ArchitectuurNL 06 2017 – pag. 15

ArchitectuurNL 06 2017 – pag. 15

Door: | 29-04-2021

Haarlem Shuffle
Langs de Schalkwijkerstraat stroomt het Spaarne de binnenstad van Haarlem binnen.

Aan de kade tussen de Rustenburgerbrug en de Langebrug drijft sinds enige tijd een

opmerkelijk bouwwerk: woonark Haarlem Shuffle. Het ontwerp is van Joeri van Ommeren

van VanOmmeren-architecten. Zelf noemt hij de ark een spel tussen de beleving van de

dynamiek rond het Spaarne, de relatie met de binnenstad en de lichte woonruimten.

Wat de passant direct opvalt, is het gesloten
aanzien aan de straatkant. Nergens een
deur, althans dat lijkt zo. Wie beter kijkt, ziet
dat in de horizontale lattenstructuur van de
gevel de deuren kunstig verborgen zijn. Als
opdrachtgever Lex Schelvis naar binnen
wil, ontsluit hij de voordeur met een zelfde
soort afstandsbediening als waarmee je
autoportieren ontsluit. Aan de kant van het
water is de woonark een en al openheid. De
grote raampartijen in de gevel bieden een
onbelemmerd uitzicht over het Spaarne.

Zilvergrijs
De gevelbekleding bestaat uit Padoek. Dat is
een West-Afrikaans product dat hoort tot de
duurzaamste soorten hardhout ter wereld. Het
materiaal veroudert naar een prachtig zilvergrijs
en kent nauwelijks werking. Bijzonder is dat
Padoek vers gezaagd koraalrood is; de Fransen
noemen het materiaal ook wel corial. Binnen
een paar dagen na verwerking begint het hout
te verkleuren. De uiteindelijke vergrijzing duurt
ongeveer een jaar. Het is een vettige houtsoort,
regen en vocht hebben er geen greep op. Het
materiaal is dan ook volkomen onderhoudsvrij.
De gevels van de woonark zijn uitgevoerd
als een geventileerd Free Willy blokprofiel
waarmee een mooi diepte-effect wordt
verkregen. Met de keuze voor het horizontale
lijnenspel in de gevel wil de architect refereren
aan de schaduwwerking van een gemetselde
bakstenen gevel met voegen. De houten
kozijnen van het onderdekse en bovendekse
deel van de ark zijn uitgelijnd met het
blokprofiel. Het lijnenspel wordt dus nergens
onderbroken. Zelf zegt de architect dat de sterk
geprofileerde gevel de ark een ritme en textuur
geeft die van grote afstand waarneembaar

is. Wat in elk geval in het oog springt, is hoe
zorgvuldig het blokprofiel is aangebracht. Hier
is een timmerman aan de gang geweest die zijn
vak verstaat.

Geen gasaansluiting
Ook duurzaamheid telde. Alle ramen rondom
zijn uitgevoerd in dubbel glas in de zwaarste
uitvoering, de isolatie is maximaal, er is
vloerverwarming en -koeling toegepast en de
open haard is voorzien van een watermantel
die het douchewater of de vloerverwarming
kan voorverwarmen. Daarnaast is er geen
gasaansluiting aan boord en zijn op het
dak vijftig zonnepanelen (Solar Frontier)
aangebracht. Deze panelen – bij elkaar 60 m2 –
mogen vrijwel horizontaal gemonteerd worden
en hebben toch een goede opbrengst. Dat was
een uitgesproken wens van de opdrachtgever.
De panelen mochten het strakke aanzien van
de ark niet verstoren. De panelen wekken meer
dan genoeg elektriciteit op voor verwarming,
koeling en huishoudelijk gebruik.

Monumentaal
Opdrachtgever Lex Schelvis woonde zijn
leven lang in verschillende huizen met uitzicht
op het Spaarne. Monumentale panden met
hoge plafonds, licht en ruimte waren dat. Hij
twijfelde dan ook of een ark die woonervaring
kon evenaren. Op een gegeven moment kocht
Schelvis een oude stalen boot die lag in een
bocht aan het Spaarne om in elk geval een
ligplaats te hebben.
Maar een schip is geen ark en zeker geen
monumentale villa. Hij wilde licht en ruimte en
had al wat zitten schetsen toen hij Joeri van
Ommeren tegen het lijf liep. Ze kennen elkaar
uit het Haarlemse kroeg- en muziekleven en

raakten over het ontwerpen van een woonark
aan de praat. En met succes. Krap drie weken
na het eerste gesprek had Joeri van Ommeren
het voorlopige schetsontwerp klaar. Voor hem
toch wel een uitdaging. Niet eerder ontwierp hij
een woonboot, maar dat bleek geen probleem.
Het enige verschil met bouwen op land, is
volgens hem dat je geen heipalen, maar een
betonnen bak als fundament gebruikt.
Bij elk voortgangsgesprek over de ark kwam
de plafondhoogte ter sprake: 2,6 meter
in de slaap- en leefruimtes vond Schelvis
acceptabel. Bovendien, zo verzekerde
architect Van Ommeren hem, zou er een groot
ruimtelijk effect ontstaan doordat de vide aan
de waterzijde de ruimte onder en boven de
waterlijn verbindt wat een hoogte van ruim
vijf meter oplevert met vrij uitzicht op de rivier.
Schelvis wilde ononderbroken zichtlijnen en
een zwevende luifel in de hoek. Aan deze
wensen is invulling gegeven door stalen
frames toe te passen. Subtiel detail is de as in
het ontwerp die loopt van een klein raampje
aan de kopse kant van de slaapkamer naar
een zelfde raampje aan de kopse kan van het
woongedeelte.

Villamaten
Het woonprogramma van de Haarlem Shuffle
bedraagt krap 110 vierkante meter. Op die
oppervlakte woont, werkt, baddert, musiceert
en kookt Lex Schelvis. Niet bepaald de
villamaten die hij van zijn vorige woningen
gewend was. Het terras in de hoek van de ark
is slechts 2,5 bij 4 meter. Om toch comfortabel
buiten te kunnen zitten is een drijvend terras
langs de ark afgemeerd.

15 ArchitectuurNLTekst Peter de Winter Fotografie Eva Bloem

Woonbootarchitectuur

14-15_harlemshuffle.indd 15 28-11-17 10:00

Gerelateerd