ArchitectuurNL 06 2017 – pag. 18

ArchitectuurNL 06 2017 – pag. 18

Door: | 29-04-2021

alleen zien dat zij het milieu een warm hart toedraagt, maar ook dat zij daarbij voorop loopt. ‘Het is
de volgende stap’, zegt Hammink. ‘Duurzaam bouwen was met name gericht op energie besparen
en CO2-uitstoot beperken. Bij circulariteit gaat het ook om de omgang met steeds schaarsere
grondstoffen, waarbij hergebruik tot een nieuw verdienmodel leidt. Vooral dat laatste interesseert
ABN AMRO.’ Nu beschouwen we afvalmaterialen meestal als last – denk aan asbest – en kost
slopen geld. In het circulaire scenario wordt afval benaderd als grondstof voor nieuwe producten
en gebouwen, waardoor de waarde van vastgoed stabieler blijft of zelfs stijgt. ‘De bank denkt dat
de circulaire economie kan werken, en wil hiermee laten zien hoe dat proces en zo’n architectuur
er uit kan zien.’
Voor Hammink was het een nieuwe manier van ontwerpen. ‘Het is rauwer, directer’, wijst hij op de
betonnen wanden en vloer in het souterrain. ‘De vraag of je een materiaal echt nodig hebt, leidt
tot veel minder afwerking. Daar waar ik aftimmerlatjes voorstelde, zei mijn opdrachtgever: nee, niet
nodig. Het leidingwerk mochten best in het zicht, al hebben we ze wel gegroepeerd, in een aantal
zones in het plafond.’ Bij de opbouwleidingen voor de elektra moest hij even slikken: ‘Normaal
zouden we dat in de wand wegwerken. Maar nu ik het zie, denk ik: het is prima zo.’

Materialen oogsten
Een ander dilemma: waar haal je gebruikte materialen vandaan? De bouw is vooralsnog
georganiseerd rondom nieuwe producten, en zelf alles tweedehands bij elkaar sprokkelen is
niet hoe ABN AMRO een duurzame toekomst voor zich ziet. Gelukkig was daar het bedrijf New
Horizon, dat materialen ‘oogst’ uit gesloopte gebouwen. Zij leverden onder meer de parketvloer,
gemaakt van rest- en kozijnhout en oude puien uit een kantoorgebouw, die gebruikt zijn voor de
scheidingswanden van de vergaderruimtes. De liften worden geleased, net als het meubilair.
De draagconstructie is uiteindelijk wel van nieuw (lariks)hout gemaakt, dat lokaal gekapt is.
‘Een hernieuwbaar materiaal’, legt Hammink uit, ‘en perfect herbruikbaar, doordat de balken en
kolommen zo in elkaar gezet zijn dat er bijna geen schroefgaten ontstaan.’ De blokjes hout die
overbleven van het zagen, zijn verwerkt in een spectaculaire – eveneens demontabele – trap,
ontworpen en (met robots) geproduceerd door Studio RAP. Alle materialen, componenten en
onderdelen waaruit het gebouw bestaat, zijn vastgelegd in een zogenoemd gebouwenpaspoort,
dat het proces van urban mining in de toekomst – Hammink schat dat het gebouw er minstens
dertig jaar zal staan – moet vergemakkelijken. Klinkt prachtig, maar werkt het ook? ‘De bedoeling
is dat het een levend document wordt’, legt de architect uit. ‘De afdeling beheer en onderhoud
zal in een 3D-model wijzigingen bijhouden, zoals dat ook gebeurt bij tekeningen van gebouwen.’
Hammink verwacht dat tegen de tijd dat het gebouw afgebroken wordt, de markt voor geoogste
materialen flink gegroeid zal zijn, en de gebouwelementen daarop aangeboden zullen worden.
Al is uiteindelijk niet alles verkoopbaar. ‘Voor de kelder moesten we wel werken met in het werk
gestort beton. Maar met de meeste onderdelen, zoals de gevels, de houten draagconstructie en
installaties, moet het gaan lukken.’

DE uitstraling van
CirCl kwam op DE
twEEDE plaats, op DE
EErstE plaats stonD
CirCularitEit. HoE
kun jE wErkEn mEt
gEbruiktE matErialEn?

5. Doorzicht vanaf de begane grond naar het
Gustav Mahlerplein en naar de kelderverdieping.
6. Grote geryclede glasgevels bieden bij
avond een levendig beeld. 7. In het souterrain
is een vergadercentrum rond een brede
binnenstraat. Oude kantoorpuien zijn gebruikt
als scheidingswanden. 8. Vanaf de Gustav
Mahlerlaan loopt een brede luie trap naar het
dakterras.

5

6

18ArchitectuurNL

16-17-18-19-20-21_circulairepaviljoens.indd 18 28-11-17 11:04

Gerelateerd