ArchitectuurNL 06 2017 – pag. 45

ArchitectuurNL 06 2017 – pag. 45

Door: | 29-04-2021

duurzamere architectuur te verwezenlijken. ‘Architectuur staat aan het
begin van een keten die verantwoordelijk is voor grofweg de helft van
het energieverbruik en de CO2-uitstoot. Daarmee kun je als architect een
belangrijke stempel drukken op de toekomst.’ Bij Vleugels kwam de focus
op de materiële kwaliteiten van architectuur pas later tijdens zijn stage
bij Peter Zumthor en daaropvolgend bij een restauratieatelier. ‘Echt heel
stompzinnig, maar daar ondervond ik pas echt dat een plank gewoon
een stuk boom is. Of hoeveel moeite het kost om gips te maken. Er wordt
al zoveel nagedacht en gepraat over architectuur, laten we vooral niet
vergeten om het te voelen. Dat het aangenaam aanvoelt en er fijn uitziet
en vooral ook dat je er prettig in kunt wonen of werken.’

Fysiek ontwerpen
Het doen van materiaalproeven en het maken van realistische
schaalmodellen zijn voor Groeneveld en Vleugels een onmisbaar aspect
van het ontwerpproces. Werkstatt (werkplaats in het Duits) deelt een
Eindhovense werkplaats met productontwerper Max Lipsey, bekend
van stalen tafels en stoere stoelen van leer. ‘Materiaal is voor ons een
ontwerptool. Om goed te kunnen bouwen moet je materialen begrijpen.
Weten hoe leem reageert op vocht en wat de optimale houtverbinding
is voor een dakconstructie. En soms is het gewoon goed om een
ontwerpidee op te pakken en even ergens anders te zetten om te kijken
hoe het er dan uitziet. Dat fysieke aspect geeft plezier in het ontwerpen.’

Wars van trends
Het streven naar duurzaamheid beperkt zich niet tot een natuurlijke
materiaalkeuze. Tropisch hardhout wordt zo veel mogelijk vermeden.
Soms zijn er ook praktische bezwaren. ‘Bamboe is een prachtig
duurzaam materiaal maar het ontbreekt ons nog eenvoudig aan de

kennis om ermee te bouwen. Bovendien heeft het geen traditie hier.
Die lokale context is belangrijk.’ Dan werken ze liever met de vergeten
grondstof hennep. ‘Alleen de blaadjes worden gebruikt voor textiel- en
papierproductie. De steel is restmateriaal, dat we gebruiken in de bouw.
Hennep is ook geschikt als tussengewas om grond vruchtbaar te houden.
Kortom, het past in een bestaand systeem, in tegenstelling tot bamboe.’
Al is Werkstatt ook in het gebruik van lokale materialen allesbehalve
dogmatisch. ‘Laten we streekarchitectuur nou ook weer niet
romantiseren. Voor je het weet worden er in Amsterdam alleen smalle
grachtengeveltjes gebouwd en in Brabant alleen langgevelboerderijen.
Dan wordt Nederland één groot openluchtmuseum.’ Werkstatt
pretendeert met het gebruik van ecomaterialen wars te zijn van trends.
Maar het sluit naadloos aan bij slowfood, de opmars van eerlijk katoen
en hennep in de mode-industrie en gerecyclede meubels. Vleugels, vol
afschuw: ‘Weet je wat een rare trend is? Tiny houses! Dan staan er straks
op allemaal afgelegen stukjes natuur van die… houten caravans. Dat

1 en 2. Kalkhennephuis, Oudega. De hoofdconstructie bestaat uit eiken
spanten, de buitenwanden zijn structureel opgetrokken in houtskeletbouw
en vervolgens ingestort in hennepkalk. Dit levert een homogene, isolerende
wandopbouw op welke aan de binnenzijde is gestuct met kalk. Deze
massiefbouwmethode heeft een positieve CO2-voetafdruk en levert met
zijn ademende eigenschappen een gezond en aangenaam binnenklimaat.
3. Oerhuis, Leende. Deze bescheiden starterswoning, door Werkstatt zelf
gebouwd met een klein budget, is een showcase voor een bouwmethodiek
die gebaseerd is op duurzaam gebruik van natuurlijke materialen. Het huis
staat los van de grond op een houten tafel, liggend op een demontabele
fundering. De larikshouten gevel zal op natuurlijke wijze vergrijzen.

45 ArchitectuurNL

3

42-43-44-45-46-47_platformwerkstatt.indd 45 28-11-17 11:39

Gerelateerd