ArchitectuurNL 05 2018 – pag. 35

ArchitectuurNL 05 2018 – pag. 35

Door: | 29-04-2021

We zitten aan de voet van de 15e-eeuwse Grote Kerk in Breda. In
het lichtplan dat haar lichtontwerpbureau Het Lux Lab voor in totaal
30 monumentale gebouwen in de stad ontwierp, wordt deze kerk
omschreven als een ‘grand old lady’. De kruisbasiliek is binnen Nederland
het meest gave en elegante voorbeeld van de zogeheten Brabantse
gotiek. Deze kerk is het belangrijkste monument van Breda, vertelt Ellen
de Vries. Tot twee jaar terug werd de kerk ’s avonds verlicht met een
aantal enorme felle gele spots, die bevestigd waren aan de gebouwen
rondom de kerk. De Vries: ‘Het was vooral veel. Dan wordt zo’n kerk als
één ding, in z’n totaal, zichtbaar. Er was geen kop of staart. Er ging erg
veel licht de lucht in. Dat is niet wat je wilt.’

Lichtaccenten
Inmiddels is de verlichting van de toren en de balustrades aangepast aan
het voorstel van Het Lux Lab, de rest van de kerk volgt naar verwachting
later dit jaar. ‘Ik heb natuurlijk gekeken naar de historie van deze kerk,
de Brabantse gotiek. Het licht voegt nu iets toe: je ziet de verschillende
onderdelen waar de toren uit bestaat, het is niet meer één groot geheel.
Je ziet meer decoraties, de opengewerkte ajourrand, dat het dak van
groen koper is, hoe de toren er van binnen uitziet, de rood-witte luiken.
Door de verlichting laten we de accenten van de bouwmeesters beter
naar voren komen.’

Dienstbaar
Om goed te kunnen zien, is soms niet zo veel kunstlicht nodig, zegt De
Vries. ‘Het gaat erom: hoe werken je hersenen? Die vullen veel in. Daar
maak ik gebruik van. Je kunt met weinig kunstlicht, heel veel voor elkaar
krijgen. Ik wil met minder energie, meer eŠect. Het gaat bij kunstlicht om
psychologische, economische en ecologische eŠecten. Daar kijk ik naar:
verlichting zo e¶ciënt mogelijk aanbrengen en zo min mogelijk (milieu)
schade veroorzaken.’
Less is more dus? ‘Als ik uit m’n dak wil gaan, dan doe ik wel met een
lichtfestival mee. Licht moet dienstbaar zijn, want er gebeurt al zoveel in
de openbare ruimte. Je moet het licht niet loszingen van al die andere
verhalen, dan krijg je een kakafonie, dat helpt niet.’

Icoon
De Grote of Onze Lieve Vrouw kerk, zoals het monument ook heet, is
hét icoon van Breda, zoals de EiŠeltoren dat is van Parijs en het Opera
house van Sydney. De Vries: ‘Bij al die iconen zie je dat ze nét even
iets meer doen met de verlichting. Dat doen we hier nu ook. Het hele
jaar door, maar soms nog even iets extra’s. Deze kerk is weliswaar een
‘grand old lady’, maar een paar dagen per jaar, trekt die oude dame iets
feestelijks aan. Op Koningsdag staat ze in het oranje en rood, wit, blauw.
Tijdens carnaval trekt ze bij wijze van spreken een boerenkiel aan en zet
ze een mutsje op, en tijdens Oud en Nieuw draagt ze glitterende strass-
oorbellen: dan viert ze een feestje.’

In het goud
Enige tijd geleden werd het centrum van Breda verkozen tot ‘mooiste
binnenstad van Nederland’. De Vries: ‘Toen heeft ze ’s avonds in het goud
gestaan.’ Dat levert natuurlijk veel aandacht op: op Instagram, op de site
van de gemeente, zulke foto’s zijn ideaal materiaal voor citymarketing.
Het moet geen kermis worden, benadrukt De Vries: ‘maar Breda is trots
op deze kerk en dat gevoel versterk ik met de verlichting. Ik vind het
mooi om meer betrokkenheid te genereren.’ Dat werkt, hoort ze. ‘Je kunt
er lacherig over doen dat de kerk op Koningsdag in het oranje staat,
maar jongeren noemen dat ‘supergaaf’. Door een relatie te leggen tussen
een bijzonder moment en de verlichting laat je zien dat zo’n monument
deel uitmaakt van een hedendaags gevoel, dat ’ie bij deze tijd en bij de
bewoners van nu hoort.’

Licht
als
bouw stof
ver sterkt
de stad

2 3

1. Toren van de 15e-eeuwse Grote Kerk in Breda, verlicht naar ontwerp van
lichtontwerpbureau Het Lux Lab van Ellen de Vries. Bepaalde accenten
worden uitgelicht in diverse tinten en felheid. 2. Tot twee jaar terug werd
de Grote Kerk ’s avonds verlicht met een aantal enorme felle gele spots,
die bevestigd waren aan de gebouwen rondom de kerk. De Vries: ‘Het
was vooral veel. Dan wordt zo’n kerk als één ding, in z’n totaal, zichtbaar.’
3. Inmiddels is de verlichting van de toren en de balustrades aangepast
aan het voorstel van Het Lux Lab, typisch gotische accenten, zoals de
ajourranden, worden uitgelicht.

35 ArchitectuurNL

LICHT

34-35-36-37_licht.indd 35 12-10-18 09:14

Gerelateerd