Detaillering nauwkeurig op Zeeburgereiland

Ondernemen

Detaillering nauwkeurig op Zeeburgereiland

Door: Redactie ArchitectuurNL | 21-02-2018

Zeeburgereiland wordt in hoog tempo ontwikkeld met als voorlopig toppunt het hoogste torengebouw van Amsterdam. Dat elk onderdeel van dit grote stedenbouwkundige plan aan het beeldkwaliteitsplan moest voldoen, ondervonden architecten Tonko Leemhuis en Melvin Kaersenhout aan den lijve, al was het vooral hun eigen gedrevenheid die bijdroeg aan de nauwkeurige detaillering en strakke belijning van het woonblok dat zij voor hun rekening namen.

Details

Melvin Kaersenhout (studioMAEK): ‘Tonko en ik vonden elkaar in onze manier van ontwerpen. We zijn allebei klassiek geschoold en kunnen nog detailleren. Dat zie je steeds minder omdat heel wat architecten er nooit meer aan toe komen. Vaak krijg je er gewoonweg de kans niet voor om budgettaire redenen of omwille van timing, terwijl in de details net de kwaliteit van architectuur zit.’ De grote lijnen moeten goed zitten in het ontwerpconcept, meent Tonko Leemhuis (NwA Architecten), ‘maar als je dat niet doortrekt tot in de details, doet dat afbreuk aan het resultaat. Daarom is het ook zo belangrijk dat een architect niet alleen ontwerpt, maar ook opvolgt.

Geslaagde architectuur

En dan nog staat of valt geslaagde architectuur met een goede opdrachtgever én een team die het proces begrijpt en openstaat voor transparante communicatie tijdens de volledige duur van een project. Ons project op Zeeburgereiland was op dat vlak een schoolvoorbeeld.’ Volgens Leemhuis moeten alle betrokken partijen een mooi gebouw als gezamenlijk doel voor ogen hebben en daarbij openstaan voor elkaars belangen en meedenken over oplossingen voor problemen. ‘In de praktijk is dit niet altijd even simpel, maar het concrete voorbeeld van hoe de raamventilatie in dit geval uiteindelijk toch discreet geïntegreerd konden worden, bewijst dat het wel degelijk kan. In het project van NwA was er op dat vlak nu eenmaal ruimte voor productontwikkeling, waar Melvin uiteindelijk heel ver ingegaan is.’

Raamventilatie

Raamventilatie is mij al ruim tien jaar een doorn in het oog, blikt Kaersenhout terug in de tijd. ‘Je moet maar eens langs een wijk uit de jaren zestig rijden. Roosters op glas kreeg je niet mooi geïntegreerd. Tegenwoordig zijn de mogelijkheden echter zo ruim dat het geen probleem meer mag zijn om dit detail discreter in de gevel te integreren. Alleen blijkt dit juist in Nederland zodanig op praktische obstakels te botsen, dat het bijna mijn heilige graal in het detailleren is geworden.’ Kaersenhout beet inderdaad meermaals zijn tanden stuk op de typisch Nederlandse bouwwijze met behulp van een stelkozijn. Die montagemethode waarbij het raam van buitenaf tegen een aanslag gemonteerd wordt, stond tot dusver een integratie van een ventilatierooster in het raamkozijn in de weg. Na tien jaar vond hij in Renson eindelijk een ventilatiepartner die mee wou gaan in de ontwikkeling van een oplossing voor het project op Zeeburgereiland. Teamwork was hierbij het codewoord waarbij Renson besefte dat het moest meedenken met architecten, voorschrijvers en aannemers om tot een aangepaste praktijkoplossing te komen. Na een decennium frustratie krijgt Kaersenhout eindelijk gehoor. Het punt is dat de markt maar producten voorschrijft, maar dat geen enkele leverancier tot dusver met een oplossing kwam om ook bij het Isokorf bouwsysteem de raamventilatie te integreren in het raam.

Isokorf als aanleiding

Het Isokorf bouwsysteem, dat bij het project op Zeeburgereiland werd toegepast, was rechtstreeks de aanleiding voor Renson om met een projectoplossing voor raamventilatie te komen. Leemhuis: ‘Wij wilden de onderkant van de balkons sowieso gelijk uitgelijnd zien met het plafond in de appartementen. Dit soort architectuur vraagt nu eenmaal om de ‘banden’ die de balkons vormen te laten doorlopen. Maar dan wil je ook de ventilatie bovenop het raam verdekt kunnen uitvoeren. Zo is het verhaal van de samenwerking met Renson begonnen.’ Kaersenhout: ‘Ik vroeg me altijd al af waarom geen enkele ventilatieleverancier een aangepast systeem kon ontwikkelen net zoals een raamconstructeur doet voor  plaatsing van buitenaf. Je deed het met wat er te koop was, want op de vraag naar aangepaste mogelijkheden was het antwoord steevast: nee!’ Het gevolg is dat architecten gaan detailleren naar het aanbod, ook al is dat niet de mooiste optie. Dat de meeste kozijnenleveranciers uit België of Duitsland  komen, is ook al niet bevorderlijk voor een specifiek Nederlandse bouwoplossing.

Ventilatierooster

De oplossing die Renson ontwikkelde, zieter volgens Kaersenhout subtiel uit. Het kozijn camoufleert het ventilatierooster ofwel het kozijn ís het ventilatierooster én omgekeerd. Het is heel minimaal en veel
mooier dan wanneer het rooster in het glas ingewerkt zou zitten. Technisch gezien werd het Invisivent raamrooster zo aangepast voor de raamprofielen van Reynaers dat het aanslagprofiel, dat anders bovenop het raamkozijn zat, nu zit aan de bovenkant van het ventilatierooster dat bovenop het raam gemonteerd wordt. De raamprofielen werden op hun beurt bovenaan voorzien van een flens voor de montage van de Invisivent. En ook de zijkanten van de raamprofielen werden net zo hoog doorgetrokken als de Invisivent die er op komt. Uiteindelijk zijn we hiermee veel verder gegaan dan oorspronkelijk voorzien was, maar dat maakt me er niet minder gelukkig om’, zegt Kaersenhout.

Project Zeeburgereiland

‘Eigenlijk is deze oplossing niet eens zo ver gezocht’, vult Leemhuis aan. ‘Je combineert gewoon twee producten in één geheel. Het was enkel nog wachten op die ene kleine aanpassing. Dat raamconstructeur Schipper Kozijnen op het vlak van de garantie voor het totaalpakket de kastanjes uit het vuur haalde, bleek een doorslaggevende factor.’ Voor het Zeeburgereiland-project is het ventilatierooster dus geïntegreerd in het kozijn, met een aanslag rondom om tegen het houten stelkozijn te kunnen monteren. ‘Voor aannemer HSB was dat een belangrijk punt. Hij bestelt een kant-en-klaar product waarvan hij op z’n beide oren kan slapen dat het klopt en dat het onder de garantieregeling valt’, zegt Leemhuis.

Teamwork architecten

‘En zo kom je terug op het punt dat teamwork onontbeerlijk is voor dit soort ontwikkelingen. Alles hangt af van transparante communicatie binnen het hele bouwteam. Daardoor kon alles openlijk bediscussieerd worden en ging iedereen mee in het verhaal. Ondanks de grote esthetische bevoegdheid die wij als architecten kregen, was ons dat in ons eentje nooit gelukt.’

Tekst: Roel Berlaen
Fotografie: Marc Sourbron

Dit artikel is gepubliceerd in ArchitectuurNL 1/2018

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Ontvang iedere week het laatste nieuws en informatie op het gebied van architectuur in uw mailbox.

Gerelateerd

Tags: , , , ,

    Schrijf een reactie

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.