ArchitectuurNL 06 2018 – pag. 57

ArchitectuurNL 06 2018 – pag. 57

Door: | 29-04-2021

Met het oog op het stedelijk landschap, is het
ook noodzakelijk om de natuur te revitaliseren
en aan te pakken. De regenwaterkanalen
en de heuvels waarop de huizen zijn
gebouwd beschermen de bewoners tegen
overstromingen tijdens het regenseizoen.
Tegelijkertijd koelt het water en de omringende
vegetatie de lucht aanzienlijk af.

Stap 3: lowtech, tektonisch
ontwerp met natuurlijke materialen
Planten die op de aangelegde wetlands
worden geteeld, zuiveren niet alleen het water,
maar leveren ook bouwmaterialen voor de
gemeenschap. De meeste materialen kunnen
ter plaatse worden gevonden of kunnen
mensen krijgen tegen een aanzienlijk lagere
prijs door ruiling.
De hoofdconstructie zelf is gemaakt van
bamboe en uitgegraven aarde. De invulpanelen
zijn gemaakt van bamboe, uitgegraven
aarde, hergebruikt hout, gewoon riet voor
geluidsisolatie en jute als materiaal voor
openingen. De parallelle panelen hebben een
volledige vulling van twijgen en leem, terwijl
er voor de loodrechte panelen een grote
verscheidenheid aan vormen mogelijk is. Alle
panelen zijn doorlaatbaar, met geluidsisolatie
van riet en met ventilatieopeningen aan de
boven- en onderkant.
De constructie is van buitenaf goed zichtbaar
waardoor het ontwerp een tektonische
uitstraling krijgt. De woongebouwen zijn niet
alleen lowtech en bioklimatisch, maar ook
betaalbaar en kunnen gebouwd worden met
lokale materialen.

Into the Climate: het model voor de toekomst
In landen zoals Indonesië is er een grote behoefte aan betaalbare woningen om de snelgroeiende
bevolking in stedelijke gebieden te huisvesten. De meeste huishoudens met een laag tot
middelhoog inkomen zijn aangewezen op zelfbouwwoningen in niet formeel geplande
nederzettingen, in Indonesië ook wel kampungs genoemd. Veel kampungs zijn niet aangesloten op
stedelijke netwerken voor water, energie en afvalbeheer. Door de snelle bevolkingsgroei resulteert
dit in dichtbebouwde en ongezonde woonomgevingen. In deze uitdagende context stelt Wioletta
Sarara met haar afstudeerproject Into the Climate de manier waarop er vandaag de dag gebouwd
wordt ter discussie. Ze stelt dat globalisering overal ter wereld heeft geleid tot toepassing van
dezelfde materialen (beton, staal, etc.) en dat de kennis om te bouwen met lokale materialen en
het specifieke klimaat steeds meer verloren gaat. De komst van moderne gebouwinstallaties, zoals
airconditioning, heeft voor een grote afhankelijkheid van technische systemen gezorgd met een
steeds grotere uitstoot van broeikasgassen en het uitputten van materiaalvoorraden tot gevolg.
In haar afstudeerproject heeft Sarara onderzoek gedaan naar de manier waarop traditionele
lokale gemeenschappen in verschillende klimaatzones hun buurten/dorpen ontwikkelen en hun
woningen bouwen. Sarara is gefascineerd door de lowtech manier waarop mensen door de
geschiedenis heen bioklimatische principes hebben gebruikt om optimaal thermisch comfort in
hun woonomgeving te realiseren. Voor haar project in het vochtige tropische klimaat in Bandung
(West-Java, Indonesië) heeft ze onder andere gekeken naar de principes van Kampung Naga,
een traditionele nederzetting in West-Java waar al eeuwenlang bioklimatische en holistische
kringloopprincipes worden toegepast in de bouw van de nederzetting en de woningen. Zo is er
rekening gehouden met de oriëntatie ten opzichte van de zon en de wind en zijn er collectieve
systemen ontwikkeld voor water, energie en materiaalgebruik. Sarara vraagt zich af wat er kan
worden geleerd van deze principes en op welke manier ze toegepast kunnen worden in een
hedendaagse, meer stedelijke context.
Sarara is er zeer goed in geslaagd om de kennis uit haar technische onderzoek in te zetten voor
het bioklimatische ontwerp van een nieuwe collectieve woningtypologie die het stapelen en
schakelen van woningen in stedelijke dichtheid mogelijk maakt. Door de opzet van het ontwerp
en de vorm van het dak is dwarsventilatie van alle woningen mogelijk en is zonder airconditioning
een aangenaam binnenklimaat te realiseren. Tussen twee opgedikte woningscheidende wanden
van compressed earth bricks bevinden zich 4 tot 6 woningen die via een collectieve binnenruimte
ontsloten worden. In de opgedikte wanden zijn voorzieningen opgenomen voor het water- en
biogas-systeem, dat is ontwikkeld op een buurtschaal van ca 100 woningen. Het systeem bestaat
onder andere uit visvijvers en wetlands die samen met de woningen op een harmonieuze manier
in een landschapspark zijn geïntegreerd. Het landschapspark fungeert als waterzuivering en als
plantage voor de verbouw van lokale bouwmaterialen zoals bamboe, jute en riet. Met de innovatie
van traditionele circulaire principes is Sarara erin geslaagd een model voor de toekomst te creëren.

57 ArchitectuurNLTekst Mo Smit, Andy van den Dobbelsteen en Engbert van der Zaag, TU Delft

54-55-56-57_master.indd 57 26-11-18 15:16

Gerelateerd