ArchitectuurNL 06 2016 – pag. 55

ArchitectuurNL 06 2016 – pag. 55

Door: | 29-04-2021

125 mm

625 mmneutrale voorkomen elke uitdaging aangaan
betreff ende het totale beeld van het historische
gebouw. En nog belangrijker, glas als materiaal
voldoet aan de hoofdprincipes en richtlijnen
zoals die zijn aanbevolen door het Charter van
Venetië (Internationaal Handvest voor Behoud
en Restauratie van Monumenten en Stads- en
Dorpsgezichten, Venetië, 1964). Het heeft een
moderne uitstraling en onderscheidt zich
van het bestaande materiaal. Glas is eerder
subtractief dan additief en leidt daardoor tot
een discrete interventie. Bovendien hebben
nieuwe technologische ontwikkelingen ervoor
gezorgd dat er genoeg kennis is om glas
constructief toe te passen. Hierdoor kunnen
secundaire constructieve elementen tot
een minimum worden beperkt. Daarbij biedt
glas ook bescherming tegen de natuurlijke
elementen. Kortom: redenen te over om glas als
alternatief restauratiemateriaal te beschouwen.

Case study
De case study betreft een oude half ingestorte
toren in Griekenland die in eerste instantie
grondig is geanalyseerd om zo vast te kunnen
stellen wat de mogelijkheden zijn om glas te
gebruiken als primair restauratiemateriaal. Een
eerste analyse laat zien dat de aanraking met
zeezout de hoofdreden is voor het verval van
het gebouw. Het zout penetreert de poreuze
baksteen en kristalliseert. Dat kan in combinatie
met een hoge luchtvochtigheid en een lage
temperatuur leiden tot interne spanningen en
barsten in het kalksteen. Een consequente
vermindering van het dragende vermogen van
zowel de steen als het cement is het gevolg.

De methode die voor dit restauratieproject
wordt voorgesteld is het invullen van de
ontbrekende stukken muur aan de zuidoost
façade met gegoten glazen bakstenen.
Zodoende werkt de krachtsafdracht van de
gehele gevel weer optimaal, met respect voor
de aanwezige bakstenen constructietechnieken
en de esthetiek van het originele gebouw. Het
weer verbinden van de ingestorte gedeeltes
geeft het gebouw meer weerstand tegen
eventuele aardbevingen, terwijl het glas het
kwetsbare lagere deel van de muur tegen
de invloeden van de natuurlijke elementen
beschermt.

Structuur
Omdat glas veel stijver is dan kalksteen, is
er veel minder materiaal nodig om een even
veilige constructie te kunnen garanderen. De
glazen variant weegt slechts een kwart van
het kalkstenen origineel. Dit betekent dat de
interventie het fragiele monument niet te veel
zal belasten, maar sterk genoeg is om de muur
structureel goed te laten functioneren. Om de
krachtsoverdracht tussen het nieuwe en het
oude gedeelte evenredig te verdelen, zijn er
glazen bakstenen van verschillende diktes
beschikbaar. Daar waar het glazen gedeelte het
originele bouwwerk nadert worden de glazen
bakstenen dikker, zodat de doorsnede groter is
en de spanningen in het materiaal kleiner.

Droog metselwerk
Elke interventie moet omkeerbaar zijn, daarom
heb ik gekozen voor een ‘droge connectie’
tussen de glazen bakstenen. De eigenschap

dat glas erg bros en dus breekbaar is, maakt
dat het zich niet leent voor direct contact
tussen de glazen stenen, aangezien zeer kleine
oneff enheden aan het oppervlak van het glas
snel kunnen leiden tot grotere breuken. In
plaats van een lijmlaag of een mechanische
connectie, is er een transparante plastic
tussenlaag ontworpen, die zowel maximale
transparantie als demontage verzekert. De
stabiliteit van de gehele glazen façade wordt
uiteindelijk verzorgd door een ‘interlock’
vorm die opgenomen is in het ontwerp van
de baksteen. Het voorbeeld van dit systeem
kan worden gevonden in de wereldberoemde
LEGO® stenen, die zorgen voor het beperken
van de mogelijkheid van het onderling
verschuiven van de stenen. De voordelen van
dit ontwerp zijn de symmetrische vorm, een
evenredige verdeling van de massa en een
beperking van het bewegen in alle dimensies.

Connecties en details
Een van de meest uitdagende aspecten tijdens
dit project is de connectie tussen de glazen
bakstenen en het bestaande monument.
In dit ontwerp wordt er gebruik gemaakt
van gestapeld fl oatglas als tussenlaag.
Technologieën omtrent 3D scannen kunnen
ons tegenwoordig een exacte afdruk bezorgen
van het monument op zeer gedetailleerd
niveau en het dunne fl oatglas kan gemakkelijk
worden aangepast aan het oneven, ruige
oppervlak. Een zachte rubberen laag tussen
het fl oatglas en het steen van het monument
vormt een fl exibele connectie die kleine
vervormingen kan opvangen, zoals thermische

3 42

55 ArchitectuurNL

MASTER AMONG MASTERS

54-55-56-57_master.indd 55 29-11-16 17:02

Gerelateerd