Schadebeelden bij Post ’65 gebouwen

In de laatste maanden van 2026 heeft Ingrid Billekens bij het Gelders Genootschap onderzoek gedaan naar schadebeelden bij Post ’65 objecten. Want nu deze gebouwen steeds vaker als erfgoed worden erkend, ontstaan nieuwe vragen over behoud, onderhoud en restauratie binnen de bestaande erfgoedkaders. Wat blijkt? Met een te rigide toepassing van de restauratieladder geef je dit erfgoed niet zomaar een goede toekomst.

Vanaf de jaren zestig veranderde de Nederlandse bouw ingrijpend: nieuwe materialen, vereenvoudigde detailleringen en versnelde bouwmethoden werden leidend. Veel gebouwen uit de Post-’65-periode vertonen inmiddels gebreken, mede doordat zij op leeftijd komen, maar soms ook omdat ze gewoon niet zo heel goed gebouwd zijn. Ingrid onderzocht aan de hand van twee Gelderse casussen hoe enkele gebreken zijn ontstaan en welke gevolgen ze hebben. Haar conclusies dwingen de erfgoedzorg tot een nieuwe benadering.

Uit haar onderzoek blijkt dat de gebreken verbonden zijn aan specifieke bouwtechnische ontwikkelingen uit de Post-’65-periode. Zowel de toepassing van experimentele materialen en vormgeving als het ontbreken van zorgvuldige detaillering en uitvoering dragen bij aan de schadebeelden. Daarnaast heeft de afhankelijkheid van afdichtingsmaterialen gecombineerd met verlies aan vakmanschap geleid tot een structurele onderhoudslast.

Erfgoeddilemma

De Nederlandse erfgoedzorg is traditioneel gericht op behoud van materialen en detailleringen. Ingrid stelt echter dat schadebeelden bij Post ’65 objecten juist ontstaan door deze materialen en detailleringen. Wanneer vergankelijke materialen, vereenvoudigde detailleringen en kwetsbare uitvoering hoog worden gewaardeerd, is volledig behoud technisch niet haalbaar.

De erfgoedzorg staat hiermee voor een fundamenteel dilemma: Hoe gaan we om met het behoud van de kwetsbare doch kenmerkende materialen en detailleringen uit deze periode? Welke aanpassingen zijn nodig in regelgeving en uitvoeringspraktijk? En hoe kan de bescherming van Post-’65-erfgoed op lange termijn worden geborgd? Het Gelders Genootschap gaat graag het gesprek aan om dit vraagstuk samen met het Nederlandse erfgoedveld op te lossen.

Aandacht voor Post ‘65

Tijdens de Post-’65-periode is er in Nederland veel gebouwd. De periode draagt daardoor in hoge mate bij aan hoe onze leefomgeving er nu uitziet. Hoewel objecten en structuren uit deze periode steeds meer aandacht krijgen in het Nederlandse erfgoedveld, is er nog een grote slag te slaan. Nog steeds zien we namelijk dat parels uit deze periode in hoog tempo verdwijnen. Het Gelders Genootschap draagt zorg voor een aantrekkelijke leefomgeving en hoogwaardige gebouwen spelen hierin een belangrijke rol. Het is dan ook van belang om juist nu in actie te komen om er voor te zorgen dat de hoogwaardige objecten uit de Post-’65-periode blijven bijdragen aan de schoonheid van Gelderland.