Meer doen met maquettes

Boeken, Kennis, Onderzoek

Meer doen met maquettes

Door: Emy Vesseur | 30-08-2013

Met de computer kun je prachtige 3D-modellen maken. Waarom dan nog een ‘ouderwetse’ maquette creëren? ‘Computermodellen en maquettes vullen elkaar aan,’ zegt Arjan Karssen. ‘Op een beeldscherm ziet een ontwerp er vaak goed uit, maar eventuele gebreken vallen niet op.’ Daarom schreef hij samen met Bernard Otte een praktische handleiding over het bedenken, maken en gebruiken van maquettes. ‘Met een maquette heb je een model in je handen, waarmee je kunt testen. Je merkt bijvoorbeeld meteen dat iets omvalt. Maquettes zijn de basis van het designvak.’

 

Verarming van het vak

Ruimtelijk ontwerper Arjan Karssen doceert vormstudies aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam en maquettebouw aan de Hogeschool voor de Kunsten (HKU) in Utrecht. Ruimtelijke modellen als maquettes spelen in zijn lessen een belangrijke rol. ‘Vanuit het handschetsen ga ik vrij snel over tot het maken van modellen. Je merkt dat studenten over veel meer gaan nadenken, als ze met hun handen werken. Helaas zijn hun technische vaardigheden beperkt. Ze zijn erg gericht op de computer, kunnen steeds minder met hun handen, hebben geen kennis van materialen en zijn weinig ruimtelijk ingesteld. Een verarming van het vak’ meent Karssen.

Behoefte

Hij vond dat er behoefte was aan een praktisch handboek over maquettes en besloot er een te gaan schrijven. ‘Ik wilde graag een sprankelend en toegankelijk boek maken, waar de liefde van het vak uitspreekt.’ Samen met Bernard Otte ging hij aan de slag om zijn kennis op papier te zetten. ‘Bernard ken ik nog van vroeger. Hij is van huis uit verkeerskundige en ik kwam hem weer tegen als student interieurarchitectuur op de HKU. Bernard dwong mij de dingen stapsgewijs uit te leggen in begrijpelijke taal.’

Daarnaast vroeg hij advies aan de architecten Thijs Asselbergs, Machiel Spaan en Peter de Ruyter, die de tekst vakinhoudelijk nakeken. Het resultaat is onlangs in eigen beheer verschenen. Maquettes: bedenken, maken, overtuigen is een strak vormgegeven en helder geschreven handleiding met veel praktische tips en tal van voorbeelden. Parallel aan de fasen in het ruimtelijk ontwerp (onderzoek/ ideevorming, ontwerpen/ uitwerken, detailleren) onderscheidt het boek drie typen maquettes: de schetsmaquette, ontwerpmaquette en presentatiemaquette. ‘Mijn studenten, maar ook afgestudeerde architecten, denken vaak dat een maquette een eindproduct is die het ontwerpresultaat laat zien. Maar het is ook een tool waarmee je verder kunt ontwerpen.’

Inhoud

Het eerste hoofdstuk belicht waarom je een maquette maakt en wanneer je deze kan gebruiken. ‘Door een maquette in te zetten, ontstaat een heel ander gesprek met de opdrachtgever. Mensen vinden er altijd wat van. Daar kun je als ontwerper mee spelen.’ Hoofdstuk 2 gaat in op de werkwijze, gebruikte materialen en gereedschappen. ‘Het gebruikte materiaal bepaalt in grote mate de uitstraling van je maquette. Papier en karton drukken bijvoorbeeld iets anders uit dan hout en metaal. Daar moet je dus wel rekening mee houden.’ Het boek bespreekt in totaal 42 verschillende materialen. Met het oog op het beschikbare budget, zijn de kosten van ieder materiaal met sterretjes aangegeven.

De hoofdstukken 3 tot en met 5 behandelen ieder een van de drie typen maquettes. Bij elk type wordt dieper ingegaan op het hoe en waarom, de juiste materialen en de werkinstructie bij het maken van de verschillende onderdelen. Van tevoren moet je goed nadenken over wat en hoe je iets laat zien. Je kunt het heel abstract houden of meer detailleren.

‘Beiden hebben voor- en nadelen,’ zegt Karssen. ‘Laat je veel open, dan bestaat het risico dat de opdrachtgever er in zijn hoofd een eigen invulling aan geeft.’ Zo dacht een van Karssens opdrachtgevers dat iets gras zou worden, waar een houten vlonder was gepland. ‘Met meer details schep je duidelijkheid en kun je mensen verleiden, zoals in een presentatiemodel. Maar tegelijk leg je het ontwerp ook vast en beperk je de inbreng van anderen.’

Het laatste hoofdstuk is een samenvatting in de vorm van een fotoserie van twee gerealiseerde projecten, die alle onderdelen en de rol van de maquette in het hele ontwerpproces laat zien. ‘Een maquette zegt heel veel en kan onbedoeld een eigen leven gaan leiden als mensen erover na gaan denken,’ waarschuwt Karssen. ‘Wees daarvan bewust, voordat je de maquette bij de opdrachtgever achterlaat.’

App en blog

Voor een praktisch handboek is Maquettes mooi uitgegeven: 168 pagina’s, genaaid gebrocheerd met flappen en in oblongformaat. Maar zit de tablet- en smartphonegeneratie nog te wachten op een fysiek boek?

‘Als vormgever én ambachtsman wilde ik een boek maken dat open op tafel blijft liggen. In welk tijdperk je ook zit, daar zal altijd vraag naar blijven. Daarnaast zijn er andere tools, zoals de computer. Als je alles combineert kun je fantastische dingen maken. Zo denken we erover een aparte blog of website met extra werkinstructies te maken. En misschien komt er later nog een app.’

Naslagwerk

In tegenstelling tot andere maquetteboeken, vereist het boek van Karssen en Otte weinig voorkennis. Iedere student kan ermee uit de voeten en voor ervaren architecten is het een handig naslagwerk.

‘Elke architect maakt immers maquettes, de een meer dan de ander. Architecten moeten het maken van maquettes vaker afdwingen bij opdrachtgevers,’ vindt Karssen. ‘Ze zijn een essentieel onderdeel van het ontwerpproces.’ Volgens hem hoef je geen fröbelfreak te zijn om een goede maquette te maken. ‘Je moet er natuurlijk wel een beetje lol in hebben, maar je kunt veel leren door gewoon te doen.’ 

Maquettes: bedenken, maken, overtuigen
Arjan Karssen en Bernard Otte
Bureau Arjan Karssen BNO, 2013
Geïllustreerd, 168 pagina’s, € 26,50
ISBN 978 90 82045505
Verkrijgbaar bij bol.com, boekhandel Architectura & Natura en www.arjankarssen.nl

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Ontvang iedere week het laatste nieuws en informatie op het gebied van architectuur in uw mailbox.

Gerelateerd

Tags: , ,
  1. pim

    Dankjewel voor dit artikel over de aanvullende mogelijkheden die maquettes bieden op digitale 3d-modellen. Ik ben ook van mening dat het fysieke proces je op een of andere manier dichter betroken laat zijn bij het maak proces waardoor ideeen beginnen te stromen. http://www.dickvanderheijden.nl/architect-denbosch

    Reageer

Schrijf een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.