ArchitectuurNL 06 2018 – pag. 54

ArchitectuurNL 06 2018 – pag. 54

Door: | 29-04-2021

Bioklimatische
architectuur

Overal ter wereld worden tegenwoordig vergelijkbare

ontwerpmethoden en materialen gebruikt. Gebouwen zijn

daardoor vaak niet geschikt voor het lokale klimaat en de

leefomstandigheden ongezond. Bioklimatische architectuur

kan het wooncomfort verbeteren en vervuiling en kosten

verminderen. Aan de TU Delft studeerde Wioletta Sarara onlangs

af op een bioklimatisch ontworpen collectieve woningtypologie

op een circulaire kampong in Bandung, met als eindcijfer een 9.

Traditionele architectuur over de hele wereld
laat zien dat het klimaat een enorme impact
heeft op het ontwerpen van gebouwen.
Eeuwenlang zoeken ambachtslieden naar
oplossingen om het thermisch comfort van
hun woningen te verbeteren en maken hierbij
zoveel mogelijk gebruik van wat de omgeving
en het klimaat te bieden hebben. De resultaten
bewijzen dat klimaatbewust ontwerpen met
slimme maar eenvoudige technieken zeer
effectief kan zijn, met weinig impact op het
milieu.
Tegenwoordig is globalisering niet alleen
een voordeel voor de architectuur, maar ook
een probleem. Overal ter wereld worden
vergelijkbare ontwerpmethoden en materialen
gebruikt. Je kunt aan een gebouw vaak niet
zien in welke klimaatzone het is gebouwd
maar – wat belangrijker is – gebouwen zijn
meestal niet geschikt voor het lokale klimaat
en vereisen compensatie door middel van
technologische oplossingen. Of zoals Helena
Coch Roura van de Universitat Politècnica de
Catalunya het formuleert: ‘Onrealistisch geloof
in kunstmatige systemen leidt tot ontwerpen
die geen rekening houden met het klimaat en
leveren gebouwen op die zowel fysiologisch als
psychologisch onherbergzaam zijn.’

Ik heb mijn afstudeeronderzoek daarom
gericht op de verkenning van de bioklimatische
principes van inheemse architectuur, waaruit
het bioklimatisme in de loop van duizenden
jaren is ontstaan en geëvolueerd. Het lijdt
geen twijfel dat de meeste methoden uit
het verleden niet direct kunnen worden
toegepast bij hedendaagse architectuur,
omdat ze niet meer voldoen aan de huidige
normen van de architectuur. De bioklimatische
principes kunnen echter niet alleen als les en
inspiratiebron worden gebruikt, maar ook als
instrument om passieve ontwerpoplossingen
uit het verleden te integreren in de huidige
architectuur, om nieuwe eenvoudige lowtech
oplossingen voor gebouwen te ontwikkelen
en om de positieve relatie met het milieu te
herstellen.

Cigondewah bij Bandung, Java
Het probleem van het gebrek aan bioklimatisch
ontwerpen is vooral zichtbaar in niet
formeel geplande nederzettingen in hete
ontwikkelingslanden. Mensen bouwen hun
huizen zelf, met moderne bouwmaterialen van
lage kwaliteit en minimale kennis van techniek.
Tegelijkertijd kunnen ze zich geen mechanische
apparaten veroorloven om hun wooncomfort te

verbeteren, wat leidt tot mensonvriendelijke en
ongezonde ruimten.
Ik heb me gericht op niet formeel geplande
nederzettingen op West-Java in tropisch
Indonesië, in het bijzonder op Cigondewah
in de periferie van urbane cirkel rond
Bandung. De mensen leven daar niet alleen
in onveilige, slecht zelfgebouwde huizen van
afvalmaterialen, maar ze wonen ook illegaal
buiten het stedelijk weefsel met een gebrek
aan gecentraliseerde infrastructuur. De
belangrijkste problemen zijn daar geen schoon
water en een open rioleringssysteem.

Problemen aanpakken
In mijn afstudeerproject ‘Into the climate’ heb
ik besloten deze problemen aan te pakken
door de leefomstandigheden in drie stappen te
verbeteren:
1. Door gebouwen aan te passen aan en vorm
te geven naar het lokale klimaat.
2. Leven in symbiose met de natuur door de
kringloop van water en organisch materiaal te
sluiten en zelfvoorzienend te zijn in energie.
3. Door lowtech en tektonisch te ontwerpen
met natuurlijke materialen.
En met die drie stappen ga ik ‘into the climate’
van Cigondewah op drie verschillende niveaus.

54ArchitectuurNL Tekst en beeld Wioletta Sarara

54-55-56-57_master.indd 54 26-11-18 15:16

Gerelateerd