ArchitectuurNL 05 2018 – pag. 36

ArchitectuurNL 05 2018 – pag. 36

Door: | 29-04-2021

Niet serieus genomen
Ellen de Vries heeft inmiddels 15 jaar een eigen bedrijf als lichtontwerper
en werk in overvloed. Maar haar vak wordt nog steeds niet echt
serieus genomen Als architecten en stedenbouwkundigen al een
lichtontwerper inschakelen, dan gebeurt dat vaak pas aan het eind van
een ontwerpproces. ‘Maar als lichtontwerper wil je graag mee weven, het
licht moet niet losgezongen zijn van het ontwerp.’ Bovendien zijn we in
Nederland nogal van soberheid, duurzaamheid en doelmatigheid: ‘Het
zuinige komt vaak om de hoek. En als lichtontwerpers zitten we al aan de
achterkant, in die fase is de zuinigheid vaak nog sterker.’
‘Niemand bedenkt het om studenten te vragen om het nieuwe Ministerie
van Binnenlandse Zaken of een ziekenhuis te laten ontwerpen. Zo van:
laten we eens proberen of ze daar leuke ideeën voor hebben. Maar met
licht gebeurt dat wel: er zijn zoveel challenges voor studenten industrieel
vormgeven: doe eens wat leuks met licht, bedenk eens iets creatiefs. Dan
wordt er vooral naar het object gekeken en het wordt beoordeeld alsof
het straatmeubilair is. Maar je moet iets ontwerpen dat goed licht geeft.’

Intrinsieke kwaliteit
En wat is dat dan, goed licht? ‘Ik ben bezig met de intrinsieke kwaliteit
van licht. Ik wil de kwaliteit van een ruimte bij daglicht, vertalen naar een
oplossing voor ’s nachts. Licht ’s avonds wordt te vaak op mathematische
wijze toegepast: hoeveel licht is er nodig op maaiveld? Daar zijn
richtlijnen voor en daar houdt men zich dan aan voor de oplossing. Dat
is net zoiets als het bouwbesluit vertalen naar een huis: daar wil jij niet
wonen. Een ruimte neem je natuurlijk niet alleen op maaiveld-niveau
waar.’
Naast de verlichting van de 30 monumenten, werkt ze voor Breda
ook aan een nieuw lichtconcept voor de markt. Daar staat nu een
rijtje wanstaltige grove en grote armaturen (de kunstgebitten, in de
volksmond), die meer op hun plek zouden zijn in een stadion dan in
deze historische binnenstad. De markt wordt omzoomd door prachtige
panden, maar die zijn soms wel, soms helemaal niet, en soms afzichtelijk
(met neongroene schijnwerpers) verlicht. Ellen de Vries: ‘Je kunt met licht
verhullen en onthullen. Nu verlicht zo’n spot soms één meter, en daarna
is de gevel helemaal donker. De vorm van de markt als geheel neem je
nu helemaal niet waar. Ik wil graag dat de historie van het plein leesbaar
wordt, dat je de prachtige kroonlijsten kunt zien en de afzonderlijke

gevels, maar de gebouwen samen ook als wanden ervaart. Dan zorg je
voor omsluiting, dat geeft sfeer, dan zie je dat het een markt is. Ik houd
ervan als je verschillende lagen kunt zien en begrijpen. Je kunt de sfeer
van deze plek met licht versterken en begrijpelijk maken.’

Identiteit
Afgezien van de techniek gaat het erom dat een goed lichtontwerp met
drie dringen matcht, zegt De Vries. Met identiteit, perspectief en activiteit:
‘In een split second doet dat allemaal wat.’ Ondanks het feit dat ze vindt
dat haar professie soms met wat dedain wordt bekeken, constateert
ze wél dat licht een enorme hype aan het worden is. ‘Dat zie je aan die
lichtkunstfestivals. Je hebt voor licht natuurlijk een canvas nodig, en dat
is de stad voor die festivals, ze laten soms onbekende plekken heel mooi
zien. Dat vind ik gaaf.’

www.hetluxlab.nl

4. Willemstraat in Breda: met licht kun je op verschillende plekken op
verschillende momenten van de avond en nacht diverse sferen creëren.
Het licht kan ook meeademen met de activiteit in de straat, dit heeft een
positieve invloed op de mens, terwijl je tegelijkertijd energie kunt besparen,
op basis van behoefte. 5. Willemstraat in Breda richting Nassaumonument
tijdens feestelijke opening. 6. ‘Don’t break the sound barrier’, tijdens het
GLOW lichtkunstfestival in Eindhoven reageert deze installatie met een
interactieve led-grid op geluiden onder zich. Gedurende de rest van het
jaar kun je met de luifel uiteenlopende sferen creëren, om mensen aan te
trekken, te stimuleren of juist gerust te stellen • Foto Bart van Overbeeke.
7. Nieuwe Markt Roosendaal • Foto Timo Reisiger.

4 5

36ArchitectuurNL Tekst Anka van Voorthuijsen

34-35-36-37_licht.indd 36 12-10-18 09:14

Gerelateerd