ArchitectuurNL 06 2018 – pag. 25

ArchitectuurNL 06 2018 – pag. 25

Door: | 29-04-2021

buitengewoon complex ontwerp. Op de traditionele productiewijze
– of bij seriële massaproductie – is zo’n vorm nauwelijks te maken,
maar in elk geval onbetaalbaar. De ontwikkelingen op het gebied van
digitaal gestuurde fabricage met robotarmen geven ons handvaten
om complexen structuren te ontwerpen en fabriceren. Zo zijn de
dubbel gekromde koepels van Skilledin Office samengesteld uit
driehoekige houten panelen die met vingerverbindingen aan elkaar
haken. De gigantische hoeveelheid instructies voor het robotgestuurde
fabricageproces zijn rechtstreeks vanuit ons digitale model gegenereerd.
Dat maakte complexe bewerkingen als het frezen van verlopende
schuine kanten van de driehoeken en het onder een hoek voorboren van
schroefgaten mogelijk.

Zijn er naast vormvrijheid en -optimalisatie nog meer
voordelen?
Zeker. Als je naar de vormen in de natuur en de biologie kijkt, dan zie je
dat materiaal bijzonder kostbaar en schaars is. De vorm krijg je er bij wijze
van spreken gratis bij. In de bouw gebeurt precies het tegenovergestelde.
Daar is materiaal relatief goedkoop, maar is de complexe vorm kostbaar.
Met de huidige technieken kunnen we in vormgeving nieuwe grenzen
opzoeken en op een duurzame wijze produceren met een minimale
materiaalverspilling. Een belangrijk gegeven in een sector die bij de
productie van gebouwen gigantische hoeveelheden materiaal gebruikt
en bouwafval produceert. Een dergelijke optimalisatie wordt zonder de
kracht van computational design en digitale productietechnieken niet
maximaal benut.

Hoe werken de algoritmes waarmee jullie ontwerpen?
Laten we voor het gemak bij het ontwerp van Skilledin Office blijven. De
vorm van de koepel is ontstaan door vormoptimalisatie. We tekenden
hiervoor niet de unieke onderdelen zelf, maar gebruikten een algoritme
gebaseerd op grafostatica die de vorm genereerde. Simpel gezegd is de
vorm afgeleid van het concept van de hangende kettinglijn. Wanneer je
die lijn omkeert, ontstaat een vorm die haar belasting ideaal afdraagt. Van
dit principe is een 3D vertaling gemaakt. Een dergelijk geoptimaliseerde
vorm kan je met een algoritme in een computer ontwerpen waardoor
een complexe structuur ontstaat die je met de hand niet had kunnen
realiseren. Wij hebben het talent in huis om dergelijke ontwerpen te
maken. Daarmee onderscheiden we ons van andere ontwerpbureaus. We
ontwerpen én produceren van meet af aan digitaal.

Wat gaat er dan beter door jullie ontwerpproces?
Voor mij als architect opent het een heel nieuw scala aan mogelijkheden.
Ontwerpoplossingen die tot voor kort niet mogelijk waren, kunnen wij wel
realiseren. Architectuuropgaves worden steeds complexer. Met behulp
van algoritmes kunnen we slimmer en efficiënter ontwerpen en hierop
een passend antwoord geven. Ook kunnen we door vormoptimalisatie
gebouwen veel duurzamer produceren. Zo konden we de overspanning
van de koepel van Skilledin Office realiseren met een minimum aan
materialen en materiaalverspilling zonder concessies te doen aan het
architectonisch ontwerp. Het ziet er fantastisch uit. Daarnaast zet onze
manier van werken procesinnovatie in gang. Waar de bouwsector zich nu
kenmerkt als een lineair proces dat allesbehalve efficiënt is, ontstaat er
door onze werkwijze een integrale digitale bouwketen met een directe
verbinding tussen het digitale en het materiële. Samen met de koplopers in
de bouw werken wij hard aan de realisatie van die efficiënte bouwketen.

RAP wil een hedendaagse digitale bouwmeester
zijn. Waarin zit het verschil met de oude generatie
ontwerpers?
De ‘oude’ generatie moet de brug tussen the digital and the material nog
over. Veel architecten gebruiken de computer als een digitale tekentafel.
Lekker handig en snel. Maar daardoor verandert er niets aan de rest
van de keten. Er is geen koppeling met het maakproces terwijl daar juist
de winst zit. Er wordt om ons heen best geïnnoveerd, dat kan ik niet
ontkennen, maar het gaat in de praktijk toch om minimale innovaties
binnen de huidige gang van zaken. Als je het ontwerpen met algoritmes
omarmt, dan open je voor jezelf de deur naar een compleet nieuwe
wereld aan mogelijkheden. Die knop moet om.

Hoe voorspelbaar zijn architectonische algoritmes?
Het gaat om een interessant spanningsveld tussen voorspelbaarheid
en onvoorspelbaarheid. Als ontwerper componeer en dirigeer
je het algoritme, in grote lijnen weet je wat er gebeurt, maar een
deel is onvoorspelbaar. Een mooi voorbeeld is ons parametrisch
interieurontwerp voor het circulaire paviljoen van ABN AMRO. De
opdrachtgever vroeg ons om binnen het concept van dit gebouw een
interieur te ontwerpen. Door de afvalstromen in kaart te brengen,
kwamen we op een gegeven moment uit bij de leverancier van de houten
draagconstructie die gemaakt is van gelamineerde liggers van vuren en
lariks. Tijdens de productie van die balken en kolommen ontstond veel
afval. Dat materiaal hebben we opgehaald bij de leverancier en was voor
ons het startpunt voor het ontwerp en de input voor de productierobot.
We hebben toen een parametrisch detail bedacht dat zowel een
ingetogen als een expressief karakter kan hebben. Dat detail hebben we
dus op voorhand ontworpen, maar vervolgens hebben wij de positie en
oriëntatie van de tienduizend latten waaruit het interieur bestaat aan het
algoritme overgelaten.

Maken algoritmes architecten niet overbodig?
Beslist niet! Wanneer je goed kijkt, zie je dat de wandelementen vlak zijn
ter plaatse van de handregel en expressief daar waar de afstand tot de
handrail groter is. Deze strategie hebben we ontworpen, maar de exacte
lengte en rotatie van iedere houten lat werd gegenereerd door het
algoritme. Dat kan ook niet anders, want zoveel complexiteit kan je als
architect niet bevatten. Je moet, of je nu algoritmes gebruikt of niet, nog
steeds een goede architect zijn om die ongekende mogelijkheden om te
zetten in een relevant ontwerp. Daar gaat het in essentie om.

Tot slot. Wie van de oude generatie wil je dat ik ga
interviewen en waarover moet ons gesprek gaan?
Ben van Berkel was en is nog altijd een grote inspiratiebron. Samen
met UNStudio hebben we al eens een fantastisch project gerealiseerd
(Gyroi). Het was een enorme eer om samen te werken, zeker omdat we
toen net begonnen. UNStudio is een bureau dat de kracht van digital
design op grote schaal realiseert. Wij streven ernaar om ook op dat
toneel te acteren, om architectuur te realiseren met computational design
en cutting edge robottechniek. Op deze wijze willen wij een antwoord
geven op de mondiale uitdagingen van vandaag en de toekomst! Ik ben
benieuwd naar zijn visie hierop en hoe hij hierin onderneemt.

25 ArchitectuurNL

22-23-24-25-26-27_interviewrap.indd 25 26-11-18 12:19

Gerelateerd