ArchitectuurNL 06 2017 – pag. 44

ArchitectuurNL 06 2017 – pag. 44

Door: | 29-04-2021

‘Architectuur is in essentie een materiële discipline. Hoe een gebouw
wordt ervaren, wordt in grote mate bepaald door de materialen die zijn
gebruikt. Niet alleen esthetisch of hoe een gebouw aanvoelt, intiem
door zachte materialen of juist hard en modern door glas en beton.
Maar ook het leefklimaat wordt erdoor beïnvloed. Een gebouw van
natuurlijke materialen reguleert luchtvochtigheid en temperatuur’, zegt
architect Niels Groeneveld (1985), die met Raoul Vleugels (1985) het
Eindhovense bureau Werkstatt vormt. Het architectenduo heeft een heeft
een uitgesproken visie over duurzaamheid. Natuurlijke materialen spelen
daarin een dominante rol.
‘Duurzaamheid draait in de Nederlandse bouw vooral om
energiebesparing en -opwekking, door middel van installatietechniek
en synthetische isolatiematerialen’, zegt Groeneveld. ‘Maar gebouwen
worden daar op een paradoxale manier niet persé duurzamer van. Met
de strenger wordende isolatie-eisen worden ze steeds vaker dampdicht
verpakt met synthetische materialen. Gebouwen ademen daardoor niet
meer, waardoor het leefklimaat verslechtert.’
Werkstatt bouwt met traditionele ecomaterialen als leem en hout maar
experimenteert ook met duurzame materiaalinnovaties zoals kalkhennep
en massiefhoutbouw. Groeneveld: ‘Dat zouden we vaker willen doen,
experimenteren met nieuwe materialen die onze architectuur verrijken.
Wat onze Vlaamse collega’s De Vylder Vinck Taillieu doen met de
snelbouwbaksteen, die laten die gewoon zien in het interieur. Een
gebouw biedt daardoor zo’n rijke ervaring.’

Off-the-grid
De mission statement van Werkstatt is feitelijk het recent opgeleverde
Oerhuis, het woonhuis van Vleugels waarin het duo alle kennis op gebied
van natuurlijk bouwen heeft gestopt. Het huis zelf is klassiek, met een

puntdak zelfs. De innovatie zit in de materialiteit. ‘Het is opgebouwd uit
een houten skelet en muren van leem. De installaties zijn minimaal. De
onbewerkte houten gevel zal op een hoogwaardige manier verouderen.’
Daarnaast moet het Oerhuis ook een bewijs zijn dat bouwen met
natuurlijke materialen voor iedereen bereikbaar is. ‘Het is een stijlvol en
comfortabel startershuis voor een concurrerende prijs.’
Werkstatt had voor dit Oerhuis al ervaring opgedaan met het Hennephuis,
een off-the-grid woonhuis van kalkhennep voor een echtpaar in Oudega.
‘Hennep is een ademend materiaal, feitelijk bestaan de massieve muren
van het huis uit een 40 centimeter ademende isolatielaag.’ Het probleem
was alleen dat er in Nederland nauwelijks knowhow is in bouwen met
hennep. ‘We moesten vakmensen uit Italië laten overkomen. Uiteindelijk
kan de Friese aannemer nu ook bouwen met hennep, wat een prachtige
kennisoverdracht is.’

Charcoal house
Daarop volgde een woonhuis waarbij Werkstatt de opdrachtgever
moest overtuigen van de voordelen van een ademende gevel van
hout. Dat lukte door een onderhoudsvrije houten gevelafwerking te
ontwerpen. ‘De gevel van Nederlands larikshout hebben we volgens
een Japanse techniek zwart geschroeid, waardoor zich een dichte huid
op het hout vormt waar mos en schimmels geen vat op krijgen. Het hout
krijgt bovendien een schitterend zwartgrijs patina, dat verandert met
de lichtval.’ Het huis valt hierdoor flink op in de keurige Rotterdamse
nieuwbouwwijk Nesselande.

Peter Zumthor
Het is de liefde voor pure materialen die het duo bij elkaar bracht. Voor
Groeneveld zijn natuurlijke materialen in de eerste plaats een manier om

44ArchitectuurNL

1 2

42-43-44-45-46-47_platformwerkstatt.indd 44 28-11-17 11:39

Gerelateerd