet
met de aanbesteding meegedaan. De rechter vindt dat Van Asbeck de beargumenteerde minimale
opzegtermijn van drie jaar om zich te kunnen voorbereiden op verandering van opdrachtgever, dus
‘min of meer’ heeft gehad.

Inbreuk op auteursrecht en persoonlijkheidsrechten hebben Van Asbeck en De Koning niet
aangetoond. Het is daarbij zeer de vraag of er op restauratiewerkzaamheden wel auteursrecht rust.
Dit zal dan per restauratie moeten worden bekeken. Daarvan heeft Van Asbeck niets laten zien. Of
er sprake kan zijn van persoonlijkheidsrechten is de vraag, omdat Baron van Asbeck is overleden.
En hij heeft de meeste werkzaamheden verricht. Maar los daarvan is onduidelijk of het nieuwe
Masterplan wel te beschouwen is als een verminking of aantasting van het persoonlijkheidsrecht.
Ook dit is niet aangetoond door Van Asbeck en De Koning.

KAAN en Van Hoogevest kunnen hun werkzaamheden voortzetten. Tegen de uitspraak is geen
hoger beroep ingesteld.

RECHT VOLGENS RUBY

46ArchitectuurNL Tekst Ruby Nefkens, advocaat intellectueel eigendom, ICT, design, architectuur, kunst, media, privacy

46_rubynefkens.indd 46 09-10-17 16:48

Gerelateerd